Bektaşi fıkraları, Alevilerin eseri değildir. Her fırsatta şekilcilikten şikayet edip, fıkralarda bile şekle/isme takılıp kalmak, hoş değil. Görüntüye takılıp kalmayalım diyenlerdenseniz, Bektaşi''ye takılmayın, içindekilere bakın.
Yazının başındaki iddia kulak tırmalıyor olabilir, bu yüzden fıkralar diyarında kısa bir gezintiye çıkmakta yarar var. Kim olursak olalım, fıkraları ciddiye alarak onlar hakkında biraz düşünen herkesin yolu, er ya da geç aynı meydana çıkacaktır:
Yahudi fıkraları nasıl Yahudilerin eseri değilse, Kayserili fıkraları Kayserililerin, Nasrettin Hoca fıkraları hocaların, Temel fıkraları da lazların eseri değildir.
Eğer fıkralar kahramanına ait olsaydı, ''çok milletli fıkralar''ı ne yapacağız? Bu fıkralar da Birleşmiş Milletler''in eseri değildir, milliyetçiliğin eseridir.
Şifahi/sözlü kültürü konuşuyoruz. Tabiatı gereği yazılı, keskin sınırları, katı kuralları yok. Pekala Yahudiler Yahudi fıkrası, Kayserililer Kayserili fıkrası üretebilir, anlatabilir; kendilerini eleştirebilir veya methedebilir; gülebilir ya da somurtabilirler.
Mesele, adına Bektaşi fıkraları dediğimiz bir kültürel zenginlikte hak iddia etme davası da değil.
Asıl mesele, teoloji kisvesi altında saklanan politik cemevi-cami tartışmalarından daha önemli, çünkü asıl espriye/öze temas ediyor: Türkiye''deki felsefileşmiş İslami kültür.
Her fıkra kahramanı için yeni fıkralar uydurulurken, niçin Bektaşi fıkraları ''üretil-e-miyor?
Bundan daha uygun bir ortamı nerede buluruz, Bektaşi fıkrası uydurmak ve anlatmak için.
Eğer Bektaşi fıkraları Alevilerin eseri olsaydı, Bektaşi kadar (Sünni) İslam''ı iyi bilselerdi, onun bakış açısına sahip olsalardı, bam teline dokunur, taşı gediğine koyar, duruma uygun yeni Bektaşi fıkraları uyduruyor olurlardı. Uysa da, uymasa da...
Oysa ya eski Bektaşi fıkraları, ya da mazeret duyuyoruz. Hoşgörüsüzlük yüzünden, Bektaşi fıkraları anlatılamadığını, üretilemediğini iddia edenler, yanılıyorlar.
Artık Sünniler de Aleviler de, Bektaşi fıkrası anlatamıyorlar, duruma uygun yeni fıkralar uyduramıyorlar; çünkü o felsefileşmiş İslam kültüründen uzakta yaşıyorlar.
Çoğu insana ''ters'' gelen Bektaşi fıkraları, içinde bizim varlık mücadelemizin anlatıldığı filmin tersidir: negatifidir. Negatif de olsa, pozitif de olsa film aynı film... Bizim hikayemiz.
Asık suratlı olmanın ciddi olmak zannedildiği bir ülkede, Bektaşi fıkralarına gülüp geçmeyelim, üstünde duralım.
Fıkra kahramanı da bir kahramandır. Komik olması, hafife alınmasını gerektirmez.
Bu fıkralar, hangi kaynaktan çıkmaktadır?
Bu fıkraları takip ederek nereye varabiliriz?
İdeolojiyle dünya görüşünü eşanlamlı zannetme kolaylığına düşmezsek, bu meseleden kolayca çıkabiliriz. Her fıkra kahramanının bir bakış açısı, bir dünya görüşü vardır. Bir fıkrayı, kahramanının adını anmadan anlatsak bile, dinleyici onun kim olduğunu bilmekte çok zorlanmaz. "Tam Nasrettin Hocalık cevap!" der, gülerken.
Entelektüellerin seveceği terimleri ödünç alacak olursak, şöyle de denebilir: Bektaşi fıkraları "Sünni kelamı"nı çok iyi bilenlerin eseridir. Her fıkrada, kibirden gevşemiş teller akort edilir.
Nasreddin Hoca fıkraları ''avam''ın, Bektaşi fıkraları ''havas''ın negatif filmidir. Kısa film tadında, bize memleketin halini, varoluş mücadelemizi anlatırlar. Sınırlarda dolaşarak, sınırlarımızı beklerler.
İnternette de dolaşan bir Bektaşi fıkrasıyla bitirelim, yazı noktasını, taş yerini bulsun.
Ramazan''da gündüz vakti yemek yerken Bektaşi''yi yakalamışlar. Hesap sormaya başlamışlar.
-Be adam, utanmaz mısın, oruç yersin?
Bir ahh çekmiş Bektaşi:
-Günlerdir aç gezerken kimse bir şey sormuyordu, bugün bir parça yiyecek buldum, ama yine rahat bulamadım, hepiniz başıma üşüştünüz!
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.