TBMM tutanaklarında deprem konusu

Müsadenizle 14 yıl öncesine gidelim... Tarih 2 Mayıs 1985. Tek başına ANAP iktidarı dönemi. Meclis''te bir yasa tasarısı görüşülüyor: İmar Yasası.

Halkçı Parti Kayseri Milletvekili Mehmet Üner ve arkadaşları tarafından verilen önerge:

''Yapı ruhsatı almak için dilekçeye zemin etüdü projesi (arazinin depreme uygun olduğuna ilişkin bilimsel rapor) eklenmesi zorunludur.''

Şimdi tutanaklar:

Başkan: Komisyon üyeleri ve hükümet, bu önergeye katılıyor mu efendim?

Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonu Başkanı İbrahim Özdemir (İstanbul): Katılmıyoruz efendim.

Devlet Bakanı Kazım Oksay (Bolu): Katılmıyoruz efendim.

Bunun üzerine önerge sahibi Mehmet Üner söz alıyor.

- Her yerleşim yeri doğal çevrenin bir parçasıdır. Düzenli, dengeli ve sağlıklı yerleşimin baş koşulu, yer seçiminin uygun yapılmasına bağlıdır. Yasa tasarısında jeolojik özelliklerin gözönüne alınmadığı görülmektedir. Oysa ülkemiz doğal âfetler açısından böylesine bir ihmalin sonuçlarına katlanır gibi olmadığını, yaşayarak öğrenen ve bunu en iyi bilen ülkelerden biridir. Ülkemiz doğal âfetler ve jeolojik nedenlerden kaynaklanan ve yarattığı sonuçlar açısından da doğal âfetlerin en acımasızı olan depremlerin yoğun olarak yaşandığı ülkelerden biridir. Yüzde 92''si deprem bölgesi içinde olan ülkemizde nüfusun yüzde 95''i deprem tehlikesi altında yaşamaktadır. Sanayimizin yoğun olduğu kentlerimizin yüzde 75''i, barajlarımızın yüzde 4l''i, birinci ve ikinci derecede tehlikeli deprem bölgelerinde yer almaktadır. Bu verilere ülkemizde bir yılda 1.1 yıkıcı deprem olduğunu da eklersek, bu konuda ciddi kuralların konulmasının ne kadar zorunlu olduğu kendiliğinden anlaşılır. Ülkemizde sadece son 45 yılda depremlerden 60 bin kişi hayatını kaybetmiş, 400 bin konut yıkılmıştır. Yalnızca depremlerin yol açtığı ekonomik değer kaybının en az 15 Atatürk Barajı''nı yapabilecek boyutta olduğu anlaşılır. Depremin ülkemizde yol açtığı zararlar Japonya''ya oranla 30 kat daha fazladır. Bu bize çevre planlamasında jeolojik bilgilerden yararlandığımız takdirde zararımızın 30 kat azaltılabileceğini gösteren somut bir örnektir... Bu durumu yaratan en önemli neden, jeolojik incelemeler sonucu sakıncalı görülen yerlerin yerleşime açılmasıyla, jeolojik inceleme yapılmaksızın iskana (yerleşime) izin verilmesi olgularıdır.

Başkan: Sayın Üner toparlayınız lütfen.

Mehmet Üner: İl ve ilçe imar işleri kurullarında jeoloji mühendisliği disiplininin temsil edilmesi yanında, belediyelerde jeoloji mühendislerinin istihdamına geçilmesi sağlanmalıdır... Bu hizmetlerin imar yasası kapsamına alınması önemlidir.

Başkan: Sayın Üner lütfen tamamlayınız. Zamanınız üç dakika geçiyor. Müsamahamızı kötüye kullanmayın.

Mehmet Üner (devamla): Beni dinlediğiniz için teşekkür ederim.

Başkan: Teşekkür ederim. Önergeyi oylarınıza sunuyorum. Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Önerge kabul edilmemiştir.

Mısır''da bir mumya bulunur ve bunun hangi tarihe ait olduğunu araştırmak için Amerika, İngiltere ve Türkiye''den uzmanlar istenir.

İlk Amerikalılar başlar. 3-5 saat sonra çıkarlar ve "Olsa olsa 300-600 senelerine aittir" açıklamasını yaparlar.

İngilizler girer. Birkaç gün sonra çıkıp "Büyük ihtimal 300-420 arası" derler.

Sıra Türkiye''den giden emniyet görevlilerine gelir ve içeri girerler. Girerler girmesine de, aradan on gün geçtiği halde hâlâ çıkmazlar. Nihayet onbeşinci gün çıkarlar ve merakla gözlerinin içine bakan Mısırlılara "Tamı tamına M.Ö. 427 senesine ait" derler. Tabii ki herkes şaşar bu işe ve "Nasıl olur yahu?" derler. Bizimkiler gayet ciddi: "Biraz zor oldu amma, sonunda dili çözüldü keratanın!"

Hüseyin Sağlam, bu fıkrayı Demirel''in "Türkiye''de işkence yok diyemem" sözleri üzerine hatırlattı.

Şair, yazar, öğretmen, işportacı, radyocu, yayıncı, gazeteci can dostumuz Şaban Abak''ın, çok severek anlattığı ve benim de her seferinde sesimi çıkarmadan dinlediğim bir fıkra var. Çünkü her anlatışında fıkrayı bilmeyen ''yeni'' birileri oluyor yanımızda.

Adam ölmüş... Öteki tarafta ölçmüşler tartmışlar sevap ve günahlarını, "Sen iyi bir adamsın" demişler. "Bir isteğin varsa, söyle de yerine getirelim."

Tarihe ve askerliğe çok meraklıymış merhum. "Ben" demiş, "dünyadayken en fazla şeyi merak ederdim..."

"Neyi?"

"Dünyanın en büyük komutanının kim olduğunu. Onu bana gösterebilir misiniz?"

"Elbette."

Götürmüşler bir adamın yanına. Bizimki "Acaba Atilla ile mi karşılaşacağım, Fatih''le mi, yoksa Napolyon mu, Mustafa Kemal mi?.." diye düşünürken, hiç beklemediği bir adam çıkmış karşısına.

"İşte dünyanın en müthiş, en yetenekli komutanı buydu."

Bakmış, umduklarının hiçbirine benzemiyor.

"Adın neydi hemşerim?"

Adam bir isim söylemiş ama, bizimkinin hiç duymadığı bir isim.

"Ne iş yapardın dünyadayken?"

"Ayakkabı tamircisiydim."

Sinirlenmiş. "Hani siz beni dünyanın en büyük komutanıyla tanıştıracaktınız? Yanlış yere getirdiniz."

"Bir yanlışlık yok" demişler, "Dünyanın en yetenekli komutanı işte bu karşındaki adamdı ama, eline hiç fırsat geçmedi; keşfedilemedi."