Devlet, HADEP ve AB süreci

AB süreciyle beraber, devlet, yeni koşullara refleksle direnerek, egemenliğini ispat noktasında gittikçe darlaşan bir mantık sergiliyor.

HADEP''li belediye başkanlarının tutuklanmasının, hukuku çok zorlayan, toplumsal dokuyu geren ve devlet-siyaset ilişkisinde yeni ''çarpıklıklara'' yol açan bir tarafı var ve bu çok önemli. Fakat olayın tek tarafı bu değil, ''yeni dönem''le birlikte kendini ''nasıl konumlandıracağını'' bilemeyen, bu konuda yetersizliği açıkça görülen ve devletle Kürt sorunu arasında ''yumuşamanın'' gerçekleşmesi için uygun enstrümanları üretmekte zorlanan bir HADEP var, olayın diğer tarafında.

Noktasal olarak, belediye başkanlarının tutuklanması ve özellikle tutuklanma biçimleri, olayı iki taraflı değerlendirme içinde ele almayı lüks kılacak kadar ''sıkıntılı'' bir şekilde gerçekleşti. Kuşkusuz olay, devletin, merkezi denetim mekanizması olmanın ötesinde kendi egemenliğini ispat etme konusunda ''kısır bir siyaset'' içinde olmasından kaynaklanıyor. Merkeze rağmen bir durumun ortaya çıkma ihtimali belirdiğinde, bu durum hukuka aykırılık teşkil etmese bile, devlet harekete geçiyor, meseleyi hemen bir asayiş sorunu olarak etiketleyerek sorumlu saydıklarını derdest etme yoluna gidiyor ve hukuk zorlanıyor. Bu noktada olayın sorumlusu, hukuk korumakla görevle müessese olarak devlettir ve bu tartışma götürmez.

Fakat olayı burada kesip atmak çok soyut ve ayakları yere basmayan bir duruma razı olmak olur. Yaşanan hayat, hergün temas edilen gerçekler ve siyasetle toplumsal doku arasındaki gerilimin yükselmeye ''pek yatkın'' olan eğrisi, daha detaylı bakmayı gerektiriyor. Bu da olayı tek taraflı olarak devlete boca ederek mesafe almanın imkansızlığı noktasına getiriyor meseleyi.

AB süreciyle beraber, devlet, yeni koşullara refleksle direnerek, egemenliğini ispat noktasında gittikçe darlaşan bir mantık sergiliyor. Başbakan''ın, seçimle işbaşına gelmiş belediye başkanlarına randevu vermemesi ile ''güç gösterisi''ne girişen ya da Diyarbakır gibi bir kentin belediye başkanını yolunu keserek makam otosunda gözaltına alan bir mantık bu. Buna karşılık devletin mantığını düzeltmeye ve genişletmeye çalışan her kesimden ''muhalefet'' ise adeta devlete karşı dış dünyayı arkasına alan bir güç gösterisine soyunuyor. Yerel yönetimlerin, merkezi iradeyi yoksaymak anlamına gelen ''konulara'' dair dış ülkelerin yetkililerini bilgilendirmesi ya da dış ilişkilerden ''aktif tutum'' talep etmesi gibi.

Devletin tutumunun yanlışlığını defalarca gördük bugüne kadar. Dar bir mantıkla toplumsal sorunları ele alan devlet, bunları önce asayiş problemi olarak durduk yerde yaftalıyor, böyle olunca bir müddet sonra gerçekten sıradan olaylar bile asayiş problemi haline gelecek kadar büyüyor ve ardından ''çarpık bir siyasallaşma'' sürecine giriyor. Bunun karşısındaki ''her kesimden muhalefet''in yaptıklarının ise ''teorik'' olarak (de jure) doğru ya da yanlış mı olduğu tartışması şu aşamada önemli değil, ama ''pratik''te (de facto) işe yaramadığı ve sonuç almak yerine, devletle siyaset arasındaki ''inatlaşmayı'' ve siyasetle toplum arasındaki ''blokajı'' artırdığı ortada. Bu nokta kör bir noktadır. Devletin kendini yeni koşullara ''ayarlama mecburiyeti'' ile başbaşa kaldığı yeni dönemde, yeni döneme ayak uyduramamanın doğurduğu ''noktasal'' olumsuzlukları ''sürec''e dönüştürme tehlikesi barındırmaktadır.

Bu kör noktayı tahrik eden tutumlardan kaçınmak için ''siyaset''e ve ''muhalefet''e büyük görevler düşmektedir. Devletin temas ettiği uluslararası konjonktür, demokratikleşmeyi bir ''süreç'' olarak gündemleştirmektedir. Bu sürece devletin direnmesi, geleneksel yapısından beklenen birşeydir, fakat uzun vadeli olmayacaktır. Buna karşılık, muhalefete, gerçekten demokrasi isteyen muhalefete daha çok görev düşmektedir. Bu görevin kilit kavramı da siyasal konularda ''titizlik''tir.

HADEP, yeni dönemde, demokratikleşmesini sağlamış bir ülkede yaşamak istediğini titizlikle belirten bir davranış sergilemelidir. Bunun yerine, dış destek alarak devletin karşısına siyasal yetki ve sorumluluğu aşan beyan ve temaslarla çıkmak, titizlikten uzak olduğu gibi, gerçek bir demokratikleşme bakımından sonuç alıcı da değildir. İşte bu noktada HADEP''in çok net olduğu söylenemez. HADEP, ''demokratik sonuç almak''la ''gibi yapmak'' arasındaki farkı kesinlikle gözeten bir tutum sergilemekte çok başarılı değildir.