Ocak ayı enflasyonu

Ocak ayında gerçekleşen % 5.8 gibi yüksek bir orandan sonra ortalama yüzde 1.1''lik oranın yakalanması kolay değil.

Ocak ayı enflasyon rakamı hükümetin hedefinin ve kamuoyunun beklentilerinin üzerinde gerçekleşti. Ocak ayında toptan eşya ve tüketici fiyatlarında en fazla % 4 oranında artış bekleniyordu. Gerçekleşen artış ise toptan eşya fiyatlarında % 5.8, tüketici fiyatlarında ise % 4.9''dur.

Toptan eşya fiyatlarında hükümetin hedefi ile gerçekleşen arasında % 50''ye yakın bir sapma söz konusudur.

Hükümet 2000 yılında toptan eşya fiyatlarının % 20 oranında artmasını beklemektedir. Bütün hesaplarını bunun üzerine yapmıştır. Merkez Bankası 2000 yılında devalüasyon oranını % 20 olarak belirlerken hükümetin % 20''lik TEFE hedefini baz almıştır.

İMF''ye gönderilen niyet mektubunda TEFE''nin % 20 artacağı öngörülmektedir.

Henüz yılın başındayız. Sadece Ocak ayı esas alınarak yapılacak değerlendirmelerin yanılma payının büyük olacağının farkındayız. Geride daha 11 ay var. Yılın kalan süresindeki gelişmeler belirleyici olacak. Hükümetin TEFE hedefini tutturamayacağını şimdiden söyleyemeyiz. Bir başka ifade ile önümüzdeki 11 aylık sürede hedefe ulaşılması için halen fırsat vardır.

Hedefe ulaşmak zorlaşıyor

Ancak, Ocak ayı enflasyon rakamları hükümetin tahminlerini zora sokmuştur. Hükümetin % 20 oranındaki TEFE hedefinin aşılmaması için 2000 yılının kalan 11 ayında toptan eşya fiyat endeksinin her ay ortalama yüzde 1,1 oranında artması gerekir.

Ocak ayında gerçekleşen % 5.8 gibi yüksek bir orandan sonra ortalama yüzde 1.1''lik oranın yakalanması kolay değil.

Eğer şubat ayında TEFE oranı, örneğin, % 4 oranında, artarsa müteakip 10 ayda her ayın ortalama artışının binde 8 civarında gerçekleşmesi gerekir. 10 aylık periyotta her ay BİNDE 8 oranında bir artış. Yüzde 1''in altında. Gerçekçi gelmiyor. Bu nedenle hükümetin % 20 oranındaki TEFE hedefinin kolay olmadığını söylüyoruz.

Hedeften sapma mı?

Maliye Bakanı Sayın Sümer ORAL 81 ilin defterdarlarına yaptığı konuşmada '' 3-4 ay sonra enflasyondaki düşüş hissedilmeye başlanacak'' diyor. Yani Maliye Bakanı, önümüzdeki 3-4 ay içinde enflasyon oranının Ocak ayı rakamları civarında seyredeceğini, Nisan-Mayıs ayından itibaren düşüşe geçeceğini ima ediyor. Ya da önümüzdeki 3-4 ay içinde enflasyon oranında düşüşler olacak, ama, bunlar önemli düşüşler olmayacak. Hissedilir düşüşler 3-4 ay sonra başlayacak. Bu şekilde de yorumlanabilir Maliye Bakanı''nın açıklaması.

Maliye Bakanı''nın sözlerini rakamlara dökelim. Önümüzdeki 3 ay içinde TEFE her ay ortalama % 3 oranında artarsa kalan 8 ayda her ay ortalama BİNDE 3 oranında artması gerekir ki hedef yakalanabilsin. Bunun anlamı hükümetin 2000 yılındaki % 20''lik TEFE artış hedefinden vazgeçtiğidir.

Enflasyondaki düşüşün 3-4 ay sonra hissedileceği başka bir anlama gelmez. Bunu söyleyen de Maliye Bakanı. Sayın Sümer ORAL''ı tanıyanlar bilir. Son derece tecrübeli bir devlet adamıdır. Ne konuştuğunu bilir. Zaten fazla da konuşmaz. Maliyeci ketumiyetine fazlasıyla sahiptir.

Sayın Sümer ORAL hükümetin 2000 yılı enflasyon tahmini ve hedefine inanmıyor. Bunu da dikkatle seçilmiş kelimelerle ifade ediyor.

Enflasyon oranı İMF''ye gönderilen niyet mektubunda belirtilen oranlarda kalırsa Maliye Bakanlığı 2000 yılı vergi geliri hedeflerini tutturamaz. Vergi gelirlerinin 2000 yılında % 68 oranında artacağı tahmin ediliyor. Enflasyon oranı % 25 olarak gerçekleşirse vergi gelirlerindeki artış % 40''ın altında kalır. Enflasyonla mücadelenin faturası Maliye Bakanlığı''na çıkartılır. Enflasyon oranı arttıkça vergi gelirlerindeki hedef imkan dahiline girer. Vergi gelirlerindeki % 68 artış hedefi Maliye Bakanlığı''nın karşı çıkmasına rağmen 2000 yılı bütçesinde yer almıştır.

Ocak ayı enflasyonunu gördük. Sıra vergi gelirleri ve devletin harcama rakamlarında. Bu rakamlardan sonraki yorumlar daha gerçekçi olacaktır.