Üretici zor durumda 'leasing'i verin yeter

Ekonomiden toparlanma sinyalleri gelmesine rağmen işsizlik oranı yüzde 14 seviyesinde seyrediyor. Beklentilerin olumluya döndüğü bu süreçte ticaretin nabzını tutmak istedik. Adres olarak da Türkiye ekonomisinin kalbi olan İstanbul'un atar damarı niteliğindeki İstanbul Ticaret Odası'nı (İTO) seçtik. İTO Başkanı Yalçıntaş, finans sisteminden teşviğe kadar bugüne kadar dile getirilemeyen gerçeklere dikkat çekti.

Çok doğru. Büyük işletmeler de etkilendi ama onlar daha az etkilendi. Büyük olduğundan dolayı belli bir yerde parası var, malı var bir şekilde dönüyor. Krizden çıkmaya başladık. Bankalar kredi vermeye başlıyor. Gidiyorlar sağlam şirkete veriyorlar. Ama bu kriz esnasında küçük ve orta boy işletmeler (KOBİ) işletmeler çok ciddi sarsıldılar.

Bu çıkış zamanında şimdi onlara birazcık can suyu lazım. Onları yaşar hale getirmek lazım. 2008 ve 2009 yıllarında hükümet çok doğru tedbirler aldı. Bu tedbirler sayesinde bugün IMF'ye muhtaç olmadan devam edebiliyoruz. Mesela can suyu kredileri verildi küçük esnafa. ÖTV ve KDV indirildi. Bütün piyasaya yaradı. SSK primleri üzerinde indirim yaptı hatta ilk defa işe girenlerin primlerini kendi üzerine aldı. 2008 ve 2009'da hükümet de iyi bir sınav verdi özel sektör de...

KOBİ'lerin en büyük sorunu finanstır. Çalışıyor, didiniyor ama parası yok. Türkiye'deki finansman sistemi yanlış bir sistem. Bu krizde de bunun sonucunu gördük. Bütün piyasa ortalama yüzde 6.5 küçüldü. Finansal sistem yüzde 8.5 büyüdü. Bütün Türkiye zarar etti, finansal sistemin kârlılığı yüzde 30'ları aştı. Bu bankaların kötü niyetli olmasından, yanlış birşey yapmalarından değil, bu sistemin bozuk olduğundan.

Biz Türkiye'de krediyi garantiye veriyoruz. İpotek varsa istediğin kadar kredi var. Ama dünyanın en güzel fikrin olsa ve ipotek edecek bir şeyin olmasa beş kuruş para alamazsın. KOBİ'lere bakıyorsun adam zaten zor günü gününe dönüyor. Mutlaka KOBİ'lerimizi daha kolay kredi alabilir hale getirmemiz lazım. Biz burada çok ciddi yanlışlıklar yaptık.

Mesela Maliye Bakanlığı hatalı bir karar vererek leasingin KDV'sini artırdı. KOBİ'lerin en önemli makina alma ve yatırım yapma kaynağı leasing. Çünkü makina almak için krediye ihtiyacı var ama bankaya göstereceği garantisi yok. Ne yapıyordu leasinge gidiyordu. Leasing çok ama çok önemli bir kredilendirme aracıydı. Biz bunu 2.5 sene önce (Maliye Bakanı Kemal Unakıtan zamanında) öldürdük. Bugün bütün leasing firmaları takır takır kapanıyorlar. Çünkü leasing çok pahalı ve avantajsız bir hale geldi. KOBİ'ler zaten krizden darbe yemişler, şimdi bellerini doğrultacaklar, üretim yapacaklar ama onu da yapamıyorlar çünkü kredi alamıyorlar. Bu yanlıştan bir an evvel dönmek lazım. O da yetmiyor KOBİ'ler için diğer kredi imkânlarını devreye sokmak gerekiyor. Kredi garanti fonu bu bağlamda güzel bir şey.

Hâlâ aynı sıkıntı. Kredi Garanti Fonu da kredi vermek için ipotek istiyor. Adamın garantisi olsa zaten bankadan kredi alacak. Ne işi var Garanti Fonu'nda.

Aynen. Garanti istiyor. Sıkıntı orada. Bu fonun işlemeyişi de ondan. Sistemi değiştirmeliyiz. İşletmelerin ellerinde bir tane önemli enstrüman vardı. Leasing. Onu da ellerinden aldık.

Acil, leasing geri gelsin bana yeter. Millet perişan şu anda. Yatırım yapacak adam, yapamıyor. Maliye Bakanı bence çok basit sebeplerden, bu işi istismar eden bir kaç kişi yüzünden bütün sektörü bitirdi. Kötü adamı ayır. Bırak namuslu adam işini görsün. Bu kararın değişmesi için hâlâ uğraşıyoruz. 2010'da bir düzelme var. KOBİ'lerin finansmana ihtiyacı var. Bunun en önemli enstrümanı da leasingdir.

Eximbank türü bir banka kurulabilir. Eximbank, bugün Türkiye'deki ihracat patlamasının en önemli aktörüdür. Çünkü ucuz bir şekilde ihracatçıya kredi verdi. Ve hızlı bir şekilde verdi. Şimdi gelin KOBİ'ler için de Eximbank gibi Kobibank kuralım. Yeni bir banka. KOBİ'ler için devletin ayrı bir bankası olsun. Görevi sadece ve sadece KOBİ'lere çok fazla garanti istemeden aynı Eximbank gibi kredi vermek olsun.

Halbank çok güzel şeyler yapıyor. Tebrik etmek lazım. Halkbank da yapabilir ama bence bu bankanın bu iş için uzmanlaşmış bir banka olmasında fayda var. Almanya ve Fransa'da var. Oradan makina almak isteyenlere kredi veriyorlar.

Bunu devletin yapması lazım. Devlet diyecek ki, “Şu bankam aracılığıyla Türk makinası alanlara kredi sağlıyorum.” Bu Türk üreticisinin önünü açacaktır.

2001 krizinden evvel işsizlik ortalaması yüzde 7 idi. 2001 sonrasında yüzde 10'a çıktı. 2007'ye kadar ortalama yüzde 6 büyümemize rağmen bu yüzde 10'u aşağıya çekemedik. Son krizle bu oran yüzde 14'e çıktı. Eğer biz bir şeyler yapmazsak bu yüzde 14 kalacak demektir. İşsizlikteki en büyük sıkıntımız, genç nüfus olduğumuz için her yıl 900 bin adam mezun oluyor ve iş nüfusuna katılıyor ve sanayileşme nedeniyle kentlere göç var. Devlet hem bu 900 bine iş bulacak, hem de köyden kente gelenlere iş bulacak, yine de işsizlikdeki azalma sıfır oluyor. Bunun üstüne bir şey yaptığın zaman işsizliği aşağı çekmeye başlarsın.

Türkiye'nin üç şeyi yapması lazım; yüksek katma değerli ürün, dünya ölçeğinde büyük şirketlerimizin sayısını çoğaltmak ve iş gücü içerisinde yer alan yüzde 52'lik görünmeyen işsizlere de iş bulabilmek için KOBİ'leri yaşar hale getirmek.

Serbest piyasa olmalı. Birinci lig takımları da gelsin, hepsine sahamız açık. Her modern devlet, sosyal devlet olmak zorundadır. Belediyelerimiz çok güzel bir sosyal devlet örneği sergiliyor. Firmaların içinde de sosyal devlet desteğine ihtiyaç duyanlar var. Haksız rekabet olsun demiyorum. Sermayenin, zenginliğin tabana yayılması için Türkiye'de sağlam bir sanayi ve ticaret alt yapısını oluşması lazım. Bunun için toprak müsait. Herkes gelir tıkır tıkır yatırımını yapar, para da kazanır. Ama Güneydoğu'da, orta Anadolu'da zemin müsait değil.

Değil. Teşvik sistemini bölgesel olarak çıkarttık ama yeterli değil. Bunun yanında KOBİ'lerin de desteklenmesi lazım. Elin Avrupalısı geliyor. Onun ülkesinde bütün finans sistemleri var. Leasing var, Sigorta fonu sistemi var. Devlet desteği var. Benim firmamda hiçbir şey yok. O firmalar karşısında ayakta kalabilir mi?

Konuşulması lazım. Evet ya da hayır deyip kestirip atılmamalı. Mutlaka bunların konuşulup, tartışılması gerekiyor.

Türkiye 2002 ile 2007 arasında muazzam büyüdü. Yüzde 6-7 büyüyorduk. Bizim olmayan bu krizde yüzde 6 küçüldük. Bu küçülmenin sebebi 2008 krizi değil. Ne zaman ki bazı taraflar, Türkiye'nin gündemini saptırdılar, yok Cumhurbaşkanı öyle mi seçilir, böyle mi, 367 miydi yoksa 369 muydu, Türkiye'yi öyle bir karıştırdılar ki, o yıla kadar yapılar reformlar, çalışmalar hepsi bir anda durdu. Türkiye'nin bütün dengelerinin bozulması 2007'deki o krizle beraber oldu. Ardından 2008 krizi gelince biz bu kadar büyük bir darbe aldık. Ben diyorum ki keşke bazı bürokratlar dikkatli olsalardı da Türkiye'nin büyümesine o seti vurmasalardı...

İTO, İstanbul esnafına manevi açıdan önemli destek sağlayan bir projeyi yaşatıyor. Daha önce “İstanbul'da 40 Yıllık 40 Lezzet Durağı” isimli bir kitap yayımlayarak, şehrin tarihi lezzet duraklarını tüm dünyada tanıtan İTO, ikinci kitabı “İstanbul'un Esnaf Lokantaları” ile de çoğu, ticaretin kalbinin attığı Sur İçi denen tarihi yarımadada yer alan mütevazı mekanları gün yüzüne çıkardı. Bu kitaplar Gourmand Dünya Yemek Kitabı Ödülleri'nde birincilik aldı. İTO Başkanı Yalçıntaş, üyeleriyle birlikte en son Karaköy'deki Mutfak Dili esnaf lokantasını ziyaret etti. Lokantanın sahibi Levon ve Hayguhi Dallaryan çifti, ziyaretin önemini, “Bize dünyaları bağışladınız” sözüyle özetledi.