Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
52

Bildirimler

Son haftalarda sun''i olarak estirilen Fethullah Hoca fırtınasını bütün ayrıntısına varana kadar görsel ve yazılı medyadan seyrettik ve okuduk. 28 Şubat''tan sonra bir takım güçler tarafından habbenin kubbe, kubbenin de habbe yapılabilmesinin hiç de zor olmadığını anladık. Binlerce ton kâğıttan şatoların uçuştuğuna şahit olduk. Hoca''nın daha önce görmezden gelinen yahut gayet olağan karşılanan, hatta tasvip edilen konuşmaları mercek altına alınarak büyütüldükçe büyütüldü ve insanların gözüne gözüne sokuldu. Bu o kadar sun''i yapıldı ki, mesela zamanında Hocanın okullarında perverde olmuş bir öğrencinin açıklamaları bir gazetede tam sayfa olarak yer alabildi.

Sözkonusu ettiğimiz açıklama geçtiğimiz günlerde Star gazetesinde yayınlandı. Yıllardır bu okullarda okuyup, okulu bitirdikten sonra dışarıda çalışan kişinin açıklaması kubbeleştirilmiş habbelerle dolu. Manşet dikkat çekmeyecek gibi değil: "Alim yat, cahil kalk!" Bu manşetin, 1928 yılında Latin harflerinin kabulüne göndermede bulunduğunu yazının içinde bir yerlerden öğreniyoruz.

Bu konuda yapılan incelemelere, tezlere baktığımızda aslında harf inkılabının "birden" yapılmadığını görürüz. Tanzimat''tan sonra devletin neden geri kaldığı, bunun sebeplerinin başında nelerin geldiği konusu yeni yeni yaygınlık kazanan gazete ve dergi sayfalarında aydınlarımız tarafından zaman zaman tartışılmıştır. Bunu, dönemin gazete ve dergi sayfalarından, yayımlanmış kitaplardan, hatta son zamanlardaki kimi tezlerden takip etmek mümkündür. Bu tartışmaların başında siyasi, ekonomik ve sosyal sebepler ön plana çıkarken, bunlara paralel olarak ilk defa dil ve harf problemi de geri kalışımızın sebepleri arasında zikredilmeye başlanmıştır.

İlkin 1860''lı yıllarda tartışılmaya başlanan Türkçe''de harf ve imlâ meselesi, Latin alfabesinin kabul edildiği 1928 yılına kadar gittikçe artan yoğunlukta konuşulmuş, bu süre içerisinde dönemin önde gelen yazar ve sanatçıları, üniversite hocaları konuyu enine boyuna ele almışlardır. Başlarda Türk dilinin sadeleşmesi ve okur-yazar oranı düşük olan halkın ümmilikten kurtarılması adına daha geniş kesimlere ulaşılması için harflerin ıslah edilmesi olarak kendini gösteren bu hareket, daha sonra harflerin değiştirilmesine kadar gitmiştir.

Daha önce konunun uzmanları tarafından dile getirilmesine rağmen, 1920''li yıllarda üst perdeden seslendirilen tebdil-i huruf konusu devrin bütün okur-yazarlarını ilgilendiren konu haline gelmiştir. Böylesine herkesi ilgilendiren bir meselede yazarlar, öğretmenler kendini lehte ve aleyhte mutlaka bir tarafta bulmuştur. Dolayısıyla "taraf" olmuşlardır.

Yüzlerce yıldan beri kullanılan ve bu zaman içerisinde oluşturulan kültür ve medeniyetimizin ayrılmaz bir parçası olan harflerinin bırakılıp yerine "Latin" harflerinin kabul edilmesine "taraf" olanların görüşleri şöyle özetlenebilir: Kullandığımız Arap harfleri Türkçe''nin bünyesine uygun değildir, imlâmızın bozukluğunun ana sebebidir. Cumhuriyetle girdiğimiz Batı medeniyetinin içinde yer alabilmek, o medeniyetin yazısını almakla mümkündür. Diğer alanlarda kabul ettiğimiz inkılapların tamamlanması için harf inkılabının da yapılması elzemdir. Arap harfleri bizi Çin ayakkabısı gibi sıkmış ve müslümanların geri kalmasına sebep olmuştur.

Bunun yanında binlerce yıldan beri kullandığımız harflerin bir tarafa bırakılmasına ve yerine Latin harflerinin alınmasına taraf olmayanların görüşleri de şu şekilde özetlenebilir: İmlâmızın bozukluğu geçici ve düzeltilebilir. Mevcut harflere bir-iki işaret ilavesi, Türkçe''ye göre bazı fazlalık sayılan harflerin elifbadan çıkarılması imlâ meselesini halleder. Bunun, dilimizin Sami dil ailesinden gelmemesmi ile alâkası yoktur. Batı medeniyeti zümresine dahil olmamız, bir an evvel Avrupa''nın kullandığı yazı şeklini almamızı gerektirmez. Batı medeniyetine girmiş olan Japonlar da hâlâ eski yazılarını kullanıyorlar. Latin harflerini kabul etmekle yapılan inkılaplar arasında bağ kurulamaz. Halkımızın geri kalması iktisadî gelişmenin gecikmesinden, eğitimin yetersizliğindendir. Mektep ve muallim olmadıkça hangi harfi kabul edersen et, sonuç değişmez. Türkçe''nin bugünkü yazısıyla bile kıyaslanmayacak olan Japonya''nın eğitim seviyesi, elifbası alabildiğine kolay olan İtalya''nınkinden daha iyidir. Arap harfleri çok zengindir. Kısa zamanda okunuyor ve gözü yormuyor. Ayrıca sağdan sola yazıldığı için çabuk yazılıyor. Arap elifbası 350 milyon müslümanın (70 yıl önceki rakam) birleşme sembolü olan Kur''an harfleridir. Türk dünyasının yüzde sekseni de bu harfleri kullanmaktadır. Eğer alfabeyi değiştirirsek, Türk ve İslam dünyası arasındaki bağlar da kopacaktır.

Bundan 70 yıl önce dönemin yazar ve aydınlarının, üniversite hocalarının tartıştığı konu ve lehte ve aleyhte söylenmiş sözlerin özeti bu. Yine dönemin bir gazetesinde konuyla ilgili olarak düzenlenmiş anket sorularına verilen cevaplar da aynı çerçevede. Bunları bir bütün olarak gözden geçirdiğimizde, 1928''e kadar eski yazının tebdiline karşı olanların çoğunlukta olduğunu görüyoruz. Pekiyi bunca aleyhte olanlar nasıl lehde oy kullandılar? Bu sorunun cevabını merak edenlere, Mustafa Armağan''ın 5 Haziran tarihli Yeni Şafak''ta yayımlanan "Köprülü harf inkılabına nasıl ikna edildi?" yazısını bir daha okumalarını tavsiye ederim.

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...