Tecrübe fetihtir
İbrahim Paşalı - PazarYeni Şafak Gazete Yazarı
01:00, 22/12/2013, Pazar • Yeni Şafak Haber Merkezi
Karikatür bile iki boyutluyken, ne hazindir ki bu memlekette siyaset tek boyutludur.
Bu topraklarda hırsızlığa niçin yol"suzluk denildiğini hiç düşünmeden, sadece yolsuzluğu konuşmak, korkarım, dedikodu yapmaktan öteye gidemeyecektir. Bir kere daha, zenginin parası züğürdün çenesini yoracaktır.
Görülmesi istenen "büyük fotoğraf"ları unuttuğumuz sanılmasın, onlar bile en fazla iki boyutlu değil mi?
İkilemlerden sıkılanlarla biraz yolculuğa çıkalım... Ve hatırlayalım: Eskiden, siyaset bir ilim dalıydı, adına ilm-i siyaset denirdi. İnsanların düşmanlığını kazanmadan, düşmanları çoğaltmadan, insanların bizi (vaktimizi, merhametimizi, güvenimizi) işgal etmesini kibarca engellemeye, kifayetsiz muhterisleri idare etmeye yarardı. Bir ilim dalı, bir bilgi türüydü. İlm-i siyasetin "ilm"i gitti, geride sadece siyaseti kaldı.
Siyasetin bir ilim dalı olmadığı yerde, meydan demagoglarla akademisyenlere kalır. Bu iddia kulak tırmalıyorsa, bir tarafta akademisyenlerin diğer yanda demagogların olduğu, iki boyutlu tartışma programlarını hatırlayalım.
Sürekli "harem"de gösterilerek yanlış tanıtıldığı iddia edilen Kanuni Sultan Süleyman"ı "doğru tanıtmak", onu "sürekli at üstünde savaşırken" göstermek midir?
Sultan Süleyman"ı "kanuni" yapan ilm-i siyaset nerededir?
Osmanlı hayranlarına ve düşmanlarına hatırlatmalı ki, savaş meydanları ne kadar geniş olursa olsun, bunlar "küçük fotoğraf"tır.
"Büyük fotoğraf"ta ise siyaseti ilim yapan Ebussuud Efendi gibi ilim adamları vardır. Hakkındaki mübalağalı yorumları aşarsak, hukuk nosyonuna sahip bir ilim adamıyla tanışma fırsatı buluruz.
Ebussuud Efendi"yi padişahın istediği fetvaları vermekle itham edenlerden, keyfi bir yönetimin isteklerine "İslami kılıf" uydurduğunu iddia edenlerden haberdarız. Haberdar olmadığımız: Ebussuud Efendi"nin bir ilim adamı olarak en zor zamanlarda verdiği fetvalar.
Colin Imber "Şeriattan Kanuna" adını taşıyan kitabının 99.sayfasında, Ebussuud Efendi"nin Osmanlı-Safevi savaşı sırasında verdiği fetvaları da yayınlar.
Bu fetvalardan bahsetmeden önce, popüler bir inancın asılsızlığını hatırlatmalıyız: Her durumun empatisi yapılamaz.
Zannedilenin aksine, hayatta empatisi yapılamayan şeyler vardır. Savaşın empatisi yapılamaz. Kaybetmenin acısıyla veya kazanmanın sevinciyle, insanların neler yapabileceğini, hayal bile edemeyiz. İşte o zor şartlarda, Ebussuud Efendi, esen rüzgarlardan etkilenmez, "hakkaniyete göre hareket etmesi emrolunan kadı" gibi davranır: Safevilerin çocuklarının köle, kadınlarının cariye olamayacağını ilan eden fermanlar yayınlar. Savaşın atmosferinde, kayıplar listesine ne kendi adını ne hukuku ekler.
İlginç olan sadece Ebussuud Efendi de değil üstelik. Eskilerin politik kibarlıklara tenezzül etmeden, kafire kafir, mürtede mürted dediklerini, hiç kimseden çekinmediklerini biliyoruz. Öyle ki, yaptıkları savaşlara da savunma demediler. "Biz kendimizi savunduk" gibi politik yalanlara başvurmadılar. Hal buyken, şu durumu nasıl izah edeceğiz: Bir yeri ele geçirdiklerinde, işgale işgal demeyip niçin "fetih" dediler? Kavramsallaştırma yoluna gittiler...
Bu sorunun cevabını bilenler, Akşemseddin gibi baş tacı edildi, unutanlar ise Çandarlı Halil Paşa gibi idam edilirken öğrendiler.
Bir başka ifadeyle söylersek, bütün kavgayı, Ömer Seyfettin gibi büyük bir edebiyatçı iki hikayesi ile anlatmıştı zaten: Pembe İncili Kaftan"ından vazgeçemeyenlere haddini bildirmek için, gerekirse "Diyet" olarak kendi kolunu bile kesmeli insan...
Sitemizde çerezlerle kişisel verileriniz işlenir. Zorunlu çerezler dışındaki analitik ve pazarlama çerezleri yalnızca açık rızanızla kullanılır. Ayrıntılar: Çerez Aydınlatma Metni.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.