TR
EN
AR
FR
RU
UR
Prestij mücadeleleri ve Ortadoğu Barış Anlaşması
Ortadoğu
barış sürecinin tekrar rayına oturduğu iddiası ile imzalanan son anlaşma aslında kalıcı bir barış için atılan cesur adımlardan çok her üç tarafın da konjunktürel taleplerini dengelemeye çalışan bir ara metin niteliği taşımaktadır. Taleplerle bu taleplerin getirdiği müeyyideler arasındaki ilişki sürecin bundan sonraki safhasının akışını da belirleyecektir. Clinton'un ve Amerikan yönetiminin anlaşma konusundaki ısrarlı tavrı seks skandalından sonra sarsılan uluslararası ilişkilerin ritmini elinde tutan hegemonik güç imajının takviye edilmesidir. Soğuk savaş dönemi ile özdeşleştirilen Ortadoğu bunalımı soğuk savaş sonrası dönemin yegane süper gücü konumundaki ABD'nin uluslararası prestiji açısından özel bir konuma a±iivijî4 l sahiptir. Amerikan yönetiminin Soğuk Savaş sonrası döneme vurduğu damga biraz da Ortadoğu üzerindeki etkisi ile koşut görülür hale gelmiştir. Son yıllarda psikolojik ivmesini kaybeden barış sürecinin sembolik adımlarla da olsa yürümesi ABD'nin hegemonik güç konumunu sürdürebilmesi açısından büyük bir öneme sahiptir.
ABD bu anlaşma ile istediğini elde etmiş görünmektedir. Tarafların bütün dünyaya yayılan barış söylemi ile biraraya getirilerek anlaşmanın imzalanması Pax Americana'nın yeni bir göstergesi olarak sunulmuştur. Öte yandan terörün engellenmesi konusunda ClA'e verilen özel misyon ve bu misyonun özellikle Filistin yönetimi tarafından kabul görmesi, ABD'nin bölgedeki kontra-terör ve örtülü operasyonlarına zemin hazırlamaktadır. Barış sürecinin sağladığı bu avantajların bedeli de ABD'nin İsrail'in askeri gücünü yeniden konuşlandırılması ve Filistin'in ekonomik kalkınması konusunda sağlayacağı mali destek olacaktır. Amerikan yönetiminin ClA'nın özel misyonunun tanımlanması, İsrail ve Filistin yönetimlerine verilecek mali destekler konusunda Kongre'de karşılaşacağı engeller bu sürecin Amerikan yönetimi nezdindeki hassas boyutunu oluşturmaktadır. Bunun içindir ki, anlaşma seremonisinde her üç lider de kongre üyelerinin desteğini kazanma konusunda özel mesajlar vermişlerdir.
Anlaşmanın İsrail açısından sağladığı optimum denge ise, süreç gereği zaten terketmesi gereken Batı Şeria'nın yüzde onüçü ve Filistin yönetiminin dış dünya ile kuracağı ulaşım hatlarına sağladığı kolaylık karşılığında İsrail'in bölgedeki kalıcılığını bir kez daha teyit ettirmiş, İsrail'in temel güvenlik parametrelerinden olan terör meselesinde CIA'İ dolayısıyla ABD'ni de yükümlülük altına sokan ve bir ölçüde ABD ile Filistin yönetimini karşı karşıya getiren yeni bir düzenleme sağlamış olmasıdır. Anlaşmanın İsrail açısından doğrudan görünmeyen bir diğer hedefi ise İsrail'in Netanyahu döneminde gerek Ortadoğu'da gerekse Avrupa ve tarafsızlar bloku nezdinde barış sürecinin birinci safhasında sağladığı prestijde gözlenen düşüşün önüne geçme çabasıdır. İsrail'in süreci zamana yayarak ve gecikmeli bir şekilde işletmesi biraz da bu konudaki ortaya çıkan tepkileri yönlendirme çabası olarak değerlendirilebilir.
Anlaşmanın üçüncü aktif tarafı olan Arafat ve FKÖ açısından anlaşma bir can simidi niteliği taşımıştır. Barış sürecinin başında sınırları ve egemenlik alanı tanımlanmış bir Filistin devletinin başkanı olacağı hesabı ile sürece giren Arafat zamanla gerek uluslar arası kamuoyu gerekse Filistin halkı nezdinde ciddi bir prestij kaybı yaşamıştır. Bir türlü 'Chairman of FKÖ" statüsünden "President of Palestine" statüsüne geçemeyen Arafat hem bir statü bunalımı hem de ciddi bir otorite bunalımı yaşamaktadır. Sürecin tıkanması Arafat'ı özerk bir bölgenin sınırlı bir idarecisi konumuna düşürmekte, bu da Arafat'ın karizmatik liderliğinde yaşanan meşruiyet bunalımını pekiştirmektedir.
Bu anlaşmanın Arafat nezdindeki en önemli sonucu sembolik bir toprak devrinin ötesinde Gazze'ye inşa edilmesi kabul edilen liman ile Batı Şeria'da Filistin denetiminde açılması beklenen hava alanıdır. Böylece Arafat kendi topraklarında bile izinle dolaşan bir lider statüsünden kurtulacak ve Filistin'in ulaşım egemenliği kısmen de olsa sağlanmış olacaktır. Arafat bu ulaşım egemenliğinin bedelini güvenlik egemenliğinden taviz vererek ödemekte ve Filistin içindeki iç güvenliğin İsrail ve CIA yetkililerince paylaşılmasını kabullenmektedir.
Özetlemek gerekirse, bu anlaşma, kalıcı bir barışı için atılan cesur adımlardan çok, prestiji düşüş gösteren üç liderin taleplerini dengeleyen konjunktürel bir barış seremonisine dayanmaktadır. Bu anlaşmanın en olumlu yönü ise, barış sürecinde kaybolan psikolojik ivmenin tekrar uyandırmasıdır. Bu ivme ile Ortadoğu bunalımının mihenk noktasını oluşturan Kudüs'ün statüsü ve Filistin devletinin nihai egemenlik alanları meseleleri çözülmeden Ortadoğu'da gerçek ve kalıcı bir barışı kurabilmek çok zordur.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.