Büyü bozulunca, düşmana “sarılmak”...

Avrupa hakkında düşün/e/medik biz. Sadece düşlerimizi süsledik “Avrupa hayali”yle. Avrupa, bizim için ulaşılması gereken bir hayaldi yalnızca. O yüzden bu ülkede yaklaşık 150 yıldır Avrupa''ya dâir söylenenler, hayalî olmaktan öteye gidemedi.

Avrupa''yla ilişkimiz, platonik bir aşk ve nefret ilişkisi oldu yalnızca: Batıcılar, Avrupa''ya dayanaksız ve temelsiz bir platonik aşkla bağlandılar. İslâmcılarsa, yine aynı zihin kalıbıyla, platonik bir nefret duygusuyla yaklaştılar.

Bu iki kamp da, gerçekte Avrupa''yı tanımıyordu. İslâmcıların Avrupa''dan nefret etmeleri bir noktaya kadar anlaşılabilir/di: Cahili oldukları şeyden nefret ediyorlardı çünkü. Ayrıca, İslâm medeniyetinin son temsilcisi Osmanlı''nın tarihten çekilmesinde Avrupa''nın belirleyici bir rolü olmuştu tabiî ki.

Ama Batıcılar da tanımıyorlardı Avrupa''yı: Tanımadığınız bir “sevgili”ye nasıl âşık olabilirdiniz ki?

Avrupa büyülemişti Batıcıları. İslâmcıların Avrupa''dan nefretlerinin gerisinde de, aslında, gizli, örtük bir Avrupa büyüsü, Avrupa''dan büyülenme dürtüsü yatıyordu.

Örneğin, bütün İslâmcıların, Avrupa''nın değerlerini ve kültürünü reddederek, “ilmini ve teknolojisini almak”tan sözetmeleri, bu büyülenmenin müşahhaslaşmış bir örneğiydi.

Aynı zamanda bir “İslâmcı” olarak da görülebilecek Namık Kemal''in bu büyülenmeden nasıl nasibini aldığını, “hayalî” Londra tasviri çok iyi yansıtır. Durkheim''dan Weber''e, Simmel''den Tocqueville''e kadar Paris, Londra gibi büyük Avrupa kenti tasvirleri, “hayalet” tasvirlerinden ibarettir. Baudelaire için, Paris, hayatın ve insanın bittiği yerdir. Rimbaud içinse, Paris özelinde bütün Avrupa uygarlığı “cehennemde son mevsim”dir. Engels için, Londra, sefaletin, pisliğin, insanı aşağılayan bir ilişkiler ağının hükmünü icra ettiği bir “mezbelelik”tir.

Peki, bizim entelijansiyamız için nedir Paris, Londra ve diğer Avrupa kentleri? “Cennet”tir: Dünyevî bir cennet. Namık Kemal, Londra''yı büyüleyici bir dille tasvir eder o yüzden: Büyülenmiş bir adamın diliyle...

Namık Kemal''in Londra''da gördüğü şey neydi peki? Londra''nın caddelerinin genişliği, ferahlığı; binalarının ihtişamı; emperyal binalarının tarihî karakterini koruyor olması; burjuvazisi ve aristokrasisinin çekiciliği; sanayi İngiltere''sinin demir-çelikten gücü, bileği... Londra''yı adeta “yangın yeri”ne çeviren, fabrikalardan tüten dumanlar... vesaire...

Namık Kemal, Avrupa kentinin, Avrupa insanının, Avrupa''nın görünmeyen yüzüne nüfûz edememişti: Avrupa''yı, hiç olmazsa zikrettiğim Avrupalı sanatçılardan ve düşünürlerden tanımış olsaydı, bu kadar hayalî bir Avrupa imgesi üretmezdi, en azından.

Batı uygarlığı, Avrupa demektir, özü itibariyle. Amerika, Avrupa''nın karikatürüdür. Batı uygarlığını Batı uygarlığı yapan, Avrupa modernliği ve modernleşmesidir, Hıristiyanlık filan değil.

Avrupa diye bir yer “yok” aslında. Çünkü Avrupa, şu ân, “tarih dışında”. Son yarım asırdan bu yana, kendi tarihini bile yapamayacak kadar “tarih dışında” Avrupa.

O yüzden, Avrupa''nın büyüsünün bozulduğunu, biz henüz fark edemesek de, Avrupalılar iliklerine kadar hissediyorlar, yaşıyorlar bu yakıcı gerçeği.

Bu büyü bozulmasını en iyi Avrupalılar bildikleri için, Avrupa''yı birliğe götürme hayali kuruyorlar. Ama biraz önce de dikkat çektiğim gibi, Avrupa, kendi tarihini yapamayacak kadar tarih dışında olduğu için, kendi dışındaki dünyalardan hayalî düşmanlar icat ederek kendini inşa etme ve varlığını idame ettirme kavgası veriyor.

Amerika''da icat edilen İslam korkusunun Avrupa''ya ithaliyle birlikte asıl Avrupa''da karşılık bulmuş olması, bu açından tesadüfî değildir. Avrupalıların, İslâm düşmanlığına mal bulmuş mağribi gibi sarılmalarının gerisinde yatan sâik, işte bu tarih-dışına itilmişlik / “bitmişlik” sâiki.

Avrupa''da ve Amerika''da İslâm korkusunun küresel tehdit olarak konumlandırılmasının nedeni, Avrupa''da Müslüman bir azınlığın yaşıyor olması değildir. Bu, çok büyük bir yanılgıdır.

Asıl neden, Avrupa''nın, dolayısıyla Batı uygarlığının, insanı, tabiatı, Tanrı fikrini yok ettiği için, büyüsünün bozulduğunu, bu büyü bozumu işinin gerçeğe dönüşmesinin gerisinde, insan, tabiat ve Tanrı bütünleşmesini sağlayabilecek yegâne kaynak olarak İslâm''ın yattığını kesinlikle bizden daha iyi kavramış olmasıdır.

Özetle, Avrupa / Batı, başka medeniyetlerle barış ve karşılıklı saygı ilişkisi kurabilecek bir medeniyet değil; tarih bunun tanığı zaten. O yüzden, büyüsünün bozulduğu / bittiği gerçeğinin deşifre olmamasını sağlamak için, büyük bir düşman icat etme ihtiyacı hissediyor; ama artık çok geç.