Büyük önder Montesquieu okuyordu demek!

Çirkin bir deyim olsa da "Paranın gözü çıksın" deyimi ister istemez akla geliyor doğrusu…

Tunus ve Mısır''dan sonra sahne alan Libya''nın "büyük önderi"nin yakın, çok yakın zamana kadar Batı ülkelerinin liderleri tarafından nasıl karşılandığı hatırlanınca, söz konusu deyimi hatırlamamak imkânsız.

Bu karşılamalar içinde Fransa Cumhurbaşkanı Sarkozy''nin 2007''de Kaddafi''ye Paris''te beş gün ev sahipliği yapması bugünlerde en fazla hatırlanan-hatırlatılanların başında geliyor.

Fransa''da, bugün görevde bulunan dışişleri bakanının son dakikaya kadar Tunus''la ilgili sarf ettiği sözlerin nasıl bir tepkiyle karşılandığından söz etmiştim geçenlerde. Bugün de sıra çadırını başkanlık sarayının karşısına kuran Kaddafi''nin Paris ziyaretine geldi. Söz konusu ziyaret zamanında da epeyce tepki almıştı. Fransız basını Libya diktatörünün "terörist" sınıfından çıkarılarak Fransa''nın başkentinde ala-yı vala ile misafir edilirken yetkili ağızlardan yapılan açıklamaları diline dolamış durumda.

Bildiğiniz gibi başta Fransa, İtalya ve İngiltere açısından Libya''nın Tunus ve Mısır''dan farklı bir önemi vardı. Bu farkın Kaddafi''nin üzerinde oturduğu toprakların altında bulunan petrol ve gazdan kaynaklandığını da biliyorsunuz. Söz konusu ülkeler bir biçimde Libya başkanının bu kaynaklardan elde ettiği gelire ortak olmak istiyorlardı. Alt yapı-üst yapı, nükleer santral, silah, savaş uçağı vs karşılığında.

Le Monde''dan Franck Nouchi''nin üç gün önce kaleme aldığı kroniğinin şu başlığı, tek başına, Batı''nın Kaddafi rejimiyle kurduğu ilişkinin ne derece ikiyüzlü olduğunu çok güzel açıklıyor: "Kanunların Ruhu".

Şaşırmakta haklısınız; Kaddafi meselesinin gözden geçirildiği bir yazıda Montesquieu''nün bu ünlü eserinin adının anılması da nereden çıktı şimdi?

Bakın nereden çıkmış; "ikiyüzlülük" (hem de daniskası) derken haksız mıyım siz karar verin:

Patrick Ollier, "Fransa-Libya Dostluğu Parlamenterler Grubu"nun başkanıymış.

Kaddafi''den "kardeşim" diye söz eden bu parlamenter-bakan, Libya başkanının 2007''deki Paris ziyareti sırasında bir televizyon programında Libya ile ilişkilerin normalleşmesinin zamanın geldiğinden bahisle bu sürecin beraberinde Akdeniz''de barışın sağlanmasını getireceğini söylüyor. Karşısındaki gazetecinin "Libya söz konusu olduğunda sizi çok tutkulu görüyorum" sözleriyle araya girmesi üzerine de şu cevabı yakıştırıyor: "Libya''yı eleştirenler bu ülkeye hiç gittiler mi bilmiyorum. Ben 2003''den itibaren onlarca kere gittim ve bu beş yıl zarfında ülkenin dikkate değer biçimde geliştiğini, yasalarının değiştiğini gördüm. Libya bu zamana kadar üzerine kapanmış bir ülkeydi. Şimdi artık değil, albay Kaddafi gerçek bir kurucu. Bir mimar."

Ollier, bu arada, Kaddafi''nin General de Gaulle, Jacques Chirac ve Sarkozy''ye büyük bir hayranlık beslediğini de belirtiyor.

Ve de nihayet sıra geliyor "Kanunların Ruhu"na: "Kaddafi yirmi yıl önceki adam değil, bugün saygınlık görmeye susamış birisi. Üstelik Kanunların Ruhu''nu da okuyor."(!)

Fikret''in "Kanun diye, kanun diye kanun tepelendi" dizesini hatırlamanın sırası değil mi şimdi?

Fransız basınında yer alan bir başka hatırlatmaya daha dikkat çekeyim:

Kaddafi''nin 2007 Paris ziyareti sırasında ülkenin yetkili kişilerinin yine nasıl bir ikiyüzlü dil benimsedikleri bu örneklerde de karşımıza çıkıyor.

Bunlar içinden mesela o dönem insan haklarıyla ilgili devlet bakanı Rama Yade''nin açıklamaları. Bu genç (siyah) kadın bakan, Kaddafi''nin ziyareti öncesi şu bomba gibi açıklamayı yapıyor: "Fransa, terörist sayılsın sayılmasın, Albay Kaddafi gibi yöneticilerin kanlı ayaklarını sileceği bir paspas değildir. Fransa bu ''ölüm öpüşünü'' kabul etmemelidir." ("Ölüm öpüşü" tabirinin havarilerden Yuhanna''nın İsa''yı yakalatmak için verdiği işaretten türediğini hatırlıyorsunuz.)

Fakat aynı Yade, bu açıklaması üzerine başkanlık sarayına çağrılınca. "Başkan Kaddafi''nin Fransa ziyaretini, tekrar ediyorum, hükümetin tamamı desteklemektedir" diyor.

Kaddafi''nin Paris ziyaretinin içinde nükleer santral, Mirage''lar ve çeşitli silahların yer aldığı verimli bir alışveriş sözleşmesiyle bağlandığını da unutmayalım.

Sonuç olarak, Ortadoğu ve Kuzey Afrika ülkelerinde toprak altı zenginlikleri arttıkça, Batı''nın (ve tabii diğer dünyaların) ikiyüzlü diplomasilerinin direncinin de arttığını söylememizin hakkımız olduğunu düşünüyorum. Tunus''da işler -başka farklı özelliklerinin yanı sıra- bu zenginliklerden yoksun olduğu için bugün daha rahat; Mısır''da işler –özellikle İsrail bağlamında stratejik konumunu dışarıda bırakırsanız- yine bu benzer özelliğinden dolayı göreli bir ilgisizliğe muhatap. Ama Libya öyle mi? Burada diktatör büyük bir servetin üzerinde oturuyor. Bu nedenle bu ülkede işlerin nasıl gelişeceğini tahmin etmek daha zor. Çünkü burada birçok şeyin yanında "Kanunların Ruhu"nu da çalışmış bir başka otokrat hüküm sürmektedir.