Yerel meclisler için biraz daha özen...

Yaklaşan genel mahalli seçimlerle ilgili faaliyetler her geçen gün artan yoğunlukta toplumun gündemini işgal ediyor. Siyasi partilerin aday belirleme çalışmaları henüz bitmiş değil. Aday listelerinin kesinleşeceği önümüzdeki ayın 16''sına kadar bu konudaki öncelikli faaliyet aday belirlemeye yönelik çalışmalar olacaktır.

Genel itibariyle partiler büyükşehir, il ve ilçelerdeki adaylarını belirlemişse de henüz belediye meclisi ve il genel meclisi için adayların belirlenmesi çalışmaları bitmiş değil. Mahalli seçimler, sadece belediye başkanlarının seçildiği seçimler değil, bununla birlikte belediye meclis üyelerinin, il genel meclisi üyelerinin ve muhtar ile ihtiyar heyeti üyelerinin de seçildikleri seçimlerdir. Yani önümüzdeki seçimlerde sandık başına gidecek seçmenler birkaç oy kullanacak ve farklı kurumlar için tercihlerini ortaya koyacaklardır. Ancak bunlar arasından en popüler ve öne çıkanı belediye başkanı seçimleri olduğundan genellikle tüm tartışma ve çalışmalar belediye başkanlığı için yapılmaktadır.

Mahalli seçimler yerel demokrasinin gelişmesi ve demokrasinin kurumsallaşıp pekişmesi için vazgeçilmez öneme ve etkinliğe sahip. Herhangi bir çağdaş demokraside yerel demokrasi ayağının eksik olması, iyi işlememesi ve sistemin tümüyle merkeziyetçi bir yapıda işlemesi düşünülemeyecek bir durumdur. Bu bakımdan yerel yönetimlerin geliştirilmesi ile demokrasinin işlerliği arasında genellikle doğrusal bir ilişkinin bulunduğu gözlenmektedir. Yani demokratik bir sistemde bir yandan ulusal demokratik kurumlar sağlıklı şekilde işlerken diğer yandan yerel düzeyde demokrasinin en yüksek düzeyde gerçekleşmesi ve öncelikle yerel düzeydeki demokratik süreç ve kurumların işlerlik kazanması gerekmektedir.

Altmışlı yılların ortalarından itibaren belediye başkanları doğrudan halk tarafından seçilmektedir. O güne kadar belediye başkanları halk tarafından seçilen belediye meclis üyeleri arasından seçiliyordu. Pek çok ülkede hala benzer sistemler vardır ve belediye başkanları doğrudan halk tarafından değil belediye meclisi üyeleri arasından seçilmektedir. Türkiye''de yerel düzeyde en etkin ve yüksek seviyede siyasal yönetici olan belediye başkanlarının doğrudan halk tarafından seçilmesi çağdaş düzeyde bir uygulama olup bu durum halk tarafından benimsenmiş ve içselleştirilmiş bir sistemdir. Bundan dolayıdır ki mahalli seçimlerde bütün kavga belediye başkanları seçiminde düğümlenmektedir.

Belediye başkanları seçimi, uygulanan çoğunluk sistemi sebebiyle de ayrı bir öneme sahiptir. Ülkemizde altmışlı yıllardan itibaren seçimlerde nispi temsil sistemi uygulanmakta olmasına rağmen belediye seçimleri bundan farklı olarak çoğunluk sisteminin uygulandığı tek seçimdir. Bir şehirde yarışa giren belediye başkan adayları arasında en yüksek oyu alan aday seçimi kazanmakta ve şehrin belediye başkanlığı koltuğuna oturmaktadır. Dolayısıyla ülkemizde çoğunluk sisteminin hiç uygulanmadığını söylemek mümkün değil. Ancak çoğunluk sistemi milletvekili, belediye meclis ve il genel meclisi seçimlerinde uygulanmamakta ve bu seçimlerde nispi temsil sistemi tercih edilmektedir.

Belediye başkan adayları konusundaki tartışmalar belediye meclisi ve il genel meclisi üyeleri için söz konusu olmaması dikkat çekicidir. Genellikle meclis üyelerinin belirlenmesi, pati örgütlerinin kendi iç faaliyetleri arasında ve fazla özen göstermeksizin belirlenmekte, hatta kimi kez listenin dolması için gelişi güzel bir düzenleme yapılmakta olduğu izlenimi verilmektedir. Belediye başkan adayı hep öne çıkıp tartışma gündeminin başında yer bulurken belediye meclis üyeleri böyle bir tartışmaya yol açmamaktadır. Oysaki seçimle gelen belediye başkanının faaliyet yapması, yeni projelerini uygulayabilmesi ve seçmenin beklentilerine cevap verebilmesi belediye meclisinin desteğiyle ancak mümkün olabilir. Belediye meclislerini şehrin siyasi hayatında daha etkin hale getirmek için buraya seçilecek üyelerin niteliklerine de dikkat etmekle yakından ilgilidir.

Benzer şekilde il genel meclisi üyeleri de ilin yönetiminde önemli bir yere sahiptir. Buradaki siyasi tablo genellikle ulusal düzeydeki siyasi eğilimleri yansıtması bakımından önemlidir. Türkiye son yıllarda yerel yönetimlerin güçlendirilmesi yönünde bir dizi yenilik yapmış bulunuyor. Bu kapsamda hem belediyelerin hem de il genel meclislerinin etkinlik alanları genişletilmiş ve pek çok kamusal faaliyet buralara aktarılmıştır. Partilerin ve partililerin sadece belediye başkanları için değil aynı zamanda belediye meclisleri ile il genel meclisleri için özenli davranmaları, etkin, güvenilir ve toplumla bütünleşen bir yapı tesis etmeleri için çalışmaları gerekiyor. Meclisler en az belediye başkanları kadar önemli olduğu unutulmamalı.