Bir yarayı sararken bir yarayı kanatmak

Deprem yaralarının sarılması yani, takriben 9 katrilyon lira civarında olduğu tahmin edilen hasarın giderilmesi Türk ekonomisinin sırtındaki bir başka hasarın büyüklüğünü ortaya koydu. Bu, piyasa şartlarının üzerinde faizle borçlanma sonucu 18,5 katrilyon liraya ulaşan iç borç stokudur. Türkiye''nin iç borç stoku geçtiğimiz yıldan bugüne tam yüzde 60 artmış, başka bir deyişle bir yıl içerisinde koskoca deprem bölgesinde meydana gelen hasar büyüklüğünde bir ekonomik hasar mali bünyemizde yaşanmıştır.

İç borç yerinde durmamaktadır. Devlet artık ana paraya ulaşamamakta sadece faiz ödeyebilmektedir. Mesela, bütçesinin yarıya yakının iç ve dış borç faizlerine ayıran Türkiye bu yıl sadece iç borç faizi olarak 10.8 katrilyon lira ödemek zorundadır. Özetle, Türkiye Cumhuriyeti hazinesinin bu yıl ödemekle yükümlü olduğu iç borç, tarihin en büyük deprem felaketinin başımıza açtığı yaranın ekonomik bedelinden daha ağırdır. İç borç yükü bu kadar ağır olmasa, altyapı yatırımları yapabilecek ve belki de içinde oturduğumuz evler depreme dayanıklı olabilecekti.

İç borç sarmalının, öncü ve artçı depremler gibi bazen kendisini belli eden ama daha çok hissedilmeden ekonomik sistemde ardı ardına finansal fay kırıkları doğurduğunu şimdi daha iyi anlıyoruz. Dolayısıyla da Türkiye''yi böylesine bilinçsiz borçlandıran hükümetler, tıpkı araştırmadan soruşturmadan inşaat ruhsatı veren belediyeler kadar sorumlu, devletin açtığı kapıdan her defasında giren rantiye tayfası da tıpkı hırsız müteahhitler kadar fırsatçı ve suçludurlar.

Manzara bu denli elim olduğu içindir ki, bugün deprem bölgelerinde yaraların sarılması için ortaya atılan fikirlere daha bir dikkatle yaklaşmak gerekiyor. Mesela, bölgedeki imar faaliyetlerine kaynak temini için devlet tahvili çıkarılması önerisine olduğu gibi. İç borç - deprem faturası karşılaştırması ortadayken devletin, yeniden sınırsız bir iç borçlanma ve belli bir kesime sınırsız rant teminini tercih etmeyi aklından bile geçirmesi büyük bir cür''ettir. Bu; deprem bölgelerinde yapılması düşünülen efat konutlarının vb. yeniden "malzemeden çalan müteahhitlere ihale edilmesi" ile aynı paralelde bir öneridir. Zaten; iç borç stokunun tamamına yakını olan 13 katrilyon 842 trilyon lirasını tahvil, 4 katrilyon 710 trilyon lirasını da bono türünden borçlar oluşturuyor.

Bu amansız sarmalın ekonomide doğurduğu hasar yetmiyormuş gibi bir de deprem hasarını yüklemek; rantiyeyi semirtirken, enflasyonu kışkırtarak dar gelirliyi hayat pahalılığına mahkum etmek, ticaret yaparak dürüstçe vergi ödeyeni cezalandırmayı hiçbir mantık kabul edemez.

Hükümet, depreme müdahalede yetersiz kaldı, vatandaşa da borçlandı. Şimdi, borcunu ödemek zorundadır. Rantiyenin baskısına direnmeli; değil yeni rant temin etmek, hortumlana hortumlana şişirilen iç borç ödemelerini kesmeyi bile göze alabilmelidir.

Yeniden iç borçlanma, tıpkı deprem acısı gibi kuşaklar boyu sürecek yapısal bir ekonomik kriz demektir. Üç-dört yıl sonra, bir kesimin "deprem mağduru", bir kesimin de "deprem zengini" olarak tarif edilmesine de hiç istemeyiz.