Bir AYM kararına katılan ve katılmayan üyeler (2)

AYM''nin temmuz ortasında Resmi Gazete''de yayımlanan kararında görüştüğü konuyu dünkü yazıda aktarmıştım. Kısaca hatırlatacak olursam: Midyat''ta yaşayan Favlus Ay adlı vatandaş adını Pavlus Bartuma olarak değiştirmek için dava açarak bu isteğine engel teşkil eden 1934 tarihli Soyadı Kanunu''nun 3. maddesinde yer alan "...yabancı ırk ve millet isimleri soyadı olarak kullanılamaz" şartının eşitlik ilkesine aykırı olduğunu ileri sürer. Midyat Asliye Hukuk mahkemesi de başvuru sahibinin gerekçesini yerinde bularak söz konusu kanun maddesinde geçen şartın Anayasa''ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali için dosyayı AYM''ye taşır. Mahkemenin kararı olumsuzdur; iptal başvurusu reddedilir.

Dünkü yazıda oyçokluğu ile alınan bu kararı gözden geçirmiştik. Şaşırtıcı olmasa da (çünkü bu türden kararlara çok alışığız zaten) bu devirde karşınıza çıkınca insanı ister istemez yine karamsarlığa sürükleyen bir karar metniydi bu.

Bu çerçevede AYM''e ilişkin olarak tek tesellimiz, oyçokluğu ile alınan bu karara 8 üyenin katılmamış olmasıdır. İçlerinde mahkeme başkanı Haşim Kılıç''ın da yer aldığı bu üyeler şunlardır:

"Haşim KILIÇ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Fulya KANTARCIOĞLU, Fettah OTO, Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ve Erdal TERCAN"

Yerimiz dar olduğundan bugün sadece Haşim Kılıç ve Engin Yıldırım ortak imzasıyla kaleme alınan "Karşıoy Yazısı"ndan bazı bölümleri aktaracağım.

"İtiraz konusu kural, mevcut şekliyle bütünleştirici ve birleştirici olmamakta, tam tersine Anayasa''nın 10. maddesinde ifadesini bulan eşitlik ilkesine aykırı bir ayrımcılığa neden olmaktadır. Bu durum günümüzdeki insan hakları anlayışının ulaştığı seviye ve demokratik toplum düzeninin gereklilikleriyle de uyuşmamaktadır. Bir ülkede yaşayanların çoğunluğundan farklı etnik ve/veya dini kimlikler taşıyan toplulukların bu farklılıklarını tekçi, homojenleştirici bir anlayışla yok saymak, insan haklarının ihlal edilmesi sonucunu doğurmaktadır. (...) (Anayasa''da) 10. maddede belirtilen özellikler bakımından dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep bakımından ayırım yapan bir kanun Anayasa''ya aykırı olacaktır. (...)Bireyin yaşamıyla özdeşleşen ve kişiliğinin ayrılmaz bir öğesi olan soyadını özgürce seçebilmesi kendisine tanınmış temel bir kişilik hakkı olup, soyadları onu taşıyanların kişiliğinin önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Farklı bir etnisiteye mensubiyetten dolayı bireyin bu temel kişilik hakkından mahrum bırakılması demokratik bir siyasi, hukuki ve toplumsal düzende düşünülemez."

İtiraz edilebilecek bir iki noktası olmasına rağmen çok "temiz" bir "Karşıoy Yazısı" bu. Bu düşünceleri taşıyan üyelerin varlığı AYM''in itibarını artırmaktadır. Yazıyı mecburen büyük bölümünü dışarıda bırakarak aktardım; metnin tamamına ulaşamamış okurlarıma önerim AYM''in internet sitesinden bu "Karşıoy Yazısı"nın (diğer Karşıoy Yazılarına da tabii ki) tamamını –sevinçli bir ruh hali içinde- okumalarıdır.

Şimdi de gelelim sözünü ettiğimiz kararın altında imzası olan üyeler ile karara katılmayıp Karşıoy Yazısı kaleme alan üyelerin karşılaştırılmasına:

Elime kağıt kalemi alıp bu iki grup üyeyi alt alta yazdım. Sonra da bu üyelerin ne zamandır AYM üyesi olduklarına baktım. Üşenmeyip bu üyelerin hangilerinin AYM''ye üye öneren - seçen kurumlardan, hangilerinin Cumhurbaşkanı tarafından doğrudan atandıkları bilgisini de ulaştım. Tablo şöyle oluştu:

Karara katılmayıp "Karşıoy Yazısı" kaleme alan üyelerden Engin Yıldırım, YÖK kanalı ile gelmiş; mahkemede başkanvekili olan Osman Alifeyyaz Paksüt, 2005''te Üst Düzey Yönetici kontenjanından Cumhurbaşkanı tarafından atanmış; Fulya Kantarcıoğlu da 1995''de aynı yıl üye olarak atanmış; Celal Mümtaz Akıncı, 2010''de TBMM kanalı ile AYM üyesi olmuş; Erdal Tercan, 2011''de mahkemeye YÖK kanalıyla katılan bir üye; Hicabi Dursun, 2010''da Sayıştay kanalından gelmiş; Fettah Oto, mahkemenin eski üyelerinden, 2004''de Danıştay kanalıyla üye seçilmiş;

Peki ya hakkında konuştuğumuz kararın altında imzası bulunan üyeler, onlar kimler?

Burhan Üstün, 2010''da Yargıtay kanalıyla üye olmuş; Recep Kömürcü de yine Yargıtay kanalıyla 2008''den bugüne üye; Zehra Ayla Pektaş, 2007''de Danıştay üye olmuş; Serdar Özgüldür, "asker kökenli" ve 2004''den beri üye; Mehmet Erten ve Ahmet Akyalçın''ın her ikisi de yine Yargıtay kanalıyla (sırasıyla) 2002 ve 2000''den itibaren mahkeme üyesi; Nuri Necipoğlu da "asker kökenli" ve 2010''da AYM üyeliğine atanmış. Serruh Kaleli de eski (2005) bir üye, "avukat" kontenjanından atanmış.

Ve nihayet o nefis kararın imzacıları arasında genç bir üye: 1968 doğumlu Alparslan Altan!

Alparslan Altan adını hatırlıyorsunuzdur mutlaka. Hani Anayasa Mahkemesi raportörüyken Mahkeme''ye üye seçilebilmesi için Denizcilik Müşteşar Yardımcılığı''na atanıp 3 ay orada bekletilip "üst kademe yöneticisi" sıfatını kazandıktan sonra Cumhurbaşkanı tarafından ataması yapılan üye. Bu atamanın büyük bir tartışmaya ("hülle" vs) neden olduğunu da hatırlıyorsunuzdur mutlaka.

Evet işte Mahkeme''nin bu en genç üyesi de, atanma sürecinin unutulmayan sıkıntısını "haklı çıkarır" biçimde, Favlus Ay''ın soyadını Bartuma olarak değiştirmesine Soyadı Kanunu''nun "...yabancı ırk ve millet isimleri soyadı olarak kullanılamaz" şartını onaylayarak iptal isteminin reddine karar verenler arasında yer alıyor. Çok yerinde bir seçimmiş doğrusu....

Yazıyı bitirmeden bir hususa daha dikkatinizi çekmek isterim: Kararın altına imza atan ve atmayan üyelerin "orijinleri" karşılaştırıldığında, AYM üyelerinin nereden ve ne zaman geldiklerinin her durumda önemli ya da önemsiz olduğu gözlenmiyor. Baksanıza, adı bir dönem çok sayıda habere konu olan Osman Alifeyyaz Paksüt, karara katılmayan üyeler arasında bulunuyor. Üyeliği epeyce eskiden (1995) başlamış oyan Fulya Kantarcıoğlu da, bu güne kadar kim bilir kaç "güzel" kararın altına imza atmış olsa da, Bartuma meselesinde o da "milliyetçi cephe" içinde yer almıyor. Diğer taraftan karara katılmayan üyeler içinde ağırlık 2010-2011''de seçilmiş üyelerde. Karara katılmayan 8 kişinin üyelikleri bu tarihten itibaren gerçekleşmiş. Bu eğilim AYM konusunda iyimser olabilmemiz için -"teselli" kabilinden olsa da!- fena bir neden sayılmaz.

"Alparslan Altan vak''ası"nı bu sürecin dışında tuttuğumu tekrarlamaya gerek yok herhalde!