Yaz tatilinden sonra, sınıfa dönmeyen arkadaşlar vardır. Kimisinin babası tayin olmuş, kimisi okulu bırakmıştır, kimisi de güneşe uymuştur... Gidenler, yeni dönemin ilk dersinde yoklama yapılırken, son kez, sadece
tek bir cümlelik açıklamanın içinde var olur, sonra gayb olurlar: "Güneşe uymuş, dereye girmiş, boğulmuş..."
"Güneşe uyma"nın tehlikelerini, yine güneşli günler unutturur. Çivi çiviyi söker misali... Arkadaşlarımızı alıp götüren o küçük dereler
değil, Maveraünnehir konuşulur, nereye döküldüğünün hesabı sorulur.
Ece Ayhan"ın deyişiyle "devlet dersi"nden muzdarip kuşaklar, ne yazık ki devlet dersini yanlış anlamış, uçtan uca savrulmuşlardır. "Devlet dersi"nin müfredatı ne kadar basmakalıpsa, «devlet dersi"nden muzdarip kuşakların eleştirileri de ziyadesiyle basmakalıptır.
İmparatorlukları sona erdiren Birinci Dünya Savaşı›ndan sonra, modaya uyarak (ulus) devleti yere göğe sığdıramayanlar, İkinci Dünya Savaşı"ndan sonra yine Avrupa"dan esen rüzgarla beraber bu defa "sivil toplum"cu oldular. "Dersini almış da ediyor ezber" türküsü misali, bu memleketin okur-yazarlarının devletten aldıkları ders de sivil müfredattır, sivil ezberdir...
"Devlet hava gibi olmalıdır"... Temiz ve görünmez. Artık bu düstur unutulduğu için olsa gerek, devletin bu kadar çok görünür olmasının nedeninin soluduğumuz havanın kirlenmesi olduğu gözden kaçmış, göz gözü görmeyen bu kirli atmosferden kavramlar da nasibini almış, bürokrasi ile devlet sözcükleri eş anlamlı hale gelmiştir.
Bürokrasi ve devlet kavramları eş anlamlı zannedildiği için, çare olarak, "devletin küçültülmesi" ile "bürokrasinin azaltılması" da aynı şey zannedilmiş, yanlış yerde derman aranır olmuştur.
Yazının ana fikrini merak edenler için, tek cümleyle özetleyelim: Daha bürokrasi ile devlet arasındaki farkı bilmeyenlere bu memlekette aydın diyoruz.
Asıl mesela şu ki bürokrasiden devlete yer kalmamıştır. Özellikle güneydoğuda bürokrasiden bol ne vardı; devletten, yani devlet aklından gayri her şey vardı. Memleketin aydınlarının kahir ekseriyeti bu bürokrasi belasını "şark zihniyeti"nin eseri zannedecek kadar saplantılı olsa da, araştırmalar tersi istikameti göstermektedir. Bu topraklarda devletin canına okuyan bu bürokrasi, ki asıl ve en eski darbe budur, Fransız modeli modernleşmenin marifetidir.
1969 yılına kadar, tesis ile vakıf arasındaki farkı bilmeyenlerin, bu ikisini eş anlamlı zannedenlerin yönettiği bir ülkede yaşıyoruz.
"İşte o Aydın Bolak bir gün geldi bana ilginç bir bilgi verdi. "Türk milleti "tesis" sözünden hiçbir şey anlamıyor. Medenî Kanunu biz İsviçre"den tercüme ederken, "vakıf" yerine tesis diye bir kelime koymuşuz. Bundan da kimse hiçbir şey anlamıyor. Ben bir kanun teklif ettim. Medenî kanunda tesis yerine vakıf kelimesinin kullanılması gerektiğini yazacağım.Senden de ricam o kadar karışık
işlerin arasında bunu bir yere sıkıştırıp çıkarmandır."
"Meclis gündeminde ön sıralara çekilmesini mi istiyor?"
"Evet, Meclis"in gündemi yoğun. O da Medenî Kanun"daki bu değişikliği öne çekmemi istiyor. Ben de bu işi yaptım. Böylelikle 1969"a kadar "tesis" diye kullanılan söz kalktı, "vakıf" oldu. Bu kanun teklifini Halk Partili Aydın Bolak verdi. Benden de rica etti. Çünkü böyle bir maddelik kanunların, milletvekillerinden gelen işlerin Meclis"in gündemine girmesi zordu biraz. Tasarılara öncelik veriliyordu daha ziyade. Vakıf ile ilgili bu değişiklik yapılınca, vatandaşlar "biz vakfı biliyoruz" diye işe koyuldu. Kısa süre içinde o kadar çok vakıf kuruldu ki."
Bu millet, kendi halini tercüme edemez hale nasıl geldi? Halini tercüme edebilen, meseleyi halledebiliyordu. Anlayan, anlatabilirdi. Anlatabilen, anlaşabilirdi. "CV" (Curriculum Vitae) yerine ne kullanıyorduk, hatırlayan kaldı mı? "Terceme-i Hal".
Yüzme bilmeden, güneşe uyanlar, derelere kananlar, belki bir nebze serinlediler; ama geri dönemediler. Devlet ve vakıflar, onları bekliyor hala...
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.