Vicdanının sesini dinleyenler de şizofrendir

Aziz Nesin, ateist olduğuna ''inanıyordu''. Tam manasıyla ateist gibi düşünemediği için... İslam''dan uzaklaştı kuşkusuz, fakat inançtan çok uzaklaştığı söylenemezdi. İnsanın gücü kalpten gelir, ''inancı kuvvetli'' olduğu için, bu kadar çok mücadele etti..

Aziz Nesin, ateizme ''inanıyor'' olsa da ateist değildi; pagan gibi yaşadı, müşrik gibi öldü. (Eğitim sadece halk için mi şart acaba? Bu konularda iddialı konuşanların, daha bu temel kavramları bile bilmemesi, kimin eksiği?) Hakkını teslim etmeli ki, Çetin Altan, daha iyi bir entelektüel olduğu için bu çelişkiyi yaşarken fark etti. Kendilerine ateist denemeyeceğini, pagan/müşrik olduklarını söyledi, yıllar yıllar önce...

Herkes bilmeyebilir, ama insanın öteki adı, alışkanlıktır. Bu yüzden olsa gerek, Aziz Nesin çağdaş Latin harflerine bile alışamamıştı, Kur''an alfabesiyle tutuyordu notlarını. Türkiye ilginç bir ülke: "en popüler ateist"inin el yazısı notlarını, takipçileri orijinalinden okuyamıyor, imam-hatipliler okuyabiliyor.

Türk halkının ne kadarı aptaldır bilemeyiz, fakat bildiğimiz şu: Aziz Nesin, aptal dediği köylülerin bile yapmadığını yaptı. Evini/vakfını bir dere yatağına yaptı! Çok geçmeden, mezarı da dahil olmak üzere her şeyi sular altında kaldı, vakıftaki çocuklar ciddi tehlike atlattı. Bunu cahil halk yapsaydı, haber olurdu, köşe yazılarında bu cehalet yerden yere vurulur, şehircilik dersleri verilirdi. Fakat Nesin''in sevenleri, bu olayın sadece üzüntüsünü paylaşmakla yetindiler, duyurularla para toplamaya çalıştılar, hesabını soramadılar. Dini sorgulayamayanları ağır eleştirenler, dere yatağına çocuk vakfı kuran ve çocukların hayatını tehlikeye atan Aziz Nesin''i bile sorgulayamadılar. Çocuklara matematik ve "pozitif bilim" öğretilen bu vakıfta, kimse bu cehaletin nedenini hesaplayamadı, hesap soramadı, hesap veremedi. Geçiştirildi...

Ölümünden kısa süre önce, Aziz Nesin''in Yeni Yüzyıl gazetesindeki konuşmasını kesip saklamışım. Çünkü o söyleşide; "bir şey var" diyordu, evreni idare eden. (Türk usulü ateizm bu kadar oluyor, lütfen, anlayışla karşılayın.) Ama ''davası''na leke sürdürmüyor, "o şey"in adına Tanrı demiyordu... Ama ısrarla altını da çiziyordu bir noktanın: o neyse, "insan değil"di. Peki ya neydi? "İnsana benzeyen bir şey de değil"di. Filmlerdeki uzaylıları, insana benzeyen varlıkları başarısız buluyordu.

Her zamanki gibi, eğriye eğri, doğruya doğru diyelim: İyi bir mizah yazarı olan Aziz Nesin''in ateist bir entelektüel olarak portresini veren bu söyleşi, Sivas tartışmalarının gölgesinde kaldı, masaya yatırılamadı, hakkı verilemedi. Tehditlerden, hakaretlerden, kavga ve gürültüden fikirlere yer kalmadı, popüler muhaliflerin popüler fikirleri tartışılamadı.

Yazıları yüzünden tehditler almak, hakaretlere maruz kalmak veya köşesinden olmak insanın fikirlerini önemli yap-a-maz, popüler yapar. Tehditleri hafife aldığımız, hakaretleri onayladığımız zannedilmesin, ama bu da entelektüellerin popüler kültürüdür, magazinidir. (Tek suçu, kibar ve net yazmak olan mütevazı ama sıkı düşünürler boşuna beklemesinler, kültür dünyamızda onlara raflardan başka yer yok ve onları tozlardan başka kimse ziyaret etmeyecek.) Entelektüel, -sevişerek değil savaşarak- böyle popüler olur. Bu yüzden her gazetede böyle popüler muhalif yazarlar vardır...

Halktan tepki beklemek de bir beklenti türüdür, ''entelektüel popülizm''e yol açar. Tepki bağımlılığına sebebiyet verir, muhakemeyi zedeler. Saldırgan ve aşağılayıcı bir üslupla yazdığı yazılarına, beklediği gibi, tepki gelince, kendini Promete zanneder entelektüel. Korkma! Sönmez, elinde taşıdığın bilginin meşalesi, bu küfür ve hakaret yağmuruyla! Soruların, şimşek gibi çakarak aydınlatır karanlık gecelerimizi... Bir saniye de olsa.

Entelektüel, her zaman medeniyetten bahseder, ama ilginçtir ki medeni bir üslupla konuşamaz, yazamaz, insanları ''aşağı''lamadan, insanların seviyesini ''yukarı''layamaz. Yukarı taşıyamaz. Hümanisttir, ama dertleşemez. "Kusura bakmayın, bunları benim aklım almıyor" diyerek, sorularını paylaşarak medeni bir tartışma ortamı oluşturmaz. Kendisine kimse saldırmasa da, kendisi savaş başlatmayı tercih eder... Mitinglerde "savaşa hayır" pankartı taşısa da.

Popüler "Türkiye vatandaşı" terkibinden ilham alarak, ırkçılıktan uzak durarak, biz de modaya uyalım, ''Türkiye entelektüeli'' diyelim... ''Türkiye entelektüeli'', bir ibadet gibi günde beş vakit İttihat ve Terakki''yi yerden yere vurur. Durduk yere Rusya''yı bombalayarak Birinci Dünya Savaşı''nı çıkardıkları için. "Ermeni soykırımı" yaptıkları için. Başımıza bu çorapları ördükleri için. Ama ''Türkiye entelektüeli'' de medya araçlarını, Yavuz ve Midilli gibi savaş gemisi olarak kullanır, durup dururken halkı bombalar durur. Hürriyet''in "amiral gemisi" olması tesadüf olmasa gerektir...

Bu savaşta, halk da hayvanlar da çok önemli değildir aslında... Kurban bayramları da olmasa, koyunlar ve inekler için üzülmezler. Bayram dışında her gün, "ben koyun değilim" derler gururla, insanları "koyun sürüsü" diyerek aşağılarlar, hep negatif olarak bahsederler bu mübarek hayvanlardan. Algıları da sorunludur, "koyun sürüsü"nü aşağılar, "arı sürüsü"nü methederler. İkisi de sürü olmasına, ikisi de işini güzel yapmasına rağmen...

Beş dakikada, doğru dürüst muayene etmeden teşhis koyan doktorları eleştirirler, ama kendileri 1400 yıl ve binlerce kilometre uzaklıktan, google sayesinde buldukları birkaç benzerlikten hareketle, peygamberlere şizofren teşhisi koymaktan çekinmezler. Teşhis koymak için doktor olmaya, ahkam kesmek için bilmeye ne gerek var! Saçları ağarmasına rağmen, doktorculuk oynamaya doyamamışlardır. Bütün diktatörler ve acımasız patronlar gibi, duyarlı entelektüeller de aynı şeyi söylerler, yaptıklarını savunmak için: "Vicdanımın sesini dinledim."

Vicdan, vahiyle benzer bir tür bilgidir oysa, zandır. Metafiziktir, tecrübenin konusu değildir, ne malzemesi doğada vardır, ne de bizim eserimizdir.

Şöyle sorayım: O hep dinlediğin "vicdanın sesi"ni kaydedebilir misin Abidin? Mutluluğun resmini yapabildiğin gibi... Vahyi duyduğunu söyleyen peygamber şizofren oluyorken, sen niçin saygı görüyorsun? Diktatörler de onun sesini dinleyip ona göre davrandığını söylemesine rağmen... Faşistler, vicdanın ses değil yastık olduğunu iddia edip onunla çok güzel uyuduğunu iddia etmesine rağmen. Hanginiz hayal görüyor, hanginiz gaipten sesler duyuyorsunuz? Vahiy deli saçması ise, vicdan akıllı/entelektüel saçması mı?

İnanmak gerekmez oysa, iyi bir gözlemci, ibadetlerin nelere sebep olduğunu, ne işe yaradığını az biraz görebilir. Bütün ibadetler bir kıyamettir aslında, insanın içindekileri dışa çıkarır. Ramazan ayında, orucun bile ''tutamadığı'', kendini ve kontrolünü kaybeden insanları görürüz trafikte, şurada, burada... Eskilerin dediği gibi, "görenedir görene, köre nedir köre ne".

Kurban Bayramı''nda ise sarsıcı ölüm gerçeğiyle, hayatın ve ölümün kaynağı olan Allah''a yaklaşmayız sadece, insanın hakikatine de yaklaşırız: Kurban Bayramı bize şunu gösterir, kurban kesenlerin birçoğu hayvandır! Mübarek hayvanlara haksızlık etmemek için daha doğrusunu, Kur''an''daki terimle söyleyelim: kurban kesenlerin birçoğu "hayvandan da aşağı"dır (belhum edal).

Her zaman feodal zihniyetten şikayet ederler, ama ne olurlarsa olsunlar, ister profesör ister köşe yazarı ister belediye başkanı, derebeyi gibidirler. Onlar da ''ağa''dır, akıl da bilgi de onların malıdır, bunu sorgulamak haddimize değildir. Avrupa''dan önce birey ve medeniyet olmadığını iddia edecek kadar da medeniyet tarihi uzmanıdırlar.

Devrimcidirler, ama işe duygularını karıştırmadan ''peygamberlik olgusu''nu tarih felsefesiyle izah edemez, bunun tarihe dışarıdan, devrimci bir müdahale olduğunu göremezler.

Tarih boyunca, dünyanın dört bir yanında, neredeyse her mahallede bir meczup olmasına rağmen, cahil halk yığınları, niçin Tanrıyla konuştuğunu iddia eden her meczubun peşinden gitmedi, niçin onların da peygamberlik iddiasına inanarak, o meczupları tarihe mal etmediler? Niçin binlerce dinden ve peygamberden bahsedemiyoruz bugün? Dinlerin ve peygamberlerin sayısı niçin bu kadar az... Dinler tarihi bilmeye de gerek yok, geleneksel isimler yardımcı olur bize. Cahil insanlar çok olmasına rağmen, peygamberlerin sayısı çok ama çok azdır. Halkın peygamberler konusunda seçici olduğu kadar, entelektüeller de kelimelerini seçerek konuşsalar, dünya çok daha güzel bir yer olurdu kuşkusuz.

Kılıç zoruyla bir gecede müslüman olduğumuzu söylerler, ama asker zoruyla bir gecede laik ve Batıcı olduğumuzu söyleyemezler. Doğrusunu söyleyelim: kitleler ne olursa olsun, bir gecede olurlar. İnsan "ol"mak, çok uzun sürer.

Halk da ezbere konuşur, entelektüeller de. Halk, İslam''ın ve imanın şartlarını sayarken, entelektüeller de ezberlediklerini madde madde sayarlar. Artık her çağdaş kurumda, "vizyonumuz" ve "misyonumuz", İslam''ın şartları gibi madde madde yazılmıştır.

Görücü usulüne karşıdırlar, ama Türkiye''nin Batı''yla evliliğinin "görücü usulü" olduğunu söyleyemez, buna karşı çıkamazlar. Büyüklerimiz bizim adımıza, gitmiş, görmüş, beğenmiş ve -bizim adımıza- karar vermişlerdir. Doğudaki davulculara kaçmayalım diye...

Son Peygamber''in bir uyarısı var, "insanlar maden gibidir" diyor. Kimileri kuşkusuz alüminyumdur. Alüminyum gibi, hemen ısınan ve hemen "dinden soğuyan"ların cami hikayelerine meftun olduğumu söylemeden bitirmeyelim. Camideki imam, çocukken bunlara kötü davranmıştır ve o günden sonra -haklı olarak- dinden soğumuş ve camiye adım atmamışlardır. Ateist olmuşlardır. Dini kıssaları küçümserler, ama daha naif hikayeler anlatırlar.

Merak bu ya, kapıdaki güvenlik size kötü davrandı diye, acaba müzikten de soğudunuz mu, konserlere gitmeyi de bıraktınız mı?