“Türkiye nasıl yükselir” ve bekâ meselesi

31 Mart 2019 yerel seçimlerinin hemen öncesindeyiz. Yarın Türkiye bir kez daha sandık başına gidecek ve 5 yıl boyunca yerel yönetimleri idare edecek isimleri belirleyecek.

Ancak önümüzdeki seçimlerin yerel yöneticileri belirlemekten daha ziyade bir beka meselesi olarak görülmesinin ardında yatan nedenleri daha iyi anlamak gerektiğini düşünüyorum. Bu nedenleri izah ederken size gösterilen ve ezberletilenlerin arkasına saklanmış gerçekleri yakaladığınız zaman komplo teorisi üreten bir kişi damgası yemeniz an meselesi. Ancak elbette bu risk göze alınmalı ve tarihten dersler çıkararak gerçekleri kayıt altına almalıyız.

Mesela Thornburg neden böyle bir çalışma yaptıklarını kitabın ön sözünde iki nedenle açıklıyor; “Bunları birincisi, Türk hükümetiyle bizzat halkın verimli bir Amerikan yardımını arzulamakta ve bu sebeple ellerinden geldiği kadar memleketin iç şartlarını bu yardıma müsait bir hale getirecekleri hususu olup ikincisi de Amerika’nın yardımıyla daha ilerilere götürülecek olan Türkiye’nin milli gayelerinin bizim kendi menfaat ve inançlarımızla uzlaşabilir mahiyette olmasıydı.” Dahası önsözde açık açık Türk ekonomisinin zaaf ve eksiklerinin araştırıldığını ifade ediyor.

Rapor çok uzun ancak benim dikkat çekmek istediğim bazı yerler var. Mesela Sümerbank’ın gördüğü işler, MTA, Ereğli Kömür İşletmeleri, Karabük Demir Çelik ve Eti Bank’ın kuruluşu bile incelenmiş. Çiftçiler nasıl yaşar ve çalışırlar, mahsullerin türleri, limanlar ve iletişim kanalları başlıklar halinde ele alınmış. Merkez Bankası ve rezervlerine iki ayrı başlık açılmış. Dahası bakanlıklarda çalışacak uzmanların niteliklerine kadar detaylı incelemeler var.

Söz konusu iki ülke ilişkileri olunca; her açıklama, rapor, analiz ve metnin mutlaka bir de tersten okunması gerekir. Mesela söz konusu rapora bakarsanız, Türkiye’nin nasıl yükseleceğinin tespit edilmesi aynı zamanda o yükselişin nasıl engelleneceği hakkında bilginin de elde edilmiş olduğu anlamına gelir. Türkiye’yi yükseltmek için gerekli insan kaynağının ne olduğunu bildiğinizde, o yükselişi engellemek için söz konusu insan kaynağını sistemden uzak tutmak gerektiğini de bilirsiniz.