Kimi Kur"an okur, kimi maval okur

Dünyanın hiçbir yerinde kendi toplumuna bu kadar yabancı bir aydın varlığı düşünülemez. Onun için Türk aydını dünyanın en yalnız aydınıdır.

Muhafazakar kesimde sık rastlanan bir tutum hiç hoşuma gitmez. Müslümanlık ya da dinin yüce gerçeklerine ve gerçekliğine ilişkin bir şey söylemek gerektiği vakit tezlerini ispat kabilinden hemen bir Batılı bilim adamının din, inanç, ''Tanrı'' karşısında söylediği bir söz öne çıkarılır. Bunun devamı ünlü edebiyatçılar, devlet adamları, politikacıların soyut anlamda din ve bilim-akıl ilişkisine, hatta İslam''a yönelik övgü dolu sözleri bulunmaz malzemelerdir bu yaklaşım sahipleri için.

Bağlamından koparılmış ödünç kavramlara sığınma yanlışına düşmeden, dikkatlerden kaçan bir haberi aktarmak istiyorum önce. İngiltere Başbakanı Tony Blair, tam üç kez Kur''an''ı baştan sona okumuş. Habere göre bu ara çıktığı tatildeki boşluktan istifade ederek vaktini Kur''an''ı incelemeye ayırmış. İngiliz toplumunu oluşturan sayıca önemli bir azınlık oluşturan Müslümanlar''ın kültürel yapısını daha iyi anlamak için bu okumayı gerçekleştirdiği ayrıca kaydediliyor haberde.

Tony Blair, zaten politik ve ekonomik olarak ciddi bir ağırlığı olmayan Müslümanlar''ın kültürel yapısını anlamak için bunca zahmete giriştiğine göre; Hristiyanlığı anlamak, Hristiyanlar''ın duyarlılığını toplumsal ve siyasal reflekslerini doğru okumak için çok daha ciddi gayret göstermiş olduğunu çıkarsamak hiç de güç değil. Zaten Blair''i iktidara taşıyan seçim kampanyasını Southwark Katedrali''nde başlattığını daha önce de yazmıştık. Din, toplum ve siyaset ilişkisine ele alan konuşması da İngiliz gazetelerinde ön sayfadan hem de tam sayfa olarak yayınlanmıştı.

İnanç ve düşünceniz ne olursa olsun toplumu ilgilendiren bir konumda iseniz o toplumun değer yargılarını, geleneklerini, onu tarih karşısında var kılan değerleri bilmek, gözetmek zorundasınız. O topluma yönelik ne türden projeniz olursa olsun bu toplumsal gerçeklikleri gözardı edemezsiniz.

Neyin dinden, gelenekten, toplumsal değer yangılarından kaynaklandığını bilmeyen Türk siyasi ve entelektüel elitinin tarihi yanılgısı ve yabancılaşması bu noktada ortaya çıkıyor zaten. Din ile din istismarını birbirine karıştırıp toplumu karşısına alan, toplumun varlık nedeni olan değerleri tahrip etme pahasına toplum mühendisliğine soyunan Türk elitinin yanılgısı biraz da bu cehaletten kaynaklanıyor.

Dünyanın hiçbir yerinde kendi toplumuna bu kadar yabancı bir aydın varlığı düşünülemez. Onun için Türk aydını dünyanın en yalnız aydınıdır. Kendi gettosunda ne kadar mutlu görünse de toplumla arasındaki kapatılmaz mesafe onun acı veren yalnızlığını çerçeveler aslında.

Toplumu adam etme psikolojisi onu sürekli olarak toplumu anlamaya, davranışlarını anlamlandırmaya, kültürel kotlarını yeniden üretecek bir yerlilikten hep uzak tuttu. Bu nedenledir ki Türk elitizmi toplumla, toplumun değerleriyle yüzleşmekten sürekli olarak kaçındı. Onun için Türk siyasal ve entelektüel elitinin hep meşruiyet sorunu olmuştur. Bu meşruiyet sorunu, toplumla arasında sürekli bir gerilimin de kaynağı olmuştur. Ucuz popülizmle toplumu anlamak arasındaki ince çizgi de burada ortaya çıkıyor zaten. Toplum değerlerini temsil etmemekle birlikte ucuz popülizme sarılan politik çizgiler/tipler toplumum aşağılayan tutumun başka bir yansımasıdır aslında.

Bu ülkenin geleceği hakkında söz söyleyen kaç siyasinin İslam''la ilgili ciddi bir çalışması, okuması olmuştur? Hac''cın bu yıl Kurban Bayramı''na rastladığını söyleyen, ya da son günlerde alevlendirilen tartışmalarda kurbanın farz olmadığını (sanki bu zamana kadar Müslümanlar kurbanı farz diyerek kesiyorlarmış gibi) manşetten veren dine yabancı, topluma yabancı aydınların, medya ve siyaset ortamının zavallı haline bakıp Blair''lerden daha çok bahsetmek durumunda kalacağız.