Kılıfa sokulan süngerin ince işleri

Hani bazen evdeki koltuk süngeri kılıfı yıkanmaya muhtaç hale gelir. Sıyrılır, çıkarılır, yıkanır. Ak pak olup kuruyunca süngeri yeniden kılıfa sokmaya gelir iş. Gelir ama sanırsın kılıf, iki kat küçük bir süngere göre dikilmiştir. Boğuşma başlar. Parmaklar, tırnakla birleştiği yerlerden kanamadan süngeri kılıfa sokmak mümkün olmaz.

İşte sanki böyle; Türkiye, ekonomide 2021 Kasım ile 2022 Haziran arasında süngeri kılıfa sokma kavgası verdi. Süngerin kabası geçen yazdan beri kılıfa girmiş gibi görünüyor. Hazine ve Maliye Bakanı Nebati’nin Türkiye Ekonomi Modeli'nin bir yılını değerlendirdiği toplantısında da, TCMB’nin 2023’ün ilk enflasyon raporu sunumunda da hissettiklerim aynı oldu.

TCMB’nin 2023 birinci enflasyon raporunda daha önce ortaya konan tahminler korunmuş görünüyor. Yılsonu enflasyon beklentisi daha önceki raporda olduğu gibi %22 civarında… Tahminlerden sapmaya neden olacak risk faktörlerine yenisi eklenmemiş.

Beklentilerin korunması yanında 2022’deki son enflasyon raporundan sonraki seyrin de beklentilere paralel geliştiği not ediliyor. Bu ikisi Türkiye’nin güç de olsa bir dengeye yerleştirildiğini ya da en azından yaklaştırıldığını anlatıyor.

Aynı zamanda dengeden sapma olacaksa müdahale edecek bir irade oluştuğunu gösteriyor. Fotoğrafın tümüne hâkim olunduğu ve alınan tedbirlerin nerelerden patlayabileceğinin öngörüldüğü, bunlara karşın neler yapılabileceğinin yeterince anlaşıldığı görülüyor.

Keza ekonomi yönetiminin tümünün özgüveni yüksek… Kontrolün ele alındığı anlaşılıyor. Sünger operasyonunun incesi hallediliyor gibi. Bu durum tüketici güvenine de yansıyor.

Böyle olsa da son zamanda piyasa taleplerine cevap vermek adına alınan ince iş kararlar, kurdaki çok büyük bir krizin habercisiymiş gibi işlenerek alttan alta bir spekülasyon kazanı kaynatılıyor.

Neredeyse her yeni adım “biz demiştik” tarafgirliğinin bir kazanımı olarak yorumlanıyor. Hane halkı ve sosyal medya takipçileri böylece korkutulup sindirilmeye ve dolarizasyona yönlendirilmeye çalışılıyor. Tıpkı geçen sene bu zaman olduğu gibi…

Mesela KKM’den faiz üst sınırının kaldırılmasının Türkiye Ekonomi Modeli'nin sonu olduğunun ve gelmekte olanın geldiğinin ilanı olduğunun yorumlanması gibi... Oysa kredi oranıyla kredinin zorunlu karşılığı ilişkisinin mevduat faizini regüle ettiği yoruma eklenmiyor. Bankaların liralaşma hedefi gereği kurda bir atağın bu adımla veya başka bir adımla ilişkilenemeyeceği değerlendirmeye alınmıyor. Liralaşma başlığında atılan her bir adım üzerine korku senaryoları yazılıyor. Piyasanın ürkütülen tay gibi binicisini üstünden atıp çitleri yıkıp tozu dumana katması dileniyor.

Aslında modelin hedeflerine bakarak iktisatçıların haklılık mücadelesi yerine katkı vermesi gerekir diye düşünüyorum. Tabii ki tüm çevreler hedeflerde mutabıksa ki bu da şaibeli. En iyisi ekonomi yönetiminin iletişimle bu spekülasyon kazanının ateşini söndürmesidir. Bir şey olacağından değil, toplumun huzuru için.

İhracatçı, ürününün niteliği yeterli gelmediğinden rekabetçi kur istiyor. Oysa kur bu seviyelerde gezinirken bir taraftan enflasyon dengelense kurun mevcut seviyesi matematik olarak zaten yüksek kalacak. Adil kur hesaplamaları değişecek. Kur tahmin modellerinde payda farklılıklarından oluşan sapmalar yakınsayacak. (Modellerde paydada enflasyon, faiz veya reel faiz kullanılır.)

Enerji fiyatları görece dengelenmiş, indirimler sunulmuş, ekonominin kendi enerji kaynakları işletilmeye yaklaşılmış ve beklentiler cari fazlaya dönmüşken enflasyonla mücadele şimdi daha belirleyici gözüküyor.

Enerji maliyetleri iyileşen ihracatçının bir taraftan daha yüksek kur beklentisi Türkiye’nin denklemini bozuyor. O yüzden kurun dengesinin korunup ihracatçının talebini alternatif yöntemlerle karşılamak gerekiyor. Bu şartlar altında ihracatçıya kur desteği verilmesi kabul edilebilir görünüyor. Hem ihracatçı yurtiçi fiyatlarını makul tutup karlılığını yurtdışından sağlayan bir karakterde olduğu için de böyle bir desteği hak ediyor. TCMB’nin Perşembe günkü Resmi Gazete'de yayımlanan Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ ile aldığı %2 döviz dönüşüm desteği kararının amacı da ihracatçının yüksek kur talebini makro dengeleri bozmadan alternatif biçimde çözmek. Desteğin Türk Lirası'nda kalma süresi gibi selektif özellikleri de yerinde.

Cumartesi günkü Resmî Gazete ile Türkiye’de bir yenilik daha hayata girdi. Katılım Kefalet Şirketi kuruluyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı da şirkete ortak olma iradesi gösteriyor.

600 milyon sermayeli şirketin diğer ortakları faal olan 6 katılım finans kuruluşu (dijital katılım finans kuruluşları henüz yok) ve Türkiye Katılım Bankaları Birliği.

Gerçekten devrim gibi bir gelişme. Katılım eko-sistemi artık tam tekamül ettiriliyor. Katılım finans kuruluşlarından kredi temin edeceklere garanti sunulmasında KGF’ye bir alternatif geliyor. Katılım Finans Kanunu çalışmasıyla hızlıca diğer sistem eksiklikleri de tamamlanacak gibi duruyor.

Böyle giderse faizli sistemle çalışmanın bir gereklilik olduğu tezviratları yakında tümden yersiz kalacak.