Partiler gerçekten yeni bir anayasa istiyorlar mı?

Ülkemizin Anayasa konusunda oldukça şanssız denebilecek bir görünümü var. İlk anayasa ile tanıştığımız 1876 tarihinden bu yana beş ayrı anayasa yapmışız. Bunun yanında pek çok köklü değişiklikler gerçekleştirmişiz. Ama yine de sağlıklı bir anayasa geleneğine kavuştuğumuz, bu konuda bir istikrar yakaladığımız söylenemez.

Meraklı ve mütecessiz biri çıksa ve anayasayla ilgili tartışmaların olmadığı yılları tespit etmeye kalksa muhtemelen çok sınırlı sayıda bir zamanla karşı karşıya gelecektir. Yaklaşık 1850''lerden bu yana her siyasi tartışmanın odağında anayasa yer almaktadır. Osmanlı dönemindeki "meşrutiyet" tartışmalarının özünü anayasa oluşturuyordu. Osmanlı devleti anayasalı hale gelince sorunlar çözümlenecek, sıkıntılar aşılacaktı. Ama olmadı; anayasayla birlikte sorunlar da sıkıntılar da olduğu gibi devam etti!

Cumhuriyet döneminde de anayasaya biçilen temel rol çok büyük olmuştur. Sırası ile 1921, 1924, 1961 ve 1982 anayasaları yapıldı ve yürürlüğe konuldu. Bu tarihlerdeki tartışmalara bakılırsa o günlerdeki mevcut siyasi ve toplumsal sorunların yapılan anayasalarla aşılması hedeflenmişti. Ama yine olmadı. Hatta yürürlüğe sokulan anayasaların mevcut sorunlara yeni sorunlar ve sıkıntılar kattıkları bile söylenebilir.

Şu anda yürürlükte olan 1982 tarihli anayasanın halk oylamasıyla kabul edilmesinin hemen arkasından başlayan tartışmalar, zaman zaman tavsasa da devam etmektedir. Bu noktada Türkiye''nin şanssız denebilecek bir kaderi var. Anayasaların hiç biri gerçek anlamda bir Kurucu Meclis eliyle yapılmadığından, halk oylamasıyla kabul edilmiş olsa bile yürürlüğe girdikten sonra ciddi bir meşruiyet sorunuyla karşılaşılmaktadır. İleride tartışma konusu olacağı nerede ise bile bile anayasaya konulan maddeler üzerindeki tartışmalar sürüp gitmektedir. Siyasi kadrolar ve toplum anayasalar üzerindeki sonuç alıcı olmayan tartışmalarla enerjisini tüketmekte, bir türlü sonuca gidememektedir.

Bugünlerde de Yargıtay Başkanı''nın sert ve açık konuşmasından sonra yeniden anayasa üzerinde bir tartışma başlatılmış bulunuyor. Partiler değişiklik konusunda çeşitli görüşler ileri sürüyorlar. Önerilerde bulunuyorlar. Ama göreceksiniz bu tartışmalardan da ciddi bir şey çıkmayacak, ufak tefek bazı değişikliklerle geçiştirilecek ve yine önümüzdeki yıllarda yeni anayasa tartışmalarına şahit olacağız.

Öncelikle bu tartışmalarının nereden kaynaklandığına bakmak gerekir. Sanıyorum tartışmanın sebeplerinden biri onun yapılış biçimiyle ilgilidir. Gerçek anlamda bir Kurucu Meclis tarafından yapılmamış olması, askeri müdahaleler sonunda darbecilerin iradesiyle yapılmış olması, halk oylamasının demokratik ortamda yapılmamış olması gibi bir dizi faktörün önemli olduğu anlaşılmaktadır. Gerçekten tüm toplum kesimlerinin özgür iradeleriyle seçtikleri bir Kurucu Meclis tarafından yapılmış olsa bugünkü gibi bir meşruiyet sorunu olmaz. İkincisi darbeci iradenin normal döneme geçildikten sonra sorgulanmaya başlanması kaçınılmaz olarak anayasayı da tartışma alanına çekmektedir.

Benim tüm tartışmaların yanında basit bir önerim var. Gerçekten Meclisteki siyasi partiler bir anayasa sorunu duyuyorlarsa iki yol izleyebilirler: Biri Meclisteki partilerin büyüklükleri nispetinde temsil edilecekleri bir özel komisyon oluşturmaları ve bu komisyona yeni anayasa yapma görevi vermeleri. Diğeri ise yeni bir anayasa yapacak gerçek anlamda bir Kurucu Meclis oluşturmaları için seçime gitmeleri. Bunun yanında mevcut Meclis, kendini bir Kurucu Meclis ilan ederek yeni bir anayasa yapma yoluna da gidebilir. Yahut da her bir parti kendine göre bir anayasa hazırlar ve partiler tarafından hazırlanan anayasaların ortak noktaları yasalaştırılarak yeni bir anayasa ortaya çıkabilir.

Partilerin gerçekten yeni bir anayasa isteyip istemediklerini önümüzdeki aylarda görmemiz mümkün olacak. Bakalım neler göreceğiz?