Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
52

Bildirimler

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür İşleri Daire Başkanlığı Yayınları arasından, Mektuplarla Tevfik Fikret ve Çevresi kitabından sonra, Kartpostallarla Tevfik Fikret ve Çevresi isimli kitap nihayet çıktı. Lüks ve temiz baskılı, görsel yönü ağır basan kitap belediyenin yüzakı neşriyatlarından biri. Beş cilt olarak düşünülen Fikret külliyatının bir an önce tamamlanmasını çiçeği burnunda belediye başkanından bekliyoruz.

İnanıyoruz ki bu kitap çok sınırlı ve fakir olan kartpostal kültürümüze çok şeyler kazandıracaktır. Yazışmalar belli bir kişinin ismi etrafında olsa da, bir dönemin edebiyat topluluğu hakkında çok zengin ipuçları vermektedir.

Yazışmalar, adı üstünde Tevfik Fikret çevresinde olmaktadır. Fikret''in yakınları, talebeleri, edebiyat çevresi bunlar arasında sayılabilir. Kitapta daha önce hiçbir yerde yayımlanmamış, ilk defa günışığına çıkan 139 kartpostal yer almaktadır. Başta en çok kartpostala sahip Fikret''in oğlu Haluk''a yer verilmiştir. Bilindiği gibi Hristiyanlığı seçen ve Protestan rahibi olarak ölüşünün dışında Haluk hakkında çok sınırlı bilgilere sahibiz. Bu kartpostallarda Fikret''in ailesi hakkında edebiyat tarihçileri için birçok ipuçları vardır. Ayrıca torununun Hristiyanlığı seçtiğini öğrenince cinnet geçiren (Fikret''in kayınpederi) Mustafa Bey''in, kayınbiraderi Hikmet Gizer''in ağabeyi Şevki Bey''in gönderdiği kartlar da ailenin tanınmasına değişik yönlerden katkıda bulunmaktadır.

Kitabın ortaya çıkardığı başka bir gerçek de, Tevfik Fikret''in sarayla arasının sanıldığı gibi nahoş olmamasıdır. Fikret, Abdülmecid''in oğlu Şehzade Ömer Faruk''un Galatasaray Sultanisi''nden hocasıdır. Onun üzerinde büyük etkisi olmuştur. Ömer Faruk''un daha sonra Viyana''ya tahsile gönderilmesi Tevfik Fikret''in yönlendirmeleri ve telkinleri ile gerçekleşmiştir. Fikret, şehzadenin yanında ona yardımcı olması için Viyana''ya şair Nigâr Hanım''ın oğlu Salih Keramet''i görevlendirmiş ve peşini bırakmayarak onunla devamlı yazışmıştır. Ayrıca bununla ilgili ayrıntılı bilgiler bir önceki kitapta yer alan mektuplarda da detaylı olarak vardır.

Kitaba zenginlik kazandıran bir cihet de yüz yıl önceki Avrupa ve Osmanlı şehirlerinden enfes görüntülerdir. Bunlar Viyana, Berlin, Oslo, Bükreş, Budapeşte, Belgrad, Selanik, Eskişehir, Bursa, Dedeağaç ve İstanbul şehirleridir. Bütün bunların yanında edebiyat ve siyasî tarih bakımından da önemli olan bilgiler vardır. Celal Nuri''nin, Rıza Tevfik''in, Ahmed Şuayb''ın, Süleymanpaşazade Sami''nin, Mehmed Cavid''in kartları, gönderen kişilerin şahsiyetlerini gözönünde bulundurduğumuzda büyük bir önem taşımaktadır. Fikret''in talebelerinden olup Avrupa''ya tahsile giden Fuad Kâmil''in gönderdiği kartlar bu türdendir. Bu kartlarda Batı''yı görmüş Osmanlı aydınlarının, 28 Çelebi Mehmed Efendi''den beri anlayışlarının değişmediğini görüyoruz. Gördükleri karşısında duyulan hayranlık ve şaşkınlık hiç değişmemiş. Fuad Kâmil, hocasına yazdığı kartta Viyana''dan bahsederken, "Buradaki servet akıl erdirilecek şey değil. Bu hayatı, bu azamet-i terakkîyi gözönüne alınca zavallı memleketimizin âtîsi insanı endişeye düşürüyor" sözleri bugün geldiğimiz noktada üzerinde durulması ve düşünülmesi gereken bir görüştür. Yine Fikret''in talebelerinden Nuri Ziya''nın görüşleri de, Fuad Kâmil''in görüşleri ile paralellik arzetmektedir. Fuad Kâmil burada, "Viyana büyük büyük binalarla, uzun uzun, geniş geniş sokaklarla velhasıl insan içinde kendisini kaybedecek bir halde gayet büyük bir şehir, hayretlerle temaşa ettim" demektedir.

Kitaba şüphesiz en büyük zenginliği Orhan Okay Hoca kazandırmıştır. Mektuplara olduğu gibi bu kitaba da bir giriş yazmış ve "Kartpostalın Arkasındaki Hikâye" başlıklı yazısında bizdeki bu türün serüvenini incelemiştir. Avrupa ülkelerinde kartpostalın 1870''li yıllarda kullanılmaya başlandığını söyleyen Okay, Osmanlı topraklarında ise 1885-1890 yıllarında görüldüğünü belirtir. Hocaya göre kartpostalın bu şekilde yaygınlaşmaya başlaması zamanla koleksiyon meraklıları için olduğu kadar araştırıcılar için de zengin bir hazinenin kapısını aralamıştır. Konumuz Osmanlı kartpostalları olduğuna göre bu hazinede yüz küsur yıldanberi değişen sosyal hayatımızın tarihini bulabilirsiniz: Sokaklar, binalar, satıcılar, taşıma araçları; kıyafetleriyle, hatta poz veriş tarzlarıyla insanlar... Bütün bunlar siyasî ve sosyal tarih, mimarî, şehircilik, eğitim, sosyoloji, etnoğrafya... gibi birbirinden çok farklı alanlarda çalışanlar için eşi bulunmaz birer belge niteliği taşırlar.

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...