"This new century keeps bringing you down All the places you have been"*
Robbie Williams, "Supreme"
Tabiat çevre ise, merkez neresidir?
Bu sorunun cevabına ulaşmak için, önce yanlış anlamalarla dolu mayın tarlasını geçmek zorundayız. Kuşkusuz, yere çöp atanlarla atmayanları, hayvanlara eziyet edenlerle etmeyenleri, nehirleri kirletenlerle kirletmeyenleri aynı kefeye koyamayız.
Doğayı korumak için, bu işe gönlünü vererek çabalayanları tahfif etmek, aklımızın ucundan bile geçmez.
Hafife almak, bir şeyi olduğundan hafif göstermektir. Hafife hafif demek; tahfif etmek, küçümsemek değildir.
Yerlere çöp atılmasını engellemek, kuşkusuz çok güzel bir çabadır; fakat asıl meselenin yanında hafif kalmaktadır. Bu, nihayetinde terbiyenin konusudur, doğa felsefesinin değil.
Entelektüellerin çöplerini ne yapacağız, yolumuza attıkları bu felsefi çöpleri nereye koyacağız? Yerlere atılmasa bile, dünyada çöp üretimi katlanarak devam ediyor. Bu kadar çöp üreten çürümüş bir hayat, sadece toprakta çözünülürlüğü sağlanarak aklanamaz, meşrulaştırılamaz.
Eğitimsiz insanların hayvanlara vahşice eziyet etmesi engellense bile, yalnızlık gidermek için modern kent hayatına adapte edilmeye çalışılan hayvanlar, eğitimli sahipleri tarafından doğasından koparılıyor, bu defa da şefkatle hayvanlara eziyet ediliyor. Kötü polis eleştirilirken, "iyi polis"in de polis olduğu unutuluyor.
Güzel insanların varlığı, bir fikri güzelleştirmeye yetmez. Özün sözü: Çevrecilik, Türkçe Sözlü Hafif Felsefe eserlerinin sonuncusudur, felsefi çöptür.
Ambalaj değişiyor, ama içindeki ürün değişmiyor.
Tabak değişiyor, ama yemek değişmiyor.
Çevreci olmak, durumu iyileştiriyor, ama değiştiremiyor. Aradaki nicelik farkı, bir nitelik farkı yaratmaya yetmiyor. Üstünde, "Biz doğayı atalarımızdan miras almadık, çocuklarımızdan ödünç aldık" yazan Kızılderili afişlerinin altında saklanan gerçek: Dünya görüşü ne olursa olsun, ister kapitalist ister çevreci, her halükarda, modern insan kendini merkez addediyor. Şu dünyada o kadar çok şey değişiyor, ama ne hikmetse merkez değişmiyor, her şey senin "çevre"nde dönüyor!
Burası, "çevre yolu"nun şehrin çevresinden değil de içinden geçtiği yer. Neresini düzeltelim.
Bilinçli olan insan tüketmez, istifade eder, sonra teşekkür eder, şükreder.
Bilinci açık olan insan, "bilinçli tüketici" olmaz, müstefid ve müteşekkir olur.
Kapitalist ile çevreci, bilinçli tüketici ile bilinçsiz tüketici, zannedildiği gibi ayrı dünyaların insanı değildir. Biri, hırsına yenilerek, bilinçsizce davranıp altın yumurtlayan tavuğu kesmektedir. Diğeri, hırsına yenilmeyerek, bilinçli olarak altın yumurtlayan tavuğu beslemektedir. Sonuçta, ikisi de merhametsizdir.
Gavur kardeşlerimizin dediği gibi, ''vulgarisé'' edersek: Kadınlar, maço erkekleri eleştirirken, "kadın ruhundan anlayan", bir kadına nasıl davranılması gerektiğini iyi bilen centilmen çapkınların avı olabilirler. Üslup değişse de, usul/bakış değişmemiştir. İster maço olsun, ister kibar, ikisinin gözünde de kadın metadır, gizli köledir.
Günümüzde daha çok kapitalist sıfatıyla andığımız insanlar, açıkça bu dünyayı onların arzularının kölesi olarak görüyor, ekonomi anlayışlarını da bu düşünceyle kurguluyorlar: "Arzular sınırsız, kaynaklar sınırlıdır."
İnsanoğlu, kendini merkez, tabiatı çevre sandığı müddetçe, dünyamızı mahvedenleri ne kadar gönülden eleştirirse eleştirsin, en fazla köle avukatı olabilir. Kölenin haklarını savunmaktan fazlasını başaramaz.
Köle hukuku, çevrecilik gibi kulağa hoş gelse de, köleliğin ömrünü uzatır. Köleliği sona erdirmez. Kölesine işkence edene kıyasla, köle hukukuna sahip kibar efendi, çözüm zannedilebilir. Kapitalizme kıyasla çevreciliğin çözüm zannedilmesi gibi.
Bu ikisinin uzağında, akşam ezanları okunurken, dar patikadan bir köylü kadınının karaltısı görünür. Ot yapmaktan gelmektedir, elinde orağı, tere toprağa batmış bir haldedir. Yolu üstündeki komşu evin kapısında, bir bardak su istemek için durmuştur. "Ölmüşlerinin ruhu" için bir bardak su ister. Susamıştır. Acıkmıştır. Bir bardak daha su isterken, "su gibi aziz olasın" der durur komşusuna. Suyun aziz olduğu, mübarek sayıldığı dünyanın insanıdır bunlar. Su, onlar için çevre değildir. Komşusu, kendisini kurulmuş sofraya davet ettiğinde reddeder. "Evde çocuklar, ahırda hayvanlar beni bekler. Acıkmışlardır, beni bekliyorlardır."
Önce hayvanların, sonra çocukların, daha sonra kendi karnını doyurmanın terbiyesini almış bu mütevazı insanların içinde yaşadığı anlam-değer dünyası, artık felsefi çöplerin işgali altındadır. Kim demişse iyi demiş: İnsanlar bencil olmayı birey olmak sanıyorlar.
Uçuruma yuvarlanmış ve son anda bir dala tutunmuş olan ''boşluktaki insan''ın ağaçların öneminden bahsetmesi ne kadar sahiciyse, hayvanların öldürülüp yenilmesini reddeden, ama ''canlı'' bitkileri yemekten rahatsız olmayan modern insanın etiği de o kadar sahicidir.
Bu yazıya iki tane son paragraf hazırladım, zevkinize göre istediğinizi seçin.
''Magazinsel'' son: Her vesileyle, Kur''an-ı Kerim''den ayetler okuyarak, mütefekkir edasıyla kapitalizmi eleştiren popüler bir yazarın, okuyup beğenmediği bir kitap için, sosyal medyada "beş para etmez" demesi, son noktadır. En şuurlu anti-kapitalistlerin de, kapitalistler gibi bir kitabın "kaç para" ettiğine baktığı bir dünyada yaşıyoruz.
''Hakiki'' Son:
"Eğer onlar Tevrat''ı, İncil''i ve Rablerinden onlara indirileni (Kur''an''ı) doğru dürüst uygulasalardı, şüphesiz hem üstlerinden, hem de ayaklarının altından yerlerdi (yeraltı ve yerüstü servetlerinden istifade ederek refah içinde yaşarlardı). Onlardan aşırılığa kaçmayan (iktisatlı, mutedil) bir zümre vardır; fakat çoğunun yaptıkları ne kötüdür!" (Maide/Sofra Suresi, 66. ayet)
*: "Bu yeni yüzyıl seni biteviye tüketiyor
Bulunduğun her yerde"
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.