Siyasi gerilim evlilikleri de vuruyor

Son yüzyılda ulaşım ve iletişim imkanlarının hızlanması ve yakınların uzak hale gelmesi toplumları çok farklı açılardan da etkilemeye başladı.

Ülke içinde veya uluslararası alanda yaşanan siyasi gerilimler kimi zaman ailelerin dağılmasına ve sosyal acıların derinleşmesine yol açıyor. İnsanlar ortaya çıkmasında etkilerinin bulunmadığı kimi sorunların faturasını özel yaşamlarında ağır biçimde ödemek zoruna kalıyorlar. Toplumlar ayrışıyor, aileler parçalanıyor, bireylerin özel yaşamlarını kurgulamak için sergileceği inisiyatif alanları daralıyor. Hatta istediği kişi ile evlenme özgürlüğü ortadan kalkıyor.

Böyle bir olay geçtiğimiz günlerde Mısır''da yaşandı. Mısır''da Yüksek İdari Mahkemesi, İçişleri Bakanlığı''nın İsrailli kadınlarla evlenen Mısırlılar''ı vatandaşlıktan çıkarmasını öngören kanunu onayladı. Mahkeme, her vakanın kabine tarafından kişisel bazda ele alınması ve bakanlığın vatandaşlıktan çıkarma kararı vermeden önce erkeğin İsrailli bir Arap ya da Yahudi ile evlenip evlenmediğini gözönünde bulundurması gerektiğini kaydetti. İsrailli kadınlarla evlenen Mısırlılar''ın sayısı açıklanmamış olsa da, bu sayının 30 bin civarında olduğu tahmin ediliyor. İsrail ve Mısır arasında 31 yıl önce imzalanan barış anlaşmasına rağmen, karşılıklı düşmanlıklar giderek derinleşiyor.

Bu haberin bende ilgi uyandırmasının nedeni şu: 1990''lı yıllarda Osmanlı Arşivleri''nde yaptığım araştırmalarım sırasında karşıma çıkan bir belge beni oldukça şaşırtmıştı. ''Türk Kurtuluş Savaşı'' (Timaş Yayınları) kitabımda fotokopisine de yer verdiğim belgede, Osmanlı Hükümeti''nin İranlılarla evliliği yasakladığı görülüyordu.

Osmanlı Devleti Hükümeti''nin 1915 yılının Ağustos ayında yayınladığı (Başbakanlık Osmanlı Arşivleri, Dahiliye Nezareti, Sicil-i Nüfus Tahrirat Kalemi Analitik Envanteri, Dosya: 89, Belge: 67''ye kayıtlı) genelgede, "Osmanlı vatandaşı Müslim ve gayrimüslim kadınların İran tebeasından insanlarla evlenmelerinin yasak olduğu ve bu konuda gereğinin yapılması" isteniyordu.

Genelgenin yayınlandığı tarihe dikkat edilirse Birinci Dünya Savaşı yılları olduğu görülür. Demek ki devlet tedbirleri o noktaya taşımış ki, farklı milletlerden insanlarla evlilik konusunu bile stratejik bir unsur olarak ele almış. O günlerde Sayın Fethullah Gülen ile tarih üzerine sohbet ederken, bu belgeden de söz etmiştim. Yorumu, ''Bunlar idari kararlardır. Devletler gerek duymaları, toplum ve ülke yararı görmeleri halinde, normal şartlarda mübah olan şeyleri geçici olarak yasaklama yönünde karar alırlar'' şeklindeydi.

Gerçekten de yasaklanan evliliğin sadece Müslüman kadınları değil diğer gayrimüslim kadınları da kapsadığı dikkate alınırsa, kararın dinî boyutundan daha çok idarî boyutu olduğu anlaşılmakta. Bu durumda karar, Osmanlı Devleti sınırları içine evlilik yoluyla taşınabilecek herhangi dinî veya siyasî bir unsurun yasaklanması veya ajanlığın önlenmesi anlamına geldiği düşünülebilir. Bu da Şiîliğin siyasal anlamdaki ihracına karşı, Osmanlı Devleti''nin almış olduğu bir çeşit önlemden başka bir şey olmadığı sonucuna varılabilir. Devletin elinde vatandaşın bildiğinden çok fazla istihbari bilgi olduğu için, kimi zaman kamuoyunun algılamakta zorlandığı işlemlere imza atar devletler... Önemli olan kararların iyi niyetle, ülke ve toplum yararı düşünülerek alınmış olmasıdır.

Konunun bize bakan şu anki yönüne gelince...

Ülkemizde oluşturulmaya çalışılan Alevi-Sünni, Türk-Kürt gerilimi, doğal olarak bu sosyal gruplar arasında karşılıklı evlilik gerçekleştiren çiftleri ve genç âşıkları da olumsuz etkiliyor.

Mısır Yüksek İdari Mahkemesi''nin İçişleri Bakanlığı''nın İsrailli kadınlarla evlenen Mısırlılar''ı vatandaşlıktan çıkarmasını öngören kararını da öyle okumak lazım. Süreçler normale döndüğünde bu tür idari ve hukuki tasarruflardan da geri adım atılacak, toplum içinde gerçek barış ortamı tesis edilecektir diye beklemek lazım.

Devletlerin görevi yasaklama kolaycılığı ile hareket etmek değil, tüm etnik, kültürel ve sosyal renkleri ile daha yaşanabilir bir ülke ve toplum inşa etme sürecine katkıda bulunmak olmalıdır.

Bir bilge, bir göletin başında oturmaktadır. Susuzluktan kırılan bir köpeğin devamlı olarak gölete kadar gelip, tam su içecekken kaçması dikkatini çeker. Dikkatle izler olayı. Köpek susamıştır ama gölete geldiğinde sudaki yansımasını görüp korkmaktadır. Bu yüzden de suyu içmeden kaçmaktadır. Sonunda köpek susuzluğa dayanamayıp kendini gölete atar ve kendi yansımasını görmediği için suyu içer. O anda bilge düşünür:

- Benim bundan öğrendiğim şu oldu, der. Bir insanın istekleri ile arasındaki engel, çoğu zaman kendi içinde büyüttüğü korkulardır. Kendi içinde büyüttüğü engellerdir. İnsan bunu aşarsa, istediklerini elde edebilir.

Sivil inisiyatifin herşeye rağmen Gazze''ye doğru yol alması ve dokunulmaz gibi algılanan İsrail algısını sarsması bu örneği getirdi aklıma.

Dünyayı korkutarak beslenen anlayış, böyle gelmiş böyle gitmez diyen bir avuç gönüllünün yüreği karşısında dize geldi.

Dilerim bundan sonrası da hayırlara vesile olur.