Herşeyden önce "Mask"sız, yani "Maskesiz" yaşamak

Sabah''tan Zülfü Livaneli''nin tespiti çok yerinde: "Bizim hükümetler, turizm sezonuyla Öcalan yargılamasını aynı anda başlatma hünerini gösterdiler." Yargılama takviminin düzenlenmesi gerçekten mükemmeldi. Turizm sezonu açılırken yargılamanın başlaması; işler belki temmuz-ağustosta düzelir derken kararın açıklanması. Bu yıl, bilmem ne kadar milyar doların üzerine zaten bir bardak soğuk su içilmiş, yan sektörlerdekilerle birlikte bilmem ne kadar işçi zaten açıkta kalmış durumda. Belki gelecek turizm sezonu için de şöyle bir zamanlama düşünülebilir:

Mayısta idam kararının Meclis''te görüşülmeye başlanması, haziran-temmuzda Cumhurbaşkanı''na imzaya çıkması ve ağustosta infaz. Akıllı davranılırsa, imza sürecini iki yıla yaymak da mümkün; böylece üçüncü yılda banka borçlarının türüne göre turizm tesislerinin ya özel bankaların dinlenme tesisleri, ya da devlet bankalarının "eğitim tesisleri" şekline dönüştürülmesi. Niçin olmasın, "millet"e ne olup bittiği önemli değil, maksat "Devlet sağolsun."

Marx, sanırım "Gotha"da yazmıştı, "devletin özgür" olamayacağını.

"Bağımsızlık" anlamanda değil tabii ki, "devlet"in "özgür", hatta daha doğrusu "serbest" olamayacağını. "Devlet" tabii ki "serbest", yani "kendi başına buyruk" olamazdı. Eğer sözünü ettiğimiz bu otorite "tiranik", "despotik" ve yüzyılımıza has bir örneğiyle "totaliter" nitelikte değilse. Dikkat ederseniz "monarşik" ya da "aristokratik" bile demiyorum; çünkü biliyoruz ki, bu idare çeşitlerinde de "devlet" hiçbir zaman canının istediği gibi "serbest" değildir.

Turgut Özal''la birlikte Türkiye''de "devlet"in "serbest"liğini eleştiren bir anlayışın kıpırdadığını hepimiz hatırlıyoruz. Bu eleştirinin kendisine ne kadar gerçekleşme alanı bulduğu ve eleştiri sahiplerinin bu işten tam olarak neyi anladıkları ayrı bir konu.

"Ayrı bir konu" diyorum, çünkü ikiyüz yıllık liberal geleneğin bazı formüllerinin sulandırılmış biçimlerinin "icat" gibi sunulmasına eşlik eden yüzkızartıcı olayları da hatırlamadan edemiyoruz. Mesela, yüzlerce örnekten bir tanesi: Kendi istekleriyle Türkiye''ye dönen Haydar Kutlu ve Nihat Sargın''ın kameraların önünde gözleri bağlanarak işkenceye götürülmeleri gibi fütursuz uygulamalar. (Bunun böyle olduğuna bu ülkede kimse "hayır" diyemez, çünkü Kutlu ve Sargın bu uygulamadan dolayı AİHM''ye gitmiş ve Türkiye Cumhuriyeti''nden tazminat almışlardır.) Bu "Hadi hep beraber liberalleşelim!" döneminin en ünlü düsturunun "Millet devlet için değil, devlet millet için var" olduğunu da hatırlıyorsunuz. Bu düstur, yarım yamalak haliyle bile o kadar tuttu ki (nasıl tutmasın, belli ki "millet" böyle bir anlayışın lafına bile açtı!), ülkedeki bütün siyasi oluşumlar artık bunun gerisine düşmemeye özel gayret sarfetti. Çok geçmeden Özal''ın "koyduğu" ilkenin çeşitlemelerini de görür olduk. "Milletin hizmetçisi devlet"ten söz eden mi istersiniz, "vale", hatta "garson devlet" tanımlarını mı beğenirsiniz...! Mustafa İslamoğlu, geçen gün Yeni Şafak''taki yazısında (özünde çok güzel bir yazı) "merkep devlet"ten bile söz ediyordu!

Turizme dönecek olursak: Bir devlet tabii ki varlık nedeni olarak kendisine herşeyden önce yurttaşlarının mutluluğunu dert edinmelidir. Sağlıklı, yanağından kan damlayan bir devlet ve onun karşısında perişan bir milletten söz etmek artık tabii ki olacak iş değildir. Milyarlarca banka borcu altına girip tesisin kapısında turist bekleyen otelcilerin ve müşterisizlikten dolayı yol verilen binlerce işçinin "Ya hu, bu da geçer; Allah devlete zeval vermesin!" diye iç geçirmelerini beklemek de hiç değilse "Özal öncesi" dönemde kalmış bir ruh halidir. Devlet adamlarının ağzından sıkıca duyduğumuz "koordinasyon" sözcüğü, tabii ki milletin çıkarlarını gözeten bir çerçeve için de geçerli olmalıdır.

Bana sorarsanız, "hikmet-i hükümet"le arası pek iyi olmayan birisi olarak şunu söyleyebilirim: Devleti -hele bizim gibi bir ülkede- "hizmetçi", ya da "garson" ve "merkep" olarak sunmaktan vazgeçmek en azından "gerçekçi" olmak bakımından (bu "gerçekçilik" şüphesiz "milleti" de kapsıyor) gereklidir. Bize daha soğukkanlı, daha işlevsel tanım ve betimlemeler daha uygun düşer sanıyorum. Biz henüz öyle bir ülkeyiz ki, bırakın "garson devlet"i hâlâ "Mask"lı yaşıyoruz. Bir toplumun devlet felsefesini değiştirebilmesi için her şeyden önce olduğu gibi, yani "Maskesiz" yaşaması gerekmez mi?