Kosova için uzun ince bir yol...

Kosova, Belgrad kasaplarının elinden kurtarıldı. Şimdi ne olacak? Bundan sonrası, Belgrad''ın pes edişi kadar net mi?

Kosova için bağımsızlığa kadar uzun ince bir yol başlıyor...

Kosova halkı durumdan memnun. Clinton''a büyük teveccüh var. Hatta kimi Kosovalı yazarlar NATO operasyonunu "Kosova''nın Osmanlılar''dan sonra ikinci defa fethi" olarak değerlendiriyorlar. Bunu Avrupa''ya rağmen yapılmış bir Amerikan inisiyatifi olarak görüyorlar.

Kosovalılar''a göre "Ateşkesten sonraki durum, Kosova için Osmanlılar''ın çekilmesinden sonraki en iyi durum niteliğinde... Çünkü Sırp esareti bitmiş gözüküyor..."

Bana "Kosova-Makedonya gümrüğündeki Sırp bayrağı indirilmiş, yerine UÇK bayrağı asılmış" haberini veren Kosovalı dostumun sesindeki sevinç çok netti.

Ancak geleceğe ilişkin her şeyin çok net olduğunu söylemek mümkün değil.

Şu an Kosova beş kontrol bölgesine ayrılmış durumda. Aslan payı, harekâta verilen asker sayısına göre İngiltere''de... Sonra Amerika, sonra Almanya, Fransa ve İtalya geliyor.

Bu arada Ruslar NATO''ya bir çalım attılar ve stratejik değerdeki Priştine Havalaanı''nı işgal ettiler. NATO bunu nasıl görmedi, nasıl izin verdi bu konu belirsiz. Ancak Rusya''nın, Kosova''nın kuzeyinde, madenler bakımından son derece zengin bir bölgeyi işgal edip, burada yerleşmeyi planladığı tahmin ediliyor. Buraya Kosovalı mültecilerin geri dönmeyeceği, buna karşılık güneyden kaçan Sırplar''ın yerleşeceği ve buranın Kosova''dan koparılacağı endişesi var. NATO''nun bu konudaki tavrı gerçekten merak ediliyor. Kosovalılar, buna izin verilmesinin, Kosova''yı bölmek anlamına geleceğini belirtiyor ve "Bunun NATO harekâtına gölge düşüreceğini" ifade ediyorlar.

Türkiye, operasyon sonrası girişimlerde, henüz sadece 1000 askerlik bir kontrol kuvveti gönderme eğiliminde... Bunun da Mamuşa bölgesine yerleştirileceği bildiriliyor. Burası Türkler''in yoğun olarak bulunduğu bir bölge. Türkiye''nin Kosova''daki Türkler''e ilgi göstermesi gayet tabiî. Ancak Kosova ile alakayı, sadece Türkler''e münhasır kılıyor gözükmek geniş Müslüman Arnavut nüfus açısından şık düşmüyor. Ayrıca, stratejik ilişkiler açısından da sağlıklı değil bu... Türkiye''nin bölgeye ilişkin stratejik hesaplarının, İngiltere''den daha az duyarlı olduğu düşünülemez.

Kosova''nın yarını ne olacak?

Türkiye''nin bu konudaki yaklaşımı ne?

NATO planında Kosova için 3-5 yıllık bir geçici "NATO dönemi" düşünülüyor. NATO buraya bir "genel vali" tayin edecek.

1.5 sene sonra Kosova''da bir seçim yapılması planlanıyor. Bu seçimde Kosova halkı yöneticilerini seçecek. Ancak tüm bu yöneticilerin yetkisi sınırlı olacak. Bunların NATO tarafından tayin edilen "genel vali"ye bağlı olacağı, valinin gerekli görürse mahalli yöneticileri görevden alabileceği belirtiliyor.

3-5 yıl sonunda da kesin statünün belirlenmesi için bir "Uluslararası Kosova Konferansı" düzenlenecek. Kosovalılar, "bağımsızlık" statüsünün bu konferansta gerçekleşeceği görüşündeler.

Her halükârda 3-5 yıllık bir "NATO yönetimi" söz konusu...

Ve Yeni Kosova bu yönetimin içinden çıkacak...

Amerika konuya, "etik-ahlâkî bir mesele" olarak yaklaştığını söyledi başından beri... Clinton, "Bosna''nın başına gelenin Kosova''ya yapılmasına müsaade etmeyeceğiz" dedi. Bu yüzden de Kosovalılar arasında Clinton''un prestiji son derece yüksek... Ama acaba tüm ilgi bu ahlakî duyarlıkla mı sınırlı? NATO''nun Avrupa kanadı da meseleye böyle mi bakıyor?

Yoksa bir yandan, gerçekten Bosna dramında önemli ölçüde yaralanmış bulunan "Batı''nın ahlâkî tavrı"nı tamir amacı taşınırken, diğer yandan da Bosna, Kosova, Arnavutluk, Bulgaristan, Batı Trakya ekseninde ortaya çıkan Müslüman nüfusu ve bunun Avrupa kıtasına yönelik stratejik yansımalarını gözönünde bulunduran bir planlama mı söz konusu?

Sık sık görüşlerini aldığım Kosovalı genç bir bilim adamı, "Bir NATO egemenliği dönemi yaşayacağız, diyor. Bu aynı zamanda kültürel bir etkileşim demektir. Kosovalılar şu anda kendilerini NATO''ya medyunu şükran hissediyorlar. Bu da kültürel dönüşüm için elverişli bir zemin oluşturuyor" diyor. Bu sözlerinde endişe saklı. İki hatırlatması var: 1. Türkiye çok daha aktif davranmalı idi ve şimdi de aktif davranmalı Kosova konusunda... Kendisini sadece Kosovalı Türkler''le bağlantılı görmemeli. Kosova Arnavutları da Türkiye''nin yakın akrabasıdır. Onlarla da sıcak ilişkiler kurmalı. 2. Bu dönem, teologlara (ilâhiyatçılara) büyük görev düşüyor. Kosova''nın İslâmî kimliğinin korunması için olağanüstü özen gösterilmeli... Burada da Türkiye''nin sorumlulukları büyük...

Kosova, uzun ince bir yola girmiş durumda...

Şu an esaretten sonraki mutluluk var.

Ama hepsi bundan ibaret değil. Dileriz bundan sonra, kurtarıcılardan kurtulmak gibi bir problemle karşılaşmasın...