Büyük kumar-2 (İhracat ve turizm)

Merkez Bankası Başkanı''nın açıkladığı program en büyük darbeyi ihracata vuracaktır. Aşırı değerli TL ihracatçılarımızın rekabet şansını ortadan kaldıracaktır. Son 3 yıldaki para politikası sayesinde TL, bugün zaten aşırı değerli haldedir. İlave olarak 2000 yılındaki kur yükü, özellikle Uzakdoğu Asya ülkeleri ihracatçıları karşısında rekabet avantajı zayıflamış Türk ihracatçılarının hareket alanını iyice kısıtlayacaktır.

Diğer taraftan artan iç talep ve fiyatlar, bazı ihraç ürünlerinin iç piyasaya yönelmesi sonucunu doğuracaktır.

Eğer Merkez Bankası''nın açıkladığı program uygulanabilirse, Devlet organlarının verdiği sözler yerine getirilebilirse ve Türkiye dışarıdan kaynak bulmakta zorlanmaz ise, ilk yıl ya da yıllarda sanal bir refah artışı söz konusu olur. Yukarıda belirttiğimiz nedenlerle tüketim, özellikle ithalata dayalı tüketimde patlama yaşanır. Türkiye üretim düzeyinin çok üzerinde tüketmeye başlar.

Turizm gelirlerimizi de olumsuz yönde etkiler bu politika. Dövizin fiyatı düşük olacağı için belli başlı turizm merkezlerindeki fiyatlara nazaran ülkemizdeki fiyatlar nisbi olarak yükselecek ve turizm gelirlerinde azalma meydana gelecek veya beklenen artışlar gerçekleşmeyecektir.

Buna mukabil aynı gerekçeyle turizm giderleri tırmanacaktır.

Bütün bunlar toplumda refah seviyesinin arttığı şeklinde algılanacaktır.

İthalatta ve turizm giderlerindeki artışlar cari işlemler dengesindeki açığı büyütecektir. Sonra dış borç gelecek, belirli bir noktadan sonra ödemeler dengesi ve döviz krizi kaçınılmaz olacaktır. Aynen Uzakdoğu Asya ülkelerinde olduğu gibi.

Uzakdoğu Asya ülkelerinde finansal krizin nedeni, özel sektörün, ucuz tutulmuş fiyatlarıyla döviz cinsinden aşırı borçlanmaya gitmesiydi. Deniz bitti, kara göründü ve herşey felç oldu. Fiktif refahın bedeli toptan ödendi.

Bu kaç yıl sürer sorusunun cevabını şimdiden vermek imkansızdır. Sayısız ve tahmin edilmesi mümkün olmayan değişken süreyi etkiler. Biz sadece kaçınılmaz sonu söyleyebiliriz.

Aylık 200 milyon lira geliri olan ve aradaki farkı borçla finanse ederek her ay 250 milyon lira harcayan bir kişinin mali yapısı 2 yıl sonra ne olur ise bu politikayı uygulayan ülkelerin akıbeti de aynı olur.

Eğer Avrupa Birliği''ne kısa sürede tam üye olabilir ve Yunanistan örneğinde olduğu gibi on milyarlarca dolar yardım alabilirsek fiktif refah gerçek refaha dönüşebilir. Aksi halde sonu hüsranla bitecek bir kumardır bu politika.

Makro ekonomik gösterge hedeflerinde kayda değer sapma meydana gelirse programın uygulanma kabiliyeti kalmaz ve 2000 yılı içinde ekonomi uçuruma yuvarlanır.

2000 yılı bütçe hedeflerine ulaşılması, programın yürütülmesi için hayati önem taşımaktadır. 2000 yılı bütçesi % 69 oranında vergi gelir artışı tahmini üzerine bina edilmiştir. Hükümet 2000 yılında 1999 yılına göre % 69 oranında vergi geliri artışı hedeflemiştir. Beklenen enflasyonun % 25 ve durgunluğun 2000 yılında verilecek vergi beyannamelerini olumsuz yönde etkilediği bir ortamda % 69 oranında vergi artışının sağlanması imkansızdır. Bize göre artış % 40 civarında gerçekleşecektir.

Vergi gelirlerindeki büyük sapma, bütçe açığını, faiz dışı bütçe fazlasını, borçlanma miktarının ve sonuçta enflasyon rakamını etkileyerek tahminlerde önemli sapmalar ortaya çıkaracaktır.

Vergi gelirindeki sapmalar 2000 yılının dördüncü ayı sonu itibariyle eğilimini belirler. Tahminlerin alt-üst olacağı anlaşılınca Merkez Bankası''nın programı inandırıcılığını kaybeder, fiilen uygulanmaz. Program inandırıcılığını kaybettiği taktirde ekonomimizde oluşacak tahribatın büyüklüğünü tahmin edemeyiz.