Açılım projelerinin ortak paydası

Saldırıların arttığı, yürekleri yakan cenaze haberlerinin gittikçe çoğaldığı ortamda her kesimden alelacele ortaya konmuş çözüm/açılım paketleri ortalıkta dolaşmaya başlar. Nispeten sükunetli ortam sona erer ermez "bin yıllık uykudan uyanmış" gibi şaşkınlık, acemilik, acelecilikle sanki böylesi bir durumla ilk defa karşılaşılıyor gibi bir tavır sergilenir. Yine böyle bir ortamdayız. İmralı''dakini idam etmek, belediyelere özerklik vermek, açılımı yeniden canlandırmak, profesyonel askerliğe geçmek ya da OHAL ilanına umut bağlayan birbiriyle uzlaşmaz çözümlerden geçilmiyor.

Aslında burada Güneydoğu''da yaşanan sorunun Kürt sorunu olduğuyla başlayıp, kültürel haklar, anadilde eğitim, yayın serbestisine kadar uzanan bir dizi çözüm önerileriyle temelde ulusdevlet fikrinin açmazlarına ilişkin bir durum olduğu söylenir. Yirminci yüzyılın ilk yarısında moda olan ulusçuluk ve ulus devlet modelinin uzun süre bastırdığı sorunlar karşısında bizzat bu siyasal aygıtın ve ideolojisinin kendini yenileyememesi karşısında pandoranın kutusunun açılması durumudur yaşadıklarımız. Tam bu noktada ulusçuluk ideolojisini ve ulusdevlet modelinin ortaya çıkardığı sakıncaları çözmek adına benzer yanlışlar tekrarlanıyor…

Hemen herkesin Kürtlerin ezildiği, kültürel haklarının verilmesi gerektiğinden insan hakları ihlallerine değin uzun bir listeyle ortalıkta dolaştığı ortamda fark etmekte zorluk çekilen bir tuzakla karşı karşıyayız. Bu tuzak sadece ulusçu ve ulusalcı Kürt ve Türk söylemlerine hakim olmakla sınırlı değil. İslami kaygılarla çözüm önermek adına ortaya çıkanların durum alışları da benzer süreci besliyor. Bunca farklı çözüm önerilerine, ayrışmaya rağmen hepsini birleştiren ortak nokta bizzat önerilerin ruhuna sinen duruşla ilgili.

Düşünelim ki, çözümler farklı ama durum alışları nerdeyse benzer sonuçlara gebe…

Özellikle geçen yıl başlayan ve temel bir ruh ve stratejiden mahrum olduğu hemen belli olan "açılım süreci"yle birlikte ortaya çıkan iyimserlik havasında dikkate alınmayan; daha süreçle ilgili somut adım atılmadan ortaya çıkan bir durum söz konusuydu. Bu durum bugün de giderek pekişiyor.

Kürtlerin -buna başkalarını (Çerkezler, Boşnaklar, Araplar vb) da ilave edebiliriz- kültürel ve insani haklarını verme, tanıma adına ayrıştırıcı bir kimlik inşa edilmeye çalışıldığını söyleyebilirim. Kürtlerin anadilini kullanmaları, kimliklerinden utanmadan bu ülkenin birinci sınıf vatandaşı olduklarının bilincine varmaları gibi eşit statü sunmaya çalışan dilin adeta yeni farklı bir ulusçuluk anlayışı üzerinden ayrıştırıcılığa evrilmesine dikkat çekmeli…

Kürtlere insani haklarını iade etmeye çalışırken, Kürtlerin asli kimliklerini sadece etnik kökenlerinden ibaret gören ve Kürt''ü ya da başkasının ontolojik aidiyetini bu kimlikle sınırlayan bir yaklaşım tam da bin yıllık uykudan uyanmışlık şaşkınlığıdır.

Kürtlere kültürel haklarını tanıma adına yapılan kampanyanın Kürtlere yeni bir kimlik dayatmasına dönüştüğünün farkında değiliz. Ya da birileri bunu bilinçli bir şekilde işliyor.

Herhangi bir insanın en temel hak ve özgürlüklerini iade etmeye karşı çıkmak gibi algılanmaya müsait bu hassas konu aslında kaba bir ulusçuluğun üstüne örtü sermektedir.

Bir Kürt ya da Türk''ün haklarını tanıyoruz diye bunun ona biçilen modern ulus kimliğin dayatılmasına dönüşmesi, seküler çevrelerin işine gelmesi gibi Kürt meselesine farklı bir anlamda yaklaşması beklenen çevrelerin de -en iyimser yanıyla- liberal, milliyetçi bir dile ayak uydurmaya çalışmaları tuhaf bir durum.

Bu topraklarda yaşayan tüm insanlara giydirilen deli gömlekleri olarak Türkler ve Türk olmayanlara Batılı anlamda seküler bir Türklük kimliği yapıştırılmak istendiği gerçeği atlanarak ne dediğimiz anlaşılamaz. Evet, Kürtlere Türk gömleği giydirme çabaları başarılı olmadı, bu saatten sonra da dikiş tutmayacağı açık. Fakat Kürtlere giydirilmeye çalışılan ''Kürt kimliği'' yine Batı''nın üzerimize biçtiği farklı bir deli gömleği olmasın? Ana diliyle konuşan bir Kürt illa etnik aidiyetiyle mi varoluşsal kimlik kazanacak? Kimlik politikalarının öne çıkması bölgeyi olmasa bile bölge insanını ayrıştırıcı bir işleve dönüşebilir.

Ya Türklere giydirilen deli gömleğiyle kim hesaplaşacak? Bizzat ulusdevlet modelinin inşa etmeye çalıştığı Türk kimliğinin kendisi hayli sorunlu. İdeal tip olarak ulusalcı bir Türkçülüğe evrilen bu model Kürtçülük kadar bu ülkenin varlık alanını tahrip edici… Türk ve Kürt''ün birbirini etnik özellikleriyle tanımladığı tarihsel bir tecrübe yok bu topraklarda. İnsanın cinsiyeti gibi etnik aidiyeti de kendi tercihi olmadığı gibi öne çıkarılacak bir fazilet de değildir. Bunları öne çıkaran postmodern dönemin ayrıştırıcı özellikleri toplumsal, siyasal kaosla birlikte varoluşsal boşluktan başka bir şey çıkaramaz.