Demokrasi ve kurumların saygınlığı

Şükrü Karatepe devletin saygınlığının bireyler üstünden değil, fakat kurumlar üstünden değerlendirilmesi gerektiğini söylüyor:

"Anayasacılık tarihinde, iktidar anlayışı, "kişisel" olandan "kurumsal" olana doğru gelişmiştir. Demokraside esas olan, siyasî iktidarın, statüsü anayasayla belirlenen kurumlar tarafından kullanılmasıdır. Devlet iktidarı kullananların kişiliklerinden çok, işgal ettikleri makam, yani kurum önemlidir. İktidar sahipleri, yetkilerini kendi kişiliklerinden değil, işgal ettikleri makamı düzenleyen anayasa ve yasalardan alır. (...)Günümüzde iktidar sahiplerine zaman zaman, "milletin kurtarıcısı", "halkın umudu", "halkın koruyucusu" gibi sıfatlar verilerek, siyasî liderlerin kişilikleri mitleştirilmektedir. (...) İktidarın kişiselleşmesini önlemenin yolu, iktidar gücünü kuvvetler ayrılığı ilkesine göre, farklı organlar arasında paylaştırmak ve kurumların oluşumunda izlenen demokratik mekanizmayı güçlendirmektir." (Prof. Dr. Şükrü Karatepe, Anayasa Hukuku, s. 210 vd. Savaş Y. Ank. 2013).

1960"lı yıllardan 2000"li yıllara gelinceye değin, kamuoyu yoklamalarında ordu, yargı gibi kurumlar güvenilirlik açısından ön sıralarda yer alırdı. Millet Meclisi ise daha arka sıralarda konumlanırdı. Günümüzde ise ordu artık bir vesayet organı olmaktan çıkarıldığı için ona vaktiyle atfedilen olağanüstü bir güç izafe edilmiyor. Bilakis ordu da, son tahlilde, yürütme erkinin içinde yer alan bir idari organ olarak telakki ediliyor.

Yasama, yürütme, yargı erkleri kendi içlerinde uyguladıkları veya dış vesayet baskısından kurtuldukları, kurtulmayı başardıkları oranda özkimliklerine sahip çıkma hamlesini ve bilincini geliştirebiliyorlar.

Bu kurumlar artık halk tarafından irdelenip eleştirilebiliyorsa bunun demokrasi açısından anlamlı bir kazanım olduğunu söyleyebiliriz. Söz konusu erkler (yasama, yürütme, yargı erkleri) artık kendi özkimliklerine sahip çıkıp çıkamadıkları ve kendi kimliklerinin hakkını verip veremedikleri açısından bir sorgulamaya tabi tutuluyor.

Devlet kurumları artık kamuoyunun sorgulama alanı içine alınmış bulunuyor. Dolayısıyla bazı kurumlar, artık, ezbere birinci gelmiyor. Kamuoyu o kurumların niteliği, işlevi üzerinde sorgulama açabiliyor. Ordunun, vesayet organı olarak kabul görmesi durumu ile günümüzde yürütmenin içinde, olması gereken konuma alınmış bulunması durumu arasındaki fark halk nezdinde isabetle değerlendiriliyor.

Bazı kurumların vesayet organı olarak kamuoyu üzerindeki baskıcı tutumuyla, günümüzdeki serbest düşünme ortamı üzerindeki değerlendirilmesi arasındaki fark böylece ortaya çıkıyor. Kurumlar üzerindeki değerlendirme bu gün daha nesnel bir düzlemde gerçekleştirilebilmektedir. Kurumlar üzerine ezberci değil, fakat eleştirel tutum iyimser olmanın önünü açık tutuyor.

Böylece Şükrü Karatepe"nin vurguladığı kişisel olandan kurumsal olana doğru ve demokratik mekanizmanın güçlendirilmesi istikametindeki seyrin, demokrasi yolunda olumlu bir görünüm sunduğunu söyleyebiliyoruz.