Sine-i millet

Başbakan''ın FP''lilerin sine-i millette kabûl görmeyeceklerini söylemesi topu taca atmaktan ve karanlıkta ıslık çalmaktan başka bir şey değil.

Yarım asırlık çok partili hayatımızda muhalefet partilerinin zaman zaman sine-i millete dönebileceklerini yüksek sesle telaffuz ettiklerine şahit olmaktayız. İlk defa sine-i millette dönme sözünü Demokrat Parti (DP) 21 Temmuz 1946 tarihinde yapılan birden çok partinin katıldığı ilk genel seçimler arkasından dile getirmiştir.

Aslında normal olarak genel seçimler 1947 yılında yapılması gerekirken o dönemdeki iktidar partisi CHP, yeni kurulan DP''nin toplumda giderek kabûl görmesi üzerine genel seçimleri bir yıl erkene alarak muhalefet partisinin örgütlenmesini tamamlamadan seçime gitmeyi uygun bulmuştu. DP ancak ülkenin yarısında örgütlenebildiğinden her yerde seçime katılamamış ve seçimlerde de istediği başarıyı gösterememiştir. Diğer yandan seçimler antidemokratik yöntemlerle yapıldığından sandıklara, tutanaklara müdahale edilmiş, sonuçlar değiştirilmiş ve CHP''nin kazanması temin edilmişti.

Hatırlanmasında yarar var; o seçimler devlet memurları denetiminde ve açık oy, gizli tasnif şeklinde yapılıyordu. DP''nin istediği ise seçimlerin hakim denetiminde yapılması ve gizli oy, açık tasnif yönteminin izlenmesiydi.

Sözkonusu seçimlerde Meclis''e ancak 64 milletvekili sokabilen DP''liler seçimlerde CHP''li memurların yaptıkları baskıların ve sonuçlara yapılan müdahalelerin araştırılmasını istiyorlardı. Seçim sonuçlarına yapılan itirazların dinlenmemesi üzerine DP toptan istifa etme tehdidinde bulunuyor ve sine-i millete döneceklerini söylüyorlardı. İşte bu olayla Türk halkı sine-i millet sözü ile tanışıyordu.

1950 genel seçimine kadar CHP ile DP ilişkileri oldukça sorunlu yürümüştür. Özellikle 1947 sonlarına kadar Başbakanlık yapan Recep Peker döneminde ilişkiler devamlı gerginlik içinde seyrediyor ve zaman zaman kopma noktasına geliyordu. Peker hükümetinin 1947 bütçesi görüşülürken DP adına eleştiri yapan Adnan Menderes''in ağır tenkitlerine cevap verirken Başbakan Peker''in Menderes için "Maraz bir psikopat ruhun ifadesi" sözlerini kullanması üzerine DP''liler Meclis''i terkederek bir kez daha sine-i millete dönme tehdidinde bulunmuşlardır.

Bir muhalefet partisinin normal çalışma imkanı kalmadığı, hukuksuz baskıların arttığı, siyaset yapmasının imkansızlaştığı bir dönemde sine-i millete dönme alternatifini düşünmesi elbette hükümetler için hiç de iyi bir gösterge değildir. Ayrıca bu durumda ülkenin uluslararası prestiji, siyaset kurumunun meşruiyeti, demokratik yöntemlerin ve süreçlerin hukukiliği gibi onlarca sorunun gündeme gelebileceği açısından da arzulanan bir gelişme değildir. Bu sebeple hükümetler sine-i millete dönme hazırlığında olan partilerin sorunlarıyla ilgilenme ihtiyacı duymuşlardır.

Merhum Özal''ın Cumhurbaşkanlığı''na seçilmesi günlerinde DYP ve SHP tarafından dile getirilen sine-i millet sözlerini ancak geçen hafta Fazilet Partisi''nden bazı milletvekillerinin dile getirmesiyle duyar olduk. Fazilet Partisi içerisinden bazı milletvekilleri tarafından dile getirilen bu alternatifin, R. Kutan''ın S. Demirel''i ziyaretlerinde aktarılması ve ardından da basına sızdırılarak yazılması bir anda bakışları bu partiye çevirmiş oldu. Anlaşıldığına göre ortada henüz alınmış bir karar yok, ama uzak bir ihtimal da olsa kenarda bir alternatif olarak tutulmaktadır.

FP''nin sine-i millete dönmeyi düşünebilmesinin iktidar partilerini nasıl tedirgin ettiğini gördük. Haklılar da. Zira anamuhalefet partisi kendisine yapılan baskılar, komplolar ve hukuksuzluklar nedeniyle millete dönme, Meclis''ten toptan çekilme gibi bir yola giriyorsa bunun faturası elbette ki iktidara kesilecektir. Başbakan''ın FP''lilerin sine-i millette kabûl görmeyeceklerini söylemesi topu taca atmaktan ve karanlıkta ıslık çalmaktan başka bir şey değil. Ecevit''in üzerinde durması gereken husus, "Bir anamuhalefet partisi, ne oluyor da böyle bir alternatifi dile getiriyor?" sorusudur. Başbakan Yardımcısı Bahçeli''nin de bu gelişme üzerine kimsenin istikrarı bozmaya hakkı olmadığını söylemesinin bir anlamı yoktur.

Bir parti için sine-i millete dönme alternatifi en son düşünülmesi gereken bir yoldur. Artık her türlü meşru yol tükenmiş, başka bir çıkış yolu kalmamışsa elbette bu yol da denenebilir. Ama bunun iyi hesaplanması ve sonuçlarının iyi tartışılması gerekir. Söz olsun diye ortaya atılıyorsa bu silah geri de tepebilir.