Zaman ve mekan duyarlılığı konusunda niye bu kadar hoyratız!

I-

Her Ramazan-ı Şerif"te Ramazan"ın ekran yüzü haline gelmiş olan ilahiyat profesörleri, ancak ulemanın kendi arasında istişare etmesi gerektiği hususları, ekranda milyonların önünde hiç de nazik olmayan bir uslup, güncellenemeyen kavramlar eşliğinde yıllardır tartışıyor.

Bu tartışmalara katkı sağlayan hocalar gönül rahatlığı ile halkın imanına, ahlaki duyarlılığına bir katkı sunduklarını iddia edebiler mi?

Yaptığımız işleri dosdoğru bir şekilde hedefine kavuşturmak için hepimizin titizlik ahlakına sahip olması gerekiyor.

Günümüzde "titiz olma" elinde toz bezi, takıntılı bir şekilde temizlik yapan ev kadınları ile özleştirilerek, olumsuz bir anlama indirgendi. Oysa her din "titiz"lik üzerinden boy verir. Titizlik ahlakının tasavvuftaki karşılığı takvadır.

Titiz olmamız gereken en önemli husus nedir?

Titizlik ahlakının başı da zaman ve mekan duyarlılığıdır sonu da.

İslam"ın beş şartı zaman ve mekan duyarlılığını müminlerin kalbinde diri tutmayı amaçlar.

Titizlik ahlakından, takvadan bahsedilmemiz için, eskilerin amme hukuku adını verdiği, kamusal hukuk üzerine fikrimizi ziyadesiyle yormamız gerekiyor.

Nazife Şişman geçen yıl sanıyorum "Rüzgarımız satılık" diye bir yazı yazmıştı.

Bir köylünün rüzgarımızı sattılar ifadesinden yola çıkarak satılabilenlerin ve satılamayacak olanların izini süren bir yazı idi.

Rize"nin köylerinde kadınlar çocuklarının çeyizini korurcasına sularını korumaya çalışıyor.

Herkese, yani evvel gelenlere de ahir gelecek olanlara da ait olan kamusal zenginlikler konusunda duyarlı olmamız gerekiyor.

Herkese ait olan"ı "bir kişi ya da kurumun" talan etme hakkı yoktur.

II

Kamu hukuku meselesini çok erken yaşlarda, yaz tatili için gittiğimiz köyümüzde idrak ettim.

Topraklar ikiye ayrılıyordu. Herkesin kendisine ait olan topraklar, herkese ait olan topraklar.

Herkese ait olan toprakların hukukunu çiğnemek kişinin haysiyetini elinden alıcı müeyyideleri getiriyordu. Mesela birinin özel mülküne zarar vermeye göre köyün tamamına ait olan ortak mülke zarar vermek bağışlanmaz bir suç olarak kabul ediliyordu. Müeyyide o suçu işleyen kişinin toplum dışına itilmesiydi. Kız alınmaz, kız verilmez, düğününe derneğine gidilmez.

Sözü nereye getireceğim...

Biraz önce Simmel"in "Duygular Sosyolojisi" adlı makalesini okurken yıllar önce değerli Hocam Prof. Dr. Nihat Keklik"in İslam alimlerinin duyguların yanıltıcı veriler sunmasından bahisle Gazzali"den verdiği örneği bulmak üzere İhya"nın satırlarına sığındım.

Aradığım bahsi bulamadım. Fakat dervişin fikri neyse zikri de odur hükmünce seçici algı bakınız karşıma ne çıkarttı:

"Eski alimler, kendilerinden okumak isteyen öğrencileri dener; nafile ibadetlerde bile bir eksiklik görseler, onlara iltifat etmezler. Hele onlarda haram irtikab ettiklerini gördükleri vakit, onları etraflarından uzaklaştırırlardı... Hikaye edildiğine göre Ahmet b.Hanbel sohbetine ve dersine yıllarca devam eden adamlardan birisinden yüz çevirmiş ve onunla konuşmak istememiştir. Adam her ne kadar sebebini öğrenmek için zorladı ise de uzun müddet öğrenememiş ve nihayet Ahmet b.Hanbel "Duyduğuma göre evinin sokağına bakan kısmını sıvarken amme hakkı olan Müslümanların yolundan az bir toprak sıvaya katmışsın. Bu gibilere ilim öğretmek doğru olmaz" dedi. İşte eskiler öğrencilerini öyle murakabe ederlerdi.

İşte bunlar, şeytana uyan anlamaz kimselerin ayırt edemeyecekleri hususlardır. Bunların sarıkları büyük, cübbeleri geniş, dilleri uzun ve büyük ün salmış kimseler olsalar da durum aynıdır. Yani kendilerini dünyalıktan uzaklaştırıp ahirete yaklaştırmayan ilmin sahiplerini kastediyorum. Bunların ilimleri halk ile ilgili, dünya menfaatini, insanları peşinden sürüklemeyi ve emsallerine üstünlüğü sağlayan ilimlerdir."

Hayatımızda eksik olan tadı, tuzu ve bereketi konuşmaya başlayacak isek işte tam da buradan başlamamız gerekiyor.