Derin devletin değişim planları

Sistem, gelecekteki kaçınılmaz değişim sürecini denetleyebileceği bir mecraya akıtmak suretiyle kontrolsüz ve "yıkıcı" gelişmeleri engellemek istiyor.

Türk siyasal sistemi bugünlerde ciddi bir sınavdan geçiyor. Bir taraftan Avrupa Birliği üyeliğine adaylığın zorladığı yapısal değişim, diğer taraftan da sivil toplum örgütlenmelerinin de katkısının bulunacağı yeni ve sivil bir anayasa talebi, mevcut devlet yapılanmamızın tebdili için ciddi bir arayış başlattı. Bu arayışın neticesinin, herkesi tatmin edecek müspet bir noktada belireceğini söylemek için henüz zaman çok erken. Ancak bu neticeye, Türk siyasal sisteminin içinde barınan sivil ve askeri bürokrasinin yekten razı olmasını beklemek safdillik olur.

Ülkemizde kurulu olan parlamenter rejim, esasında demokratik olmaktan oldukça uzak. Sistemde muhtelif talepleri temsil eden, rejimin onadığı meşru yapılanmaların sayısı oldukça az. Başta siyasal partiler kanunu olmak üzere, siyasal örgüt, sendika, dernek ve odalara yönelik bugüne kadar hazırlanmış olan tüm hukuki düzenlemeler, temsil organı olması gereken bu yapılanmaların oldukça statik ve sistem tarafından denetlenebilir olmasını sağlamak için yapılmış. Böylece Türk siyaseti içinde "meşru" bir mevkide yer alanlar, sistem tarafından "sadık" olarak algılanmasalar bile, en azından kontrol edilebilir bir vasfa sahipler. Haliyle, parti içi demokrasinin eksikliği, liderler sultası, millet meclisi genel kurulu ve komisyonlarda hükümetin ağırlığı, hükümet içinde başbakanın önemi, cumhurbaşkanlığı noktasının dayanılmaz hafifliği, sivil ve askeri bürokrasinin tarif edilemez gücü, yönlendirilebilen sendika başkanları, iç hizmet yönetmelikleri gibi vakıalar, Türk siyasal rejiminin tabii özellikleri arasında sayılabiliyor.

Bu siyasi elitin içinde uzun zaman önce eklemlenen bir güç daha var. Bizim "milli burjuvazi" olarak isimlendirdiğimiz ve bugünlere dek hep devlet desteğiyle ayakta durabilmiş olan Türk menşeli, ancak yerli olamamış bir sermaye birikimi, siyasal rejimimiz tarafından içselleştirilerek, gelecekteki görevine yıllardır hazırlanıyor. Bu sermaye çevreleri, iki binli yılların hakim güçlerinin iktisadi özellikte olacağı beklentisiyle sanki Türkiye''nin bugünleri için yetiştirilmiş. Bugünlere kadar çıkarları, önce ithal ikameci politikalarla, daha sonra da iki darbe ile korunan bu kesim, öyle gözüküyor ki bundan böyle aktif siyasetin içinde çok daha fazla yer alacak ve Türkiye''nin bundan sonraki yapılanmasında etkin rol oynayacak. Tüsiad''ın demokratikleşme paketi, bu faal rolün ilk tezahürlerinden biri. Sistem, gelecekteki kaçınılmaz değişim sürecini denetleyebileceği bir mecraya akıtmak suretiyle kontrolsüz ve "yıkıcı" gelişmeleri engellemek istiyor.

Diğer yandan, bu kontrollü değişim sürecinin seyrini değiştirebileceğine inanılan her türlü gelişme şu sıralar "ne olur, ne olmaz" endişesiyle tehlike olarak yaftalanıyor. Avrupa Birliği''ne üyelikle birlikte potansiyel problem haline gelebilecek iki netameli husus bugünlerde ciddi bir şekilde ele alınıyor. Avrupa Birliği''nde özgürlük kavramı, dini haklardan ziyade azınlıkların hakları olarak algılandığı için, Türkiye Kürt meselesine din meselesinden çok daha yumuşak yaklaşıyor. Apo''nun yakalanması, Kürt meselesini kontrol altına almış ve Güneydoğu sorununun zamanla ve yumuşak bir geçişle yeni uluslararası konjonktüre uygun bir şekilde halledilmesi imkanını doğurmuştu. Buna karşılık benzer bir joker kartını "İslamcılık meselesi" için kullanamayan sistem, değişim sürecine kendince katkıda bulunmak isteyen bu kesimin dışlanması için elinden geleni yapmakta. Hizbul-vahşet, İBDA-C, Kutan''ın çıkışları gibi malzemeler kullanılarak, "İslamcılara" karşı mümkün olan en geniş koalisyonun kurulmasını ve böylece bunların iyice marjinalleşmesi tasarlanıyor. Bu kesimin taleplerinin net olmaması da, bu gidişatı oldukça hızlandırıyor. Böylece değişim sürecinde talepleri dışlanacak olan sivil yapılanmaların ve Anadolu sermayesinin bu kesimin yanın8da yer alması da engelleniyor.

Türk siyasal sistemi, yüz yılı aşkındır bu işi yapıyor. Yüz yıldır sürdürülen bu "devletçilik" anlayışı, bizi bir türlü kalkındırıp gelişmiş ekonomiler arasına yerleştiremediyse de, kendisini korumakta oldukça mahir.