‘Asker göndermek’ ile çözülebilecek bir sorun değil çünkü

Önümüzdeki hafta içinde Ankara’da da beklenen Kofi Annan’ın AB dışişleri bakanları ile yaptığı toplantının sonucu beklenenden iyi çıktı doğrusu. Chirac’ın 1701 numaralı kararın öncesi ve hemen sonrasında sergilediği şaşırtıcı politikayı terketmiş görünen Fransa 2.000 dolayında asker sözünü verdi bile. İtalya zaten 3.000 dolayında askerle hazırdı. Bunun üzerine İspanya, Belçika, Finlandiya, Polonya gibi ülkelerin razı olduğu yine 2.000 dolayında askeri de koyarsanız, öngörülen 15.000 askerin yarısına yakını şimdiden hazır. İsrail’i tanımamalarına rağmen asker göndermeye hazır olduklarını açıklayan Malezya, Endonezya ve Bangladeş gibi ülkeleri de unutmayalım. (Biliyorsunuz, İsrail’in güvenliğini varlığını tanımayan bu ülkelerin eline teslim etmekte tereddütü var; bu çerçevede son savaş sırasında Bangladeş’te bir köprüye “Hizbullah” adının verildiği hatırlatılıyor.) Bakalım “askere yazma”nın bundan sonrası nasıl gelecek. Annan, telaffuz edilen 1.500-2.000 askeri de Ankara’dan tedarik edebilirse, zaten abartılı bulunan ve aşağıya çekilmesi muhtemel olan BM gücünün büyük bölümünü toplayabilmiş sayılır. Sonra gelsin Lübnan’a barış....

Ahmet İnsel’in dünkü (27 Ağustos) Radikal İki’de Lübnan’ın yakın siyasi tarihini iyi özetleyen bir yazısı yayımlandı. İnsel, Lübnanlı bir iktisatçı ve tarihçinin (Georges Corm) yakın zamanlarda yayımlanmış bir kitabına da atıfta bulunarak, etnik ve dinsel açıdan “mozayik”ten ötede bir yapıda olan Lübnan’ın 1975-1990 arasında süren büyük iç savaş döneminde karşı karşıya gelen güçleri şöyle sıralıyor: “1976’da Suriye ile Ulusal Hareketin, 1985-87 arasında Şii Emel milisleriyle Filistinli milislerin, 1986-1990 arasında iki rakip Şii milisi, Emel ve Hizbullah’ın, 1978 ve 1990 arasında rakip Hıristiyan milislerin, 1983-1985 arasında Suriye ordusu ile FKÖ”nün silahlı mücadeleleri. Ve de buna ilaveten “Antisemit geleneği güçlü olan faşizan Hıristiyan milislerin, 1982’de İsrail ordusuyla kolkola Filistin kamplarında yaptıkları katliam” ve de “Şuf dağında yapılan Hıristiyan katliamı”. Lübnan’ın 1975 öncesi ise bir başka “karşılıklı kıyım” sayfalarıyla dolu.

İnsel’in bu bilgiler ışığında çıkardığı sonucu şöyle özetleyebiliriz: Lübnan’a göz açtırmayan sorunları ne sadece “dış etmenler”e aşırı önem verip iç dinamikleri yeterince devreye sokmadan, ne de sorunları sadece Hıristiyan-Müslüman çatışması perspektifinden izah edebiliriz.. Bu faslı bitirmeden İnsel’in yazısına alt başlık olarak seçtiği şu önemli tespiti aktarmayı da unutmayalım: “İsrail ve ABD açısından, Büyük Ortadoğu planının asli laboratuvarının Lübnan olduğu bir gerçek. Lübnan’ın, dini cemaat temelli küçük devletlere bölünmesi amaçlanıyor.”

İnsel’in yazısını –birkaç gündür yapmaya çalıştığım gibi- Lübnan meselesinin nasıl çetrefil bir sorun olduğunu ve “bizim” bu konuda –maalesef- nasıl en az bilgi sahibi toplumlar arasında yer aldığımızı hatırlatmak için özellikle aktardım. Bu görüşümü –yeri gelmişken- şu günlerde yine Beyrut’ta bulunan Nuray Mert’in şu tespiti ile de güçlendirmek isterim: “Bakmayın, Ortadoğu’yu biliyorum diye geçinip, ortalık güllük gülistanlıkmış gibi, ‘Türkiye Ortadoğu’da aktif rol üstlenmeli’ diye çığırtkanlık yapanlara. Ortadoğu üzerine daha çok düşünüp konuşmamız lazım.” (Radikal, 22.Ağustos)

Şimdi de gelelim, Annan’ın toparlamış göründüğü BM gücünün 1701 sayıyı karar çerçevesinde nasıl bir rol oynayabileceğine ve de İsrail’i koltuğunun altına almış ABD’nin söz konusu karar doğrultusunda öngörülen bir huzur ortamını ne derece samimi olarak isteyip desteklediğine.

Yarınki yazıda da buradan devam edelim...