Bir petro-politik hikaye

Kasım ayının 27''sinde Ermenistan meclisinin silahlı kişilerce basılıp Başbakan''ın öldürülmesinin ardından Rusya''nın bölgede aradığı fırsatı ele geçirdiği düşünülüyordu. Özel Rus birlikleri olan Alfalar Erivan''a davet edilmiş, üst düzey Ermeni güvenlik birimleriyle çalışmaya başlamıştı. Eski Sovyet Cumhuriyetleri içinde Rusya ile geleneksel bağlarının yanısıra stratejik ilişkileri en gelişmiş olan Ermenistan''ın bu olaydan sonra daha fazla Rus etkisine gireceği düşünülüyordu.

AGİT Konferansı sırasında Azerbaycan ve Türkiye''nin Gürcistan''la birlikte Clinton''ın da hazır bulunduğu bir törenle Bakü-Ceyhan boru hattının imzalamalarıyla dünya petrol devlerinin yarıştığı projenin finansal olarak hazır olmasa bile siyasi boyutu açısından önemli bir adım atılmış oldu. AGİT Konferansı sırasında Azerbaycan Devlet Başkanı Haydar Aliyev''in Güney Kafkaslar''da yeni bir pakt anlamına gelecek bir güvenlik ve işbirliği anlaşması yapılması çağrısında bulunması bölgedeki dengelerin çok daha farklı boyutlara taşındığı şeklinde okunabilir. Hepsinden önemli ve şaşırtıcı olan ise, Ermenistan devlet başkanı Koçaryan''ın da Güney Kafkaslarda tüm yabancı güçlerin çekilmesi çağrısına katılmasıdır. Böylece bağımsızlığını kazandığı günden bu yana Ermenistan''ın izlediği dış politikadan radikal bir dönüşüm anlamına geliyor. Çünkü yabancı güçlerden kasdedilen doğrudan doğruya Rusya''dır. Ermenistan''da halihazırda 4100 Rus askeri personeli bulunuyor. Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan, Türkiye, Rusya ve Amerika''nın dahil olacağı bu pakt bölgede Amerikan ağırlığının tümüyle arttığı anlamına gelmektedir ve nitekim Bakü-Ceyhan anlaşması ile bu paktın aynı AGİT toplantısında açıklanmış olması tesadüfi değildir.

Ermenistan devlet başkanının SNARK ajansına yaptığı açıklamada, dış politikada yönlerini Batıya dönmelerinin, yani Türkiye ile girecekleri stratejik ortaklığın; tarihi unutmak anlamına gelmediği ama tarihe takılıp kalarak geleceklerin de kuramayacaklarını belirtmiş. Yani Türkiye ile artık realpoltikin şartlardan dolayı, stratejik olarak Batıdan yana tavır aldıklarından dolayı işbirliğine gidecekleri anlamına gelmektedir. Türkiye Yunanistan''dan sonra yeni kültürel çelişkilerin yoğurduğu siyasi ittifaka girecek demektir.

Güney Kafkasya''da önemli bir avantaj kazanan Amerika''nın Çeçenistan konusunda hemen hemen hiçbir şey yapmamasının nedeni biraz daha açıklık kazanıyor. Dün Allbright''in yaptığı açıklamada Rusya''nın Çeçenistan''daki tutumu nedeniyle tümüyle cezalandırmanın doğru olmayacağını söylemesi ve Clinton''ın sert (!) olarak yorumlanan çıkışında tüm eleştirisini savaştan etkilenen sivillere yoğunlaştırmış olması bu anlamda bir yerlere oturuyor.

Türkiye ise ekonomik ve siyasi anlamda önemli olan Bakü-Ceyhan boru anlaşmasının karşılığında Çeçenistan katliamına karşı sessiz mi kaldı?

Tüm bu gelişmelerden sonra akla gelen ilk soru bu.