Bir zamanlar "her güne bir dua" kitapları vardı, artık "her güne bir kaset" yayını yapılıyor. Görünüşe bakılacak olursa, bu kasetler beklenen etkiyi yap(a)mıyor.
Bu kasetlerden medet umarak, Türkiye"de artık bir şeylerin değişmesini isteyenler, niçin işe kendilerinden başlayarak, önce kendilerini, tepkilerini değiştirmiyorlar?
Meydanları dolduran insanları aşağılamak kolay, biz zora talip olalım. İlla birilerine şaşıracaksak, kendisini değiştirmeden değişim isteyenlere, bu duruma şaşıranlara şaşıralım. Tabii ki "çünkü"sünü unutmadan. Çünkü insanların kahir ekseriyeti duymak istediklerini duyar, görmek istediklerini görürler. Çok az insan merak eder.
Bana bu yazıyı yazdıran da masum bir merak. Günlerdir yakın arkadaşlarımla paylaştığım merakımı, sizlerle de paylaşmamam için bir neden yok.
Merakım şu: Türk Dil Kurumu, sözlükte "Türk"ün anlamını ne zaman değiştirecek?
Teklifim de şu:
"Türk: Her şeye karışan insanların ortak adı."
Kaygılı bir yüz ifadesiyle, toplumun kamplara ayrıldığını söylemek, işin kolayına kaçmak. Bu basma-kalıp cümlelerin altında kalıyor asıl mesele. Görülmüyor.
Toplumun kamplara ayrılması, aralara kalın çizgiler çizilmesi bile, kimseyi durduramıyor, bir şeyi değiştiremiyor, herkes her şeye karışmaya devam ediyor. Siyasetçi televizyonun alt yazılarına, hoca dizi senaryosuna, yayın yönetmeni kimin bakan olacağına karışmayı normal buluyor.
İma ile geçmeyelim. İmaya yandaşlık yapmaktansa, şu iki sorunun arkasında duralım:
Kendilerinin her şeye karışmasını normal bulanlar, niçin aynı şeyi başkası (mesela başbakan) yapınca eleştiriyorlar?
Hazreti Ömer adaleti bekleyenler, niçin Hazreti Ömer gibi adil olmaya çalışmıyorlar? En azından Hazreti Ömer"in arkadaşı (sahabe) olmak gibi bir dert taşımıyorlar?
Akademiyi unuttuğumuz da zannedilmesin. Arapça bilmediği halde, hem de Türkiye"nin en seçkin üniversitesinde yıllarca İslam felsefesi dersleri veren şairler gördük.
Şairimizle kıyaslanacak olursa, mesela, "Kur"an-ı Kerim"de başörtüsü yok" iddiasında bulunabilen köşe yazarlarının, feminist kadınların ne kadar naif kaldıkları daha iyi görülecektir.
Yazının sonlarına yaklaşırken, örneklerde boğulmadan meseleyi teşhis edelim: Çağımızda bilgiye ulaşmanın sınırları ortadan kalkmış olabilir, ama bu hep söylendiği gibi "sınırsız bilgi" demek değildir. Özellikle internet sayesinde "sınırsız" ulaşabildiğimiz ve çokluğu karşısında sınırsız zannettiğimiz şey, bilgiye çok benzeyen malumattır. Londra Türkçesiyle söylersek: Information.
Bilgiyi sınırsız zannedenlerin b-ilim yapması mümkün değildir, çünkü bilgi zaten ayıklanmış, "sınırları tespit edilmiş" malumat demektir.
Hafızam beni yanıltmıyorsa, tanım Sadreddin Konevi"ye aitti: "Konusu, meseleleri ve sınırları olan entelektüel faaliyete ilim denir." Gerisine malumatfuruşluk denir.
B-ilim yapmanın diğer adı "tecrübe ortaklığı", yani yol arkadaşlığıdır. Ne zaman, nerede, kim olursak olalım, bir b-ilim adamıyla her zaman yol arkadaşı olabilir, onun yolu/yöntemi sayesinde aynı tecrübeye ortak olabilir, bilgiye ulaşabiliriz. Bilgi sahibi yolcudur, yolu bellidir, yol"suz değildir. Ne yaparsa yapsın, yol"suzluk yapmaz.
Eğer Türkiye"nin hukuk tarihini kendimiz yazmak zahmetine girseydik, aslında bilgi sahibi olmadığımız şeriat-laiklik, din-bilim gibi konularda malumatfuruşluk yapmayacak, aydınların popüler kültürüne teslim olmayacaktık.
Kaynaklardan bir kaç alıntı yaparak, yukarıdaki iddianın ukalalık olmadığını göstermeye çalışalım. İlk hikayemiz, Sünnilerin büyük imamı, İmam-ı Azam diye bilinen Ebu Hanife"den. Bir insan elinde içki şişesiyle görülse ne olur sorusunun cevabını, fetva metninden okuyalım:
"Ebu Hanife"den (Allah ondan razı olsun) nakledildi: O hacca gitti ve Medine"ye girdiğinde insanların bir adamın etrafında toplandığını gördü. Onlar şöyle dediler: "Biz onu elinde içki şişesiyle bulduk ve ona ceza vermek istiyoruz." Ebu Hanife şöyle cevapladı: "Onun yanında zina aleti de var. O halde onu taşlayın." Ve onlar adamı bırakıp dağıldılar."
Diğer hikaye, Kırımlı ilim adamı İbni Bezzaz"dan. Valinin konağında görülen bir hırsızlık davasında, yeterli delil olmadığı için, kadı efendi, hırsızdan yemin etmesini, davacıdan da delil getirmesini ister. Fakat bu duruma şahit olan vali ise kırbaç getirilmesini ister. Hırsızlıkla suçlanan davalı, yediği kırbaç sayısı onu bile bulmamışken, suçunu itiraf eder. Kadı, hırsız bulunduğu için Allah"a şükretmekle kalmaz, ibretlik bir durum tespiti de yapar: "Ben adaletsizliğin adalete bu kadar benzediği bir şey daha önce görmemiştim."
"Adaletsizliğin adalete, adaletin adaletsizliğe çok benzediği durumlar"da, herkes Hazreti Ali gibi yeni bir usul/yöntem icat edip adaleti tesis edecek kadar yetenekli değildir. Ebussuud Efendi, Hazreti Ali"nin hikayesini hatırlatarak, onun ("çapraz sorgu") yönteminin kullanılmasını emreder.
Hikaye şöyle: Bir müslümanın çocuğu kaybolmuştur. Kaybolmadan önce çocukla beraber görülen kişiler, kendilerinin çocuğa bir şey yapmadığını söylerler. Aleyhlerinde delil yoktur. İşin içinden çıkamayan kadı, Hazreti Ali"den yardım ister. Kullandığı tabir ilginçtir: "Şeriattan hiçbir ışık gelmedi."
Hazreti Ali, "adamın çocuğunu alan kişilerin hepsini çağırdı, birbirlerinden ayırdı ve her birini tek tek sorguya çekti. Her bir odada o şunları sordu: "O yerde çocuk ne giyiyordu? Ne yediniz? Ve o nerede kayboldu?" Kısaca o her birinin ayrıntılı bir anlatım yapmasını istedi ve anlatımlar birbirleriyle çelişince her bir ifade ayrı yazıldı. Ardından o hepsini bir araya topladı ve çelişkiler ortaya çıkınca onlar artık (suçu) inkar edebilecek durumda değillerdi ve olanı itiraf ettiler."
Yukarıdaki alıntılar, Colin Imber"in "Şeriattan Kanuna" adlı kitabından. Belki başka bir yazıda, başka hikayeler de anlatırız. O vakte kadar, yazının başlığındaki hukuk kaidesinin kime ait olduğunu söylemekle yetinelim: İmam Merğınanî.
Gerçeklerle yüzleşeceksek buyurun gerçek: Bu hikayelerin öğrettiği hukuk kaidelerini artık ne "şeriatçılar" ne de "laikler" biliyor.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.