Dert ile mihnete dalmayan aşık
Aşık Veysel
Yazı yazmak ile papyon bağlamak arasındaki ilişkiyi çözdüğüm gün, şu dünyada çözemeyeceğim mesele olmadığına kani oldum.
Yeter ki yeterince üstünde düşüneyim, altında ezileyim.
Yeter ki bir meseleyi dert edineyim, bendeki hakkını vereyim.
Filmlerin olmazsa olmaz sahneleri vardır.
Mesela: Dedektif, olay mahalline gelir, sarı güvenlik şeridinden geçer, bir yandan da kendisine maktul hakkında kısa bilgiler verilmektedir. (O sırada, ben hep pusuya yatar, ''o soru''yu beklerim.) Ne dedektif hep aynı soruyu sormaktan sıkılır, ne de yardımcıları aynı soruyu sordurtmaktan: "Cesedi kim bulmuş?"
Dedektif aynı soruları sormaya devam ederken, biz bulduğumuz konuyla ilgilenelim, asıl sahneye dönelim. Başarıları ödüllerle tescillenmiş, her meselenin üstesinden gelen başrol oyuncuları, aynanın karşısında o kadar uğraşıp durmalarına rağmen, bir türlü papyonlarını bağlayamaz, tek başına başaramazlar.
Tek başına koca orduyla savaşan oyuncunun, tek başına papyonunu bağlayamadığını görürüz.
İnsanlık hali deyip geçmeyelim, entelektüelleri taklit ederek, bu fenomenle meşgul olalım, alt metni okumaya çalışalım.
Daha açık konuşmama müsaade varsa, şöyle derdim:
Sevgili kahramanım! Afişte, kasım kasım kasılarak tek başına poz versen de, -sen bile- tek başına başaramazsın! Papyonunu bile bağlamaktan acizsin nihayetinde.
Buraya kadar okuduğu halde, hala yazının ana fikrini görmeyenler varsa, o ''ana fikir fetişistleri'' için kıssa borsasından hisse:
Başroldeki kahramanımız bile tek başına başaramıyorken, ben nasıl başarayım?
Nasıl yapıldığını ''bilmek'' kime yeter.
Bilgi felsefesine aşina olanların iyi bildiği gibi, aslında bilgi tecrübenin eseridir.
Tecrübenin sonu olmadığı gibi, cehaletin de sonu yoktur.
Bizzat tecrübe ederek öğrenmedikçe, telifini ödeyerek başkalarının tecrübelerine ''sahip'' oluruz. (İktidarın başka bir türü: Parasıyla değil mi kardeşim!) Kitap alırız, okula gideriz mesela. Bugün bilgiye ''sahip'' olmanın popüler anlamı budur. Popüler kültürün kökü burasıdır, ama entelektüellerimiz pop şarkıları veya türbe ziyaretleri gibi yüzeysel örnekleri kritik etmekle yetinerek kendilerini akıllı zannederler, iyi hissederler.
Annem-babam ''kulaktan dolma'' biliyor, ben de ''kitaptan dolma'' biliyorum.
Sonuç: Kulaktan veya kitaptan, doluyoruz, dolduruşa geliyoruz; bir yerlere geliyoruz ama bir türlü varamıyoruz.
Vara vara aynı yere varıyoruz. Mankenler de entelektüeller de aynanın karşısında vakit geçiriyor.
Bilgili bir insan olarak aynalarla yüzleşip uğraşsan da, o kadar boğuşup dursan da, boşuna.
Yardıma ihtiyaç duyuyorsun.
Yanlış söyledim aslında duymuyorsun.
Pişmanlık duyamayan, nasıl yardıma ihtiyaç duysun.
İkisi de zor duyulur.
Demeye çalıştığım şu:
Sen nasıl başarıyorsun?
Tek başına papyonunu bağlamayı.
Tek başına hep haklı olmayı.
Tek başına bu kadar emin olmayı.
Tek başına hiç pişman olmamayı.
Tek başına hatırat yazmayı.
Tek başına yazı yazmayı.
Tek başına bütün bunları başarıyorsun, ama yine de kıymetin bilinmiyor.
Son çare, ses getirir umuduyla hatırat yazıyorsun, ifşaatlarda bulunuyorsun.
Dünyadan giderken bile, kimselerin yapamadığını yapıyorsun.
Ömür boyunca olduğu gibi, sayfalar boyunca da hep üstte kalmayı başarıyorsun.
Sonuç: Bir "bakan" olmadığı için yine kıymetin bilinmiyor.
Kıymet bilmek ve değerlendirmek maksadıyla, olur olmaz her konuda bakanlıklar ve bu işlere "bakan"lar varken, neden kıymeti bilinemeyenlere kimse bakmıyor?
İtiraf etmeli ki, bu satırların yazarı, birçok köşe yazısını ve hatıratı okurken, bu memleketin asıl ihtiyacının hala görülmediğini düşünür: Kıymeti Bilinmeyenler Bakanlığı.
Bu bakanlığa gazete ve hatırat okumayı seven tembel memurları dolduralım. Sabahtan akşama kadar gazete ve hatırat okuyarak, kıymeti bilinmeyenleri tespit etsinler. Vatandaşla muhatap olmasınlar, ama yeter ki bizi kıymetinin bilinmediğini düşünen bu muhterisli tiplerden korusunlar.
Belki o zaman, kendini göstermek için çırpınıp duran bu "eli bulaşık"lar her şeye dokunarak kirletmezler.
Belki o zaman olur olmaz her yeri işgal edenler, görüşümüzü kapatanlar önümüzden çekilir, susmak bilmeyenler susar, ufkumuz açılır ve temaşa başlar.
İşte o zaman, bugüne kadar nelere boş yere değer verildiği ortaya çıkar. Mehmet Akif''in ortaya çıkan meali gibi.
Fatiha Suresine verdiği ''mealen'' anlamda, bir cümlede bile her şeyi düzeltir.
Bir: tercüme yapmak için iki dili de iyi bilmek gerekir. Akif''imiz iki dile de vakıftır. Mesele, Türkçede olmayan bir deyimin, ''mot a mot'' Türkçe yazılması değildir. Yıllardır, meallerin çoğunda "(doğru) yola iletmek" olarak tercüme edilen deyimin aslını yazar: "yola çık(ar)mak".
İki: Akif''imiz "meal hazırlayan" çoğu insanın aksine, kaybolmanın anlamını da -tecrübeyle- bilmektedir. Taşrada yaşayanların çok iyi bileceği gibi, yolunu kaybeden kişi, tekrar o "yola çıkmak" için uğraşır.
Patikalardan yola çıkılır.
Hedefe varmak için yola çıkılır.
Hem değil mi ki bizim kadim geleneğimizde "düşünmek, yola çıkmaktır."
Bakara Suresi 16. ayete mealen verdiği anlam ise, hem kapitalistlerin hem anti-kapitalistlerin erişemeyeceği yüksekliktedir, başımızın üstünde yeri vardır:
"İşte bunlar hak yol pahasına dalâli almış kimseler ki ne ticaretleri kazanç getirdi, ne de kârın yolunu bulabildiler."
Çünkü: Yaşadığı her gün kârda olmayan, (iki günü aynı olan) zarardadır.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.