TR
EN
AR
FR
RU
UR
İslam dünyasındaki işbirliği çabaları ve Türkiye
GEÇEN
yazımızda ECO'nun başarısızlığındaki temel amilin bu örgütün belirlediği hedefler ile üye ülkelerin tekil stratejileri arasındaki uyumun yeterli düzeyde sağlanamamış olması olduğunu ifade etmiştik. Bu tür ekonomik işbirliği çabalarının başarısının ikinci önemli şartı ise uzun dönemli stratejik hedefler ile kısa dönemli projeler arasında derinlemesine bir uyumun gerçekleştirilmesidir. Liderler ve dışişleri bakanları düzeyindeki toplantılarda vurgulanan genel ve uzun vadeli hedeflerin, projelerin oluşturduğu bir altyapı ile desteklenmemesi, zamanla örgütün retoriği ile pratiği arasında ciddi bir boşluk doğmasına yol açar. Bunun tam zıddı olarak sürekli teknisyenler düzeyinde yürütülen ve detay düzeydeki projeler üzerinde yoğunlaşan temaslar da siyasi irade ve yönlendirmenin yeterince vurgulanmaması dolayısıyla rutin düzeyde kalmaya mahkum olur. ECO'nun çalışmalarında görülen önemli aksaklıklardan birisi de, iç organizasyondan çok dışa yönelik mesajlar içeren zirveler ile detaylarda sürekli uzayan teknik görüşmeler arasında sıkışıp kalan bir gündemin sınırlan dışına çıkılamamasıdır.
Bu ikilemin aşılabilmesi ancak ve ancak siyasi irade ile teknik çabalar arasındaki koordinasyonunun sıhhatli bir şekilde yapılması ile mümkün olabilir. Bu da teknisyen bürokratlar düzeyindeki temasların siyasi irade içeren zirvelerin öncesinde ve sonrasında verimli bir şekilde yürütülmesine bağlıdır. Ön hazırlığı üye ülkelerin ortak çıkar ve hedeflerini gözetecek şekilde yapılmış olan zirve toplantılarının ortaya çıkardığı siyasi irade bürokratların zirve sonrasındaki uygulamaları için önemli bir ivme kazandırır. Bu uygulamaların da belli aralıklarla yine siyasiler tarafından denetlenmesi uzun dönemli stratejik hedeflerin kademeli bir şekilde kısa dönemli projelere dönüştürülebilmesi açısından büyük önem taşımaktadır.
Bütün bu sürecin sağlıklı bir şekilde işlemesi ise örgüt sekretaryasının bütün üye ülkeleri kuşatacak şekilde ve örgütün temel hedeflerini gerçekleştirebilecek bir profesyonellik temelinde kurulabilmesi ile mümkündür. Sürekli takip ve koordinasyon görevi üstlenecek örgüt sekretaryasının yapılanması üye ülkelerin bu örgüte yükledikleri misyonu ve verdikleri önemi de yansıtan bir göstergedir.
Mesela îslam Konferansı Örgütü'nün istenilen düzeyde etkin olamaması temelde örgütün sürekli bir işlev üstlenen sekretaryasının objektif ve rasyonel bir şekilde değil, ülkelerin iç pazarlıklarının oluşturduğu sübjektif bir alanda oluşturulmuş olmasıdır. Dolayısıyla da ağırlığı olan üye ülkelerin dış politika yapılanmasındaki tedirginlik ve kaygıları örgüt sekretaryasına doğrudan yansımaktadır. Bu da örgütün üye ülkeler arasındaki bunalımları aşmada yeterince etkin olamaması yanında diğer uluslararası aktörlerle doğrudan taraf olacak şekilde devreye girememesi sonucunu doğurmaktadır. İKÖ'nün Körfez bunalımında arabulucu olarak devreye girememesi ve Bosna bunalımında yeterli ağırlığı koyamaması bir yandan örgüt sekretaryasının bu konularda etkili olabilecek bir iç yapıya, diğer yandan da yeterli siyasi irade desteğine sahip olamamasından kaynaklanmaktadır.
Türkiye şu ana kadar uyguladığı politikalarda İslam dünyasındaki uluslararası örgütleri gerçek bir işbirliği alanı olarak görmektense diğer uluslararası aktörler ile olan ilişkilerinde pazarlık gücünü yükselten bir destek unsur olarak değerlendirmiştir. Bu sebeple de Türkiye'nin bu tür örgütlerin sekretaryalarmdaki katılımı genellikle alt düzeyde kalmıştır. Türkiye'ye ait kontenjanlar uzun süre açık kalmış, bölgesel nitelikli kontenjanlarda da aday gösterilmemiştir. Mesela İKÖ bünyesinde şu ana kadar gerek genel sekreter gerekse genel sekreter yardımcılıkları düzeyinde temsil edilmemiş olmamız bu konudaki tavrın tipik bir göstergesidir.
Türkiye İslam dünyasındaki işbirliği ve entegrasyon çabalarında öncü bir rol oynamak istiyorsa her şeyden önce bu örgütlerin sekretaryalarındaki ağırlığını acilen artırmalı ve gerek ortak işbirliği alanlarının projelendirilmesinde, gerekse bunalım çözücü mekanizmaların oluşturulmasında etkili olacak politikalar ve teklifler geliştirmelidir. Bu konuda atılacak adımların geciktirilmesi siyasi söylem ile gerçek dış politika pozisyonu arasındaki uçurumun daha da açılması sonucunu doğuracaktır.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.