TR
EN
AR
FR
RU
UR
Körfez oyunu ve suni bir bunalım
Soğuk savaş
süresince bir çok stratejisyen, SSCB'nin kontrol altında tutulabilen bir süper güç olarak varlığının ABD'nin uluslararası sistemin hegemonik gücü olarak yükselmesini kolaylaştırdığı görüşünü savunmuşlardı. Karşı bir gücün varlığı hem ABD'nin iç kaynaklarının uluslararası ilişkilere yönlendirilmesini hukukileştirmiş, hem de Sovyet tehditinin ürkütücü ağırlığını hisseden ülkelerin karşı bir güç halinde örgütlendirilmesini ve harekete geçirilmesini sağlamıştı. Bu görüşe göre, SSCB'nin mini bir imparatorluk halinde muhafazası tümüyle tasfiyesinden daha çok Amerikan çıkarlarına hizmet eden bir ihtimaldi. Gerçekten de, SSCB'nin dağılması ve Rusya'nın bir rakip güç olmaktan bir ortak olma konumuna geçişi, ABD'nin hem ulusal stratejisinde, hem de varlığı karşı bir tehdite bağlı olan bir güvenlik örgütü olarak NATO'nun stratejisinin yeniden tanımlanmasında ciddi bir boşluk doğurmuştur. Ortaya atılan İslam tehditi, Çin-İslam bağlantısı, uluslararası terörizm gibi tehdit tanımlamalarının hepsi birden SSCB'nin Soğuk Savaş dönemindeki görünen tehditinin yerini doldurmamamış ve spekülatif gerekçeler olmaktan ileri geçememiştir; çünkü ne Çin Amerika'yı vurabilecek çapta füzeleri Küba'ya yerleştirebilmiş, ne İran Asya ve Afrika'da Amerikan çıkarlarını tehdit eden bir karşı kutuplaşma doğurabilmiş, ne de uluslararası terör örgütleri ABD gibi bir süper gücün varlığını tehdit edebilecek yoğunlukta bir aktivite sergileyebilmiştir.
Böylesi bir konjunktürde tek ve büyük ölçekli bir tehdit tanımlaması yerine, daha küçük ölçekli ancak daha çok sayıda tehditin sürmekte olduğu kanaatini diri tutacak görüşler hayatiyet kazanmıştır. Medeniyetler çatışması tezi ile en çarpıcı formülüne kavuşan bu yaklaşım Haiti, Irak. Libya, İran, Afganistan, Somali, Sudan, Myanmar gibi bölgesel nitelikli problem alanlarını belli dönemlerde ön plana çıkarmıştır. Böylece soğuk savaş süresince görülen küresel tehditten hareketle yerel problem alanları ile ilgili stratejiler geliştirme politikası, yerini, yerel problemlerden küresel tehdit tanımlamalarına yönelme politikasına bırakmıştır.
Bunun içindir ki, belli zamanlarda uluslararası ilişkilerin merkezine yerleşen bazı yerel problemler konjunktüre bağlı olarak zamanla önemsizleştirilmişlerdir. Bunun en çarpıcı misali Somalidir. Bundan bir kaç sene önce uluslararası bir gücün bu ülkeye gönderilmesini gerektirecek kadar önemli görülen Somali bugün tamamıyla kendi kaderine terkedilmiş durumdadır. O günden bugüne Somali'de değişen hiç bir şey olmadığı halde, o gün dünya barışını tehdit eden en önemli meseleler arasında gösterilen Somali iç savaşı, bugün, sıradan ve normal bir siyasi olgu ile telakki edilmektedir.
Bazı yerel problem alanları ise sürekli olarak gündemde tutulmaktadır. Bunun başında da Körfez bunalımı ve Irak gelmektedir. Irak'ın jeopolitik ve jeoekonomik açıdan taşıdığı önem dikkatlerin sürekli olarak bu bölgeye yoğunlaşması sonucunu doğurduğu gibi, yine ayni önem, problemin kronik bir halde deval etmesinin en önemli sebebi durumundadır. ABD Körfez bunalımın başlamasından bu yana Irak'a nihai ve kesin bir darbe vurmaktansa, yaşayan ve kronikleşen bir bunalım odağını yeni ve süregelen bir tehdit unsuru gibi göstermeye çalışmaktadır.
Bu konjunktür şu ana kadar hem ABD'ne hem de Saddam'a yaramıştır. ABD Saddam faktörünü kullanarak bölge-içi manipülasyon imkanını elinde tutarken, Saddam da ABD'ne rağmen ayakta durabilen bir lider görüntüsü ile gerek Irak içindeki gerekse Arap kamuoyundaki imajını ve meşruiyetini sağlama almaktadır. Karşılıklı imajları güçlendiren bu ilişki biçimi uzayınca Irak'ın manipülasyon gücü ABD'ne göre daha fazla artmış görünmektedir, çünkü ABD'ni daha önce daha kayıtsız bir şekilde destekleyen küresel ve bölgesel müttefikler şimdi Saddam'ı güçlendiren bu politikayı sorgulama ihtiyacı hissetmektedirler.
Yönlendirilmiş ve kontrollü gerginlik politikası ve bu politikanın sonucu olan sınırlı savaş opsiyonu geçici tehdit tanımlamaları için uygun bir zemin sağlasa da, kalıcı bir barışın altyapısını oluşturamaz. Saddam'dan daha çok Irak halkını cezalandırmaya dönüşen bu politikalar bölgenin iç çelişkilerini artırmaktan başka bir işe yaramayacaktır.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.