TR
EN
AR
FR
RU
UR
Kıyameti getiren konjuktürizm
Başörtüsü
yasağı mağduru kızların Ankara'daki temasları -ya da temassızlıkları-Türk siyasi sisteminde yaşanan çözülme ve yabancılaşmanın yeni bir tescili oldu. Özellikle ANAP'lı yöneticilerin tavrı, bu ziyaretin özel anlamının ötesinde, yaşanmakta olan siyasi kültür bunalımının çok önemli bir göstergesidir. Gelen öğrencilerin talebi hem muhafazakar hem de özgürlükçü bir muhteva içermektedir. Muhafazakardır, çünkü Anadolu insanının inancının gereği olarak asırlarca yoğura yoğura getirdiği bir kıyafet kültürünün ürünü olan ve uğrunda bir İstiklal savaşı başlattığı bir örtünme biçimini savunmaktadır; özgürlükçüdür, çünkü insanın en temel özgürlük alanını bile sınırlayan yasakçı bir tavra karşı onurlu bir tepkiyi dile getirmektedir.
Normalde böylesi bir talebe hem sağ hem de sol partilerin destek vermesi beklenirdi. Yine de halktan kopuk olmayı adeta bir siyasi gelenek haline getirmiş olan sol partilerin kayıtsız tavırları herhangi bir şaşkınlık yaratmadı. Ancak, ANAP'ın biri milliyetçi diğeri muhafazakar ağırlıklı iki önde gelen yöneticisinin başörtülü öğrencilere yönelik tavrı siyasi sistemin restorasyon misyonunu üstlenegelmiş olan merkez; sağ ve muhafazakar çizginin ne denli bir ikilem içinde olduğunu bir kez daha ortaya koymuş bulunmaktadır.
Toplumun en marjinal bir kesiminden dahil gelen bir talebi dinlemeyi demokratlığın bir gereği olarak görecek olan bu yöneticiler, Anadolu insanının ezilen onurundan, tahkir edilen inan çından ve tarihin derinliğine kök salmış vicdanından gelen bu talebi dinlemedikleri gibi kendisine ve bu toplumun değerlerine saygı duyan herkesi iliklerine kadar donduran bir soru yönelttiler: "başlarınızı açarsanız kıyamet mi kopar?".
Bu sorunun ne mantıkî, ne hukukî, ne de hissî bir temeli vardır. Aynı mantıktan hareketle "beş vakit namazı üç vakte indirip evde kılsanız da, mesaide namaz problemi olmasa kıyamet mi kopar?", "çocuklarınıza din eğitimini onbeş yaşından sonra verseniz de bu süre içinde satanistlere bir kaç kurban daha verilse kıyamet mi kopar?" gibi son derece anlamsız sorular da sorulabilir.
Özgürlükler ve dini vecibeler alanında bu mantıkla sorular sorulamaz. Bu soruyu soran bir zihniyetin artık muhafazakarlık iddiası da özgürlük iddiası da bitmiş; halkın değerleri ile siyasi sistem arasında köprü rolü oynama misyonu yok olmuş demektir. ANAP'lı yöneticiler bu soruyu sormadan önce Kur'an-ı Kerim'in bir hükmünü hafife alan, Maraş destanının varlık sebebini hiçe sayan bu soruya Hz. Peygamber'in ve Sütçü İmam'ın ne cevap vereceğini düşünmeliydiler. Dine ve geleneğe saygıyı esas alması gereken muhafazakarlığın asgari gereği bu idi. Toplumsal değerleri muhafaza etmeyi düşünmediklerine göre ANAP'lı muhafazakarlar neyi muhafaza etmeye çalışmaktadırlar ve bu muhafazakarlığın toplumsal meşruiyet değeri ve temeli nedir?
Eğer Türk siyasi kültürü ve sistemi yerleşmiş olsaydı, halk tabanına yönelen sol partiler özgürlük adına, merkez sağ partiler ise dine ve toplumsal değerlere saygıyı öngören bir muhafazakarlık adına başörtüsü mağdurlarına destek verirdi. Beklenen, "başlarınızı açarsanız kıyamet mi kopar" sorusunun oy tabanı binde ikilerde dolaşan marjinal kesimlerden gelmesi, sayın Agah Oktay Güner gibi her fırsatta Anadolu kültürüne atıf yapan siyasetçilerin o gür sesleriyle "Evet beyler, kıyamet kopar" diyerek Sütçü imam'ın tavrını dillendirmesiydi.
Olmadı; çünkü konjunktürün artan baskısı toplumsal değerlerin ve vicdanların sesini bastırdı. Bundan altı ay önceki bir yazımızda yeni dönemin ideolojik çerçevesini konjunktürizm olarak tanımlamıştım. Son gelişmeler bu kavramsallaştırmayı maalesef bir kez daha haklı çıkardı: "Yeni dönemin ideolojik çerçevesi sanıldığının ve iddia edildiğinin aksine ilkeli bir kemalizm de, ilerlemeci bir batıcılık da, dogmatik bir jakobenizm de, soyut bir devletçilik de değil. Çünkü bütün bu ideolojik çerçevelerde, beğenseniz de beğenmeseniz de, tutarlı bir tanımlama ve bu tanımlama etrafında şekillenen bir siyasi davranış biçimi bulmak mümkündür.
Ancak, son gelişmelerde böyle bir tutarlılıktan çok salt güç-eksenli bir konjunktürün izleri kendini gösteriyor. Süreklilik ve objektiflik arzetmesi gereken bütün değerler, normlar, kurallar ve kurumlar seyyal bir zemin üzerinde hareket halinde. Bu tür kaotik durumlara egemen olan psikolojik ve ideolojik tavrı da siyaset biliminin genel kavramlarıyla tanımlamak mümkün değildir.
Bu dönemin ideolojisini yeni bir tanımlama ile ortaya koymak gerekirse bunun için en uygun kavramın "konjunktürizm" olduğu kanaatindeyim. Konjunktürizm nedir ve nasıl bir psikolojiyi beraberinde getiriyor? Konjunktürizm, yaşanan halin ve cari güç yapılanmasının gerektirdiği her türlü tavrı meşrulaştırabilen bir ilkesizliğin ürünüdür." (21.1.1998, Yeni Şafak)
İngiliz muhafazakarlığının büyük düşünürü Edmund Burke Fransız rasyonalizmine karşı İngiliz muhafazakarlığını savunurken bir tek bireyin aklını öne çıkaran rasyonalizme karşı, asırlarca sürdürülen geleneklerin bir çok neslin ortak rasyonalitesinin ve kollektif aklını temsil ettiğini ileri sürüyordu. Milli ve yerel muhafazakarlıktan kopan ANAP'lı yöneticiler bari bu muhafazakarlık tanımını anlamaya çalışmalıdırlar. Kollektif vicdan ve akıl zamanla konjunktürizmin izlerini siler süpürür; ancak ilkesiz bir konjunktürizmi benimseyenler, tarihin de, toplumun da önüne çıkamaz hale gelirler
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.