Ot gibi yaşamaktan korkan canlıya insan diyoruz. Modern zamanlarda, insanı böyle tarif edebiliriz.
Fakat bu ot gibi yaşamak korkusu, tek başına, bizi insan yapmaya yetmez. "Daha renkli bir hayat"ımızın olması, ot gibi yaşamadığımızın delili olabilir. Ama bu "renklilik ve canlılık", pekala çimen olduğumuzun da delili olabilir.
Kadim zamanlardaki insanın tarifini hatırlarsak, "Eksik bir şey mi var hayatımda" şarkısının yazılmasının nedeni, o "eksik şey" de görülmüş olur: Her zaman "korku ve umut arasında" durabilen, her şeye rağmen o "sarp yokuş"u tırmanan canlının adıdır insan. İnsan olmak için ter dökenlerden gayrisi, yani insan suretindeki beşerler, bu yüzden, "yukarıda" sarp yokuşta değil "aşağıda"dırlar...
Ot gibi yaşamak korkusunun yanında, muhakeme yeteneği gibi "umut veren" bir şeyler de olmadığında, yağmurdan kaçanlar doluya tutulabilirler: Ot gibi yaşamamak için çıkılan yolculuk, sonunda çimenlikte, çimen olarak bitebilir. Büyük zulümler karşısında, Modern dünyanın, gelişmiş ülkelerin büyük zulümlere tepkisiz kaldığı durumlarda, insanlık ile çimenliğin (doğa ile parkın) eşanlamlı hale geldiği daha rahat görülebilir.
Ot ve çimen meselesini, Türkiye özelinde, daha somut örnekler üzerinden de tartışabiliriz. Günümüzde "muhafazakar" sıfatıyla özetlenen hayat, birçok insan için "ot gibi yaşamak"tan başka bir şey değildir. Kur"an-ı Kerim"in bile "dünya nimetleri" dediği güzelliklerden uzakta, renksiz, heyecansız bir hayat... Bu "ot gibi" hayatın öğretildiği yere imam-hatip lisesi, bu zihniyetin adına da imam-hatipli zihniyeti diyenler vardır, olacaktır.
İmam-hatip zihniyetinin karşısına köy enstitüsü zihniyetini koysak, denklem tamamlanmış olur, itiraz gelmez sanırım. Ancak yaptığım şeyi tavsiye edebilirim: Köy enstitülüler ile imam-hatiplilerin hatıratlarını birlikte okumak. Yani otlar ile çimenlerin kavgasına tanık olmak.
Bu hafta, "Bir Köy Enstitülünün Paris Anıları" ile başlayalım, fırsat bulursak, imam-hatip liselerinin kurucusu merhum "Celal Hoca"nın kitabıyla devam ederiz.
Köy enstitüsü mezunu öğretmen Hasan Kudar, Nazım Hikmet"in serbest bırakılması için başlatılan imza kampanyasına katılınca, öğretmenlikten atılır. Kendi ifadesiyle "27 Mayıs Devrimi"nden sonra hakları iade edilse de, öğretmenliğe dönmez. Parasız, pulsuz, yabancı dilsiz Paris yollarına düşer.
Benden selam olsun Tahtakuşlar"a" adını taşıyan kitabın arka kapağında İlhan Selçuk, Ali Sirmen ve Mine Kırıkkanat gibi ünlü gazetelerin kendisini methettiği Kudar"ın gurbet hayatı, 1961 yılında, Paris"te bulaşıkçılıkla başlar. Bir gazete bayiinde çalışmakla devam eder, bir müddet sonra o yerin ortağı olsa da çalışmayı bırakmaz. Aynı zamanda, muhabirlik yapar.
Mine Kırıkkanat"ın "olağanüstü güzellikte bir Türkçe"yle" yazdığını iddia ettiği Hasan Kudar"ın kitabını okuduğu kuşkuludur. İki ihtimal vardır: Ya kitabı okumamıştır, ya da Türkçe bilmemektedir.
Kitabı okuyanlar göreceklerdir ki, Kudar, daha "taksi" kelimesini bile yazmayı bilmemektedir. Kitabı okumayanlar, önyargılı davranıp bazı küçük tashihlerden hareketle, pireyi deve yaptığımızı, mübalağa ettiğimizi düşünebilirler. Buyurun kitabın 68. sayfasından beraber okuyalım:
"Tepem attı. Emrettim "Hemen bana 7 - 8 taxi çağrın bir o kadar da iri yapılı Arap delikanlısı bulun" dedim. Taksi"ler ve Arap delikanlılar da geldi. Bütün artık kartonları taksilere yüklettim."
Çocuklara Türkçe öğrettiğiyle övünen Kudar"ın gramer bilgisi bizi aşıyor, mantığını anlayamıyoruz:
"Türkiye anarşi ortamına girmiş, baştakiler "İT"i İT"e kırdıralım" yöntemine göz kırpmaya başlamış..."
Bu gramer hatalarının nereden kaynaklandığını merak ederken, kitabın 90. sayfasında günahın kimde olduğunu öğreniyoruz. O yıllarda İlhan Selçuk da Hasan Kudar"la aynı Fransızca kursuna gitmektedir ve bir gün bu konuda konuşurlar. Cahil cesaretini iyi bilirdik, ama "aydın cesareti" gerçekten rakipsizmiş:
"Bir gün İlhan Selçuk"a sordum "Bu lisan okulunun size bir faydası oluyor mu?"
"İnanmayacaksın belki ama," dedi İlhan "Ben her gün yazan bir köşe yazarıyım. Şunu anladım ki ben gramer bilmiyormuşum. Burada gramer öğreniyorum."
İlhan Selçuk düşmanlığıyla adaletten sapmaya gerek yok. İnsan anadilinin gramerini bilmez; çünkü ihtiyacı yoktur. Ancak yabancı dil öğrenmek için gramer öğreniriz. O güne kadar adını bilmediğimiz "yardımcı fiil"in yardımına o zaman muhtaç oluruz. Bu açıklamadan sonra, kaldığımız yerden devam edelim:
"Bakın size bir anımı anlatayım. Bir gün bu okulun sınıfında öğretmen bir gramer konusu anlattı ve herkese şimdi bu konuda bir cümle yapın dedi" sınıfta 26 kişiyiz. Herkes anlamış bir ben anlamamıştım. Bunun üzerine kendime çok kızdım. "Bu sınıfın en aptalı ben miyim? Üstelik Türkiye"de öğretmendim. Olamaz böyle şey. Gidip kafayı kontrol ettireyim diye düşünerek Güzin Dino"ya gittim. Durumu anlattım ve benim kafayı hangi doktora göstereyim" diye sordum."
"Güzin hanım gülmeye başladı... Senin hiçbir şeyin yok. Herkesin anlayıp da yalnız senin anlamamanın tek nedeni Türkçenin gramerinin olmayışı."
(Devam edecek)
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.