Önemli gelişme: Türkiye arabuluculuğa mı soyunuyor?

Irak Başbakan Birinci Yardımcısı Tarık Aziz''in Ankara ziyareti, ne yönden bakarsanız bakın Irak politikaları açısından stratejik, yeni bazı gelişmelerin eşiğinde bulunduğumuzun işaretlerini veriyor.

Bazıları, bu ziyaretle başlayacak yeni sürece; ABD-Türkiye politikaları açısından yeni bir "ayrışma anı" olarak bakıyor ve bundan haklı olarak endişe ediyorlar. Bu endişeyi taşıyanların bir kısmı, Türkiye''nin içine düştüğü yalnızlık dolayısıyla; böyle bir riskin ülkemiz açısından taşınmazlığına işaret ediyorlar.

Diğer bir kısmı da, ABD tezlerini mutlaklaştırdıkları için; doğacak muhtemel sonuçlar dolayısıyla kendi öngörülerinin tekzibi kaygısına kapılıyorlar. Sayıları eskisi kadar olmasa da, bu sınıfların Körfez Savaşı yıllarındaki eski bir rüyadan uyancakları da yok. Bunların bazılarının, çift maaşlı sözcüler olduğunu asla unutmamak gerekiyor. Onların bütün görevi, ABD tezlerinin tercüme ve izahı. Türkiye''nin geliştirmeye çalıştığı bağımsız her yaklaşımı sabote etmek, olumsuzlaştırmak ve önünde bir duvar gibi gerilmek bu sınıfların yegâne marifeti.

Bazıları da bu ziyarete, basbayağı bağımsız bir Türkiye tavrı olarak yaklaşıyor ki bu da bütünüyle doğru değil.

Ama asıl şunları gözden ırak tutmamak gerekiyor:

Türkiye ve Mısır, Saddam''ın gitmesi ve bu vesile ile ABD''nin Irak konusunda görünür bir tatmine erdiği duygusunun hasıl edilmesi noktasında anlaşmış vaziyetteler. Bununla da sınırlı değil ortadaki mutabakat. Aynı zamanda Irak''ın bütünlüğünün korunması noktasında da ısrarlılar. İsterseniz bir adım daha atalım: Büyük bir ihtimalle, İran da bu görüşe angaje olmuş vaziyette. Son zamanlarda İran-Türkiye-Mısır üçgeninde eski komplekslerin fazlaca kaşınmadığını ve derinden derine akan bir işbirliği arayışının her vesile ile okunabildiğini burada kaydedelim. Kamuoyuna yeterince sirayet etmemesine rağmen, bu mutabakatı şöylece özetleyebiliriz: "Saddam sonrası Irak''ın bütünlüğünde ısrar" ve bu mutabakatın ABD''ye iletilmesi ve kabul ettirilmesi!..

Şimdi gelelim işin özüne doğru:

Bilindiği gibi Türkiye''nin Irak konusunda yeni bir politika belirlemeye çalıştığından sözediliyor. Genelkurmay bütünüyle bu işin içinde. Köşk ne derece içinde, işte orası belli değil. Burada Tarık Aziz, Çankaya''yı ziyaret etse veya etmese de, hafif bir tecridin söz konusu olduğu su götürmez.

Irak politikası somutlaştırılırken, Genelkurmay''ın hafif kenarda durması ve işin sorumluluğunu doğrudan sivil hükümetin, yani Ecevit''in üstlenmesi önemli bir gelişmedir. İşin görüntüsünün bile böyle olması önemlidir. Kaldı ki Türkiye, böylesi nazik durumlarda Cumhurbaşkanı''nın ve Başbakanın kenarda tutulduğu ve bunun yerine, dışişleri bakanlarının sırf sözcü olarak kullanıldığı dönemler yaşamamış değildir. Burada Ecevit''in vukufunun büyük payı bulunduğu bir gerçektir. Sivil hükümet görevlilerinin askerle diyaloğu ve sorunların müştereken paylaşılması bakımından, bu "reşid" tutumdan bütün parti liderlerinin çıkaracağı dersler bulunmalıdır diyoruz.

Peki Ankara''nın belirlediği ve sorumluluğunu sivil hükümetin üstlendiği "Irak paketi" kime arzedilecek dersiniz?

Irak Başbakan Birinci Yardımcısı Tarık Aziz''e mi; yoksa doğrudan ABD yönetimine mi?

İşte işler burada çatallaşıyor.

Bize göre paket tek değil, çift hazırlanıyor. Hem Irak yönetimine sunulacak bir paket, hem de ABD yönetimine ulaştırılacak ve üzerinde mutabakat aranacak ikinci bir paket!..

Onun için Dışişleri Bakanı Cem''in açıklamaları, bize göre gerçeği bütünüyle yansıtmıyor. "Müzakerelerin sonucunu gizli tutmayacağız, müttefikimiz ABD''ye olduğu gibi aktaracağız" diyen Başbakan Ecevit''in açıklamalarına da aynı nazarla bakabilirsiniz.

Orta yerde çift taraflı bir müzakere ve mutabakat arayışının varlığından emin olabilirsiniz.

Biraz daha ileri gidelim isterseniz: Bu ziyarete ABD ne kadar karşı çıkar görünürse görünsün; bizim kanaatimiz tam aksi yönde. Burada hem yukarıda kaydettiğimiz hususlar geçerli, hem de daha başka bir husus!.. Büyük, ama çok büyük bir ihtimalle, Tarık Aziz yani Irak yönetimi ile ABD arasında, ciddi bir "arabuluculuk" rolüne soyundu Türkiye. Eylüden bu yana Türkiye''nin davetine mesafeli duran Aziz''in ziyareti, önemli bir gelişme olmasa kolay kolay gerçekleşemezdi çünkü.

Yani o kadar karışık bir ziyaret ki bu, sonuçlarını almak da o kadar kolay olmayacak.

Özetleyecek olursak: Irak probleminin sonunun alınmasında çok taraflı arzular ve oluşmuş bazı mutabakatlar, bütünüyle devreye sokulmaya çalışılıyor. Bu arada, önemli bir ABD heyetinin Türkiye''de bulunduğundan haberiniz var mı bilmiyorum.