Rusya-Ukrayna: Arabuluculuk hayırlıdır!

Taşın çarptığı kuşlardan biri bu olabilir; Kiev neden şimdi böyle bir şey yapıyor, dondurulmuş sorunun üzerine kaynar su döküyor? Bir yorum, Ukrayna siyasetinin iç dinamikleri ile ilgili görünüyor ve makul sayabiliriz. Birkaç ay sonra (Mart) ülkede Cumhurbaşkanlığı ve Parlamento seçimleri yapılacak…

Yine herkesin bildiği üzere iktidarda ABD yanlısı bir lider, Cumhurbaşkanı Petro Poroşenko var. Elbette iktidarını devam ettirmek istiyor ama yine herkesin bildiği üzere şu sıralar pek popüler değil. Seçimi kaybedeceğini söyleyen hatta oylarını yüzde 10’un altında gören hayli değerlendirme mevcut.

Şimdi Ukrayna’da sıkıyönetim var. 30 günlük ama uzatılması için mani yok. Hükümete yönelik gösterileri engellemek, medyayı uygun formatta yayına teşvik için sıkıyönetim maddelerinden faydalanılabilir.

‘Yüzde 10’un altında oy desteğini bunlar bile kurtaramaz’ diyorsanız, ‘seçimleri askıya alacak, 2019 seçimlerini iptal edecek’ diyen uluslararası uzmanların bulunduğunu da ekleyelim.

Yine de düşen en büyük kuş bu olmayabilir...

Pazar günü Ukrayna’ya ait üç küçük savaş gemisi, Odessa Limanı’ndan Azak Denizi’ndeki Mariupol limanına seyrederken Rus donanması tarafından ihlal yaptıkları gerekçesiyle boğaz yakınlarında ateş açılarak durduruldu ve gemilere el koyuldu.

Rusya’nın Karadeniz’den Azak Denizi’ne geçişi sağlayan-önemini daha vurgulamak için çift yönlü tarif gerekiyor; Azak’tan Karadeniz’e ve oradan dünyaya geçişi sağlayan-Kerç Boğazı’nda yaşananların ardından uyutulmuş bir köze üflendi ve NATO, BMGK acil olarak toplandı...

Peki, bu gerçek bir küresel kriz mi?

BMGK toplantısında konuşan ABD’nin BM Daimi Temsilcisi Nikki Haley; “Rusya’nın Ukrayna’nın Kerç Boğazı’ndan yasal geçişini engellemesi uluslararası hukuku ihlal ediyor. Bu küstah eylem, uluslararası toplum tarafından kınanmalı ve asla kabul edilmemeli”...

Söz konusu küstahlık olduğunda ABD’yi ‘bilirkişi’ kabul edebiliriz...

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov da açıklama yaptı ama daha çok ‘sahibe’ seslendi: “Başta ABD olmak üzere Rusya sınırlarına yakın bölgelerde gerilim yaratılması geri dönüş noktasının ötesine geçmek anlamına geliyor. Oluşan duruma stratejik gerginlik tanımını yapabilirim. Avrupa ülkelerinden sağduyulu tutum takınmalarını bekliyoruz”...

İngiltere, Fransa, Polonya, Danimarka ve Kanada, ‘Rusya’nın saldırganlığını’ kınayan açıklamalar yaptı. Almanya Başbakanı Merkel de Poroşenko ile telefonda görüşerek, kaygılarını iletti.

Süper güçlerin söylem sertliğine bakıldığında, oyuncu sayısı hesap edildiğinde, üzerine tarihi boyutları olan bir anlaşmazlığın tazelendiği düşünüldüğünde gerçekten de kriz olduğunu söyleyebiliriz...

Ancak Lavrov’un stratejik gerginliği için daha çok boyuta ihtiyacımız var...

Çatışmanın sebepleri kuşkusuz Rusya’nın Kırım’ı ilhak etmesine dayanıyor. Azak Denizi’ni ‘kullanan’ Batı güçlerinin askeri yatırımları da Moskova’yı rahatsız ediyor. Kırım’ı Rusya’ya bağlayan 19 Km.’lik köprüye zarar verebilecek olası gizli operasyonlardan da şüpheleniyor Rusya. Çatışma da orada yaşandı.

Kesin olan şu, Ukrayna-Rus donanmaları arasında yaşanan ‘çarpışma’, ABD-Rusya çekişmesinin dişlilerinden.. Büyük çarklardan birini döndürmeyi de başarabilir!

Poroşenko bu vesilesiyle Batı’nın olası kriz anında ne reaksiyon göstereceğini de test etti. Bu satırlar yazıldığında elinde fazla bir katma değer olmasa da NATO’yu toplamayı başardı.

Ve zamanlaması bu hafta sonu Arjantin’de gerçekleşecek G-20 zirvesine, Trump-Putin buluşmasına denk geldiği için, artık mesele sadece Doğu-Batı çekişmeleri ile sınırlanamaz.

Washington iç dengeleri ve Avrupa-ABD ilişkileri de bu minyatür krizin kapsamındadır. Belli ki, buluşmayı zayıflatmak yönünde özellikle ABD Savunma Bakanlığı, CIA’nin payı ve yine Putin-Rusya bağlantısı üzerine yürüyeceklerin ‘emeğini’ yok sayamayız.

Sonuçta şu söylenebilir; bu kriz bir Doğu-Batı savaşını tetikleyecek güçte değil. Ancak gerilimi katılaştıracak kışkırtmaları besleyebilir! Rusya’nın Avrupa güvenliğini tehdit eden bir güç olarak görünmesine yardımcı olacaktır.

Ukrayna üzerinden gelen her türlü atağı Kremlin’in yanıtsız bırakmayacağı açık. Ancak bunu yaparken, bir, NATO ve Avrupa Ordusu tartışmalarına dikkat etmesi gerekiyor...

Türk Akım ve Kuzey Akım’ın bu krizin zamanlamasına ve potansiyeline katkısının iyi tartılması gerekiyor. Nitekim Pazar akşamı bir Rus Senatör krizin sebebini Türk Akım olarak ilan etti. Hatta İstanbul’da yapılan Türkiye-Rusya-Almanya-Fransa zirvesi de.

Üç, bir Ortodoks kefe de terazide mevcuttur.

Dördüncü madde, Kırım meselesindeki hassasiyetimizdir. Bu krizin doğal olmadığı açık. Suni plan, Türkiye’nin konu Kırım olduğunda Rusya’nın yanında yer almasının zorlaşacağını kestirmiş olabilir.

Dün Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın sözleri bu kıvama yakın kuruldu: “Dünyanın ciddi tehditlerin pençesinde kıvrandığı bir dönemde, Rusya ve Ukrayna’yı karşı karşıya değil yan yana görmekten memnuniyet duyarız”...

Arabuluculuk hayırlıdır.