Siyasal sistemin bir "ego-ideal" ile tanımlanması

Birtakım stratejik kavramların, gürültülü siyasal tartışmaların ve tehlikeli boyutlara ulaşan kamplaşmaların gölgesinde sivil toplumun her türlü insiyatifinin aşağılanması, ''kuşkulu'' hale getirilmesi ve devlet dışında bir meşruiyet alanının fiilen ortadan kaldırılması yapısallaşmaktadır. Laikliğin hakemliğinde kamusal alanın nasıl dizayn edileceğini tartışma kudreti gösteremeyen Türkiye, önce kamusal alanda sadece laikçiliğin sesinin duyulduğu bir dönemece girdi, ardından da laikçiliğin oluşturulan psikolojik şemsiye altında zımnen özel alana da sarkıntılık ettiği bir şekil aldı. O hale gelindi ki bizzat sıradan vatandaşlar birbirleriyle stratejik kavramlarla konuşmaya başladılar. Böylece laikçilik özelleştirilerek, devlet katındaki bazı elitlerin iktidar enstrümanı olmayı aştı, sıradan vatandaşların gündelik hayata ilişkin bakışlarını ipotek altına alan bir işleve büründürüldü.

Bugün cemaatlerin devletimsi bir yapılanma içinde olduğunu iddia eden devlet erki, bir bakıma cemaatimsi bir katılık görüntüsü vermektedir. Bu noktada ''devlet erki''nin ''temsil makamı'' ve tecessüm adresi olan ''siyasal erk'' dahi kendisinin devlet erki katındaki meşruiyetini tazeleme durumunda kalmaktadır. Ecevit''in ''malum mesele''de askerlerle ters bir pozisyonda olmasından dolayı kendini devlet erkinin dar meşruiyet dairesi dışına düşürecek gelişmeleri görerek Merve Kavakçı meselesindeki anti-demokratik tutumunu ''laiklik'' konusundaki hassasiyetinin ''delili'' olarak ''hatırlatmak mecburiyeti'' hissetmesi bunu göstermektedir.

Aslında tek başına bu hatırlatma mecburiyeti dahi devlet erkini temsil etmesi gereken siyasal erkin bu pozisyondan uzak olduğunu göstermektedir. Demokratik sistemde devlet erki siyasal erk tarafından temsil edilir. Siyasal erkin üstünde siyasal sistemi hareketlendirme ya da sevk ve idare etme anlamında bir devlet erki yoktur. Hele de siyasal erkin meşruiyetini sınava çekme anlamında bir devlet erkinden hiçbir şekilde sözedilemez. Eğer devlet erki ile siyasal erk ''kategorik'' olarak adlandırılabilecek şekilde birbirinden ayrışmışsa ve ayrışma siyasal erkin seçim yoluyla elde ettiği yetkilerin hiyerarşik olarak bir başka erkin altına düşmesi sonucunu doğruyorsa, sistemin demokratik bir işleyişe sahip olduğundan bahsetmek güçtür. Ecevit''in sözleri siyasal erk ile devlet bürokrasisi arasındaki gerilimin bu anlamdaki tefsiri olarak değerlendirilebilir. İşte bu noktada demokratik siyasal sistemin şekil olarak korunduğu, ama içerik olarak berhava edildiği ''özel'' bir yapı çıkmaktadır önümüze.

Mevcut siyasal sistem, çeşitli toplumsal taleplerin siyasi temsile dönüşmesine imkan tanıyan bir meşruiyet çerçevesi yerine, neyin nasıl temsil edileceğinin yukarıdan buyurulduğu bir yörüngeye girmiştir. Devlet erki kendine göre bir ''ideal'' tanımlamış ve bu tanımı yaparken hem toplumun sesine kulaklarını kapatmıştır, hem de siyasetin kendi tabii kuralları içinde gerçekleştirmesi gereken vazifeleri kendi tarzına uymadığı için devre dışı bırakmıştır. Oysa siyasal partilerin ve çok partili hayatın varlığının gerekçesi, toplumun farklı kesimlerinin ideallerinin kamusal ve siyasal alanda demokratik hukuk devleti ilkesi çerçevesinde temsilini sağlamaktır. Siyasal sistemin demokratik olmasının anlamı ise devletin işleyişini tek bir ''ideal''in taleplerine göre değil, bütün ''ideallerin taleplerine'' eşit mesafede durarak sağlamaktır.

Şimdi ise devlet erki siyasal erkin üzerine çıkarak, farklı siyasal idealleri bırakın, herhangi bir meselede farklı görüşlerin dillendirilmesini bile ''icradan umut kesme'' düğümüne bağlayarak bastırıyor ve siyasal alan hiç demokratik olmayan bir tarzda tek bir idealin, katı bir devletçiliğin ve bürokratik yönetim tarzının gölgesi altında kalıyor. Devlet toplumdan gelen talepleri görmezden gelerek, bunların uç noktada olanlarını demokratik sistem içinde nasıl tutabileceğini düşünmek yerine bastırma yoluna giderek ve siyaseti devre dışı bırakarak, demokrasi teorisiyle de pratiğiyle de bağdaştırılamayacak olan bir ''ego-ideal'' ile kendini tanımlıyor.

Bu ''ego-ideal'' adına ortaya koyulanlar ekonomiyi felç ediyor, siyasal sistemi krize sokuyor, varoşların merkezden kopmasına yol açan tehlikeleri işaret ediyor ve en önemlisi de dış politikada başarısızlıkları yapısallaştırıyor. Ama bu ego-ideal sadece ''sivil olanın aşağılanması''nı kampanyalaştırarak kendine meşruiyet devşiriyor. Siyasal sistemin bütün hareketliliği, sivil olanın aşağılanmasına kilitleniyor.