Yeni siyasi arayışlar ya da sinerji imkanı

Türkiye, şu an, yeni oluşumlara teşne bir ülke. Ne ki, adının başına "yeni" sözcüğü eklenen oluşumların hiç biri yeni, taze, kanatlandırıcı, ufuk ve zihin açıcı ARAYIŞLAR içinde değil.

O halde soru şu: Türkiye''de şu an adına "yeni" denen oluşumların esaslı bir arayış çabasına ve kaygısına dönüşememesinin nedenleri neler?

Bu soruya şöyle cevap verilebileceğini zannediyorum: Türkiye, çok yönlü bir bunalım yaşıyor. Bu bunalımın ülkeyi sonu nereye varacağı kestirilemeyecek kaotik ortamların ve kitlesel patlamaların eşiğine getirebileceği korkusu, kaçınılmaz olarak ülkede her bakımdan adına "yeni" denen oluşumların pıtrak gibi zuhur etmesine imkan tanıyor, zemin hazırlıyor.

Türkiye, sözümona "modernleşme" veya "batılılaşma" tarihimizin başlangıcından itibaren benimsediği tabansız, köksüz, hazırlopçu, naif ve retorikçi ("boş laf"a dayalı) yönelim nedeniyle zaten bir gün bunalımların eşiğine sürükleneceği günleri "bekliyordu". Bu bunalımların ne zaman patlak verebileceği pek belli değildi. Ama böylesine esaslı bunalımlarla Türkiye zaten yüz yüze gelecekti.

Ama gelin görün ki, seküler elitler, Türkiye''yi, neden böylesine onur kırıcı, başkalarına avuç açtırıcı bir duruma düşürdükleri sorunuyla yüzleşmek istemiyorlar. Türkiye''nin gerçek sorunlarıyla yüzleşmeyi ertelemeyi yeğliyorlar. Ama artık iş işten geçmek üzere. O yüzden ne yapıp edip Türkiye''nin yaşadığı köklü bunalımların nedenleri, kökenleri üzerinde kafa yormak, dolayısıyla bizi perişan eden, dosta düşmana muhtaç hale getiren köklü sorunlarımızla yüzleşmek zorundayız. Artık ertelenecek zamanımız, tüketilecek enerji, dinamizm ve potansiyelimiz kalmadı!

Türkiye''nin sorunlarıyla yüzleşebilmesinin yolu, bu sorunların nerelerden ve nasıl neşet ettiği üzerinde kafa yormaktan geçiyor. Ancak o zaman adına "yeni" denen oluşumların gerçekten içtenlikli, özgürleştirici, özneleştirici, üretici, zihin ve ufuk açıcı arayışlara, açılım ve atılımlara dönüşebilmesi mümkün olabilir.

Türkiye''nin ürkütücü, iflah olmaz sorunlarla boğuşmasının nedeni, elitlerle toplum arasında "ortak bir aklın", "toplumsal sözleşme"nin varolmamasında gizli. Başka bir deyişle, Türkiye''yi modernleştirmeye çalışan elitlerin, modernleşme projesini tepeden hayata geçirmeye kalkışmalarında, yani toplumun kimliğini, dinamiklerini, anlam haritalarını, değerlerini, yüzyılların tecrübesi ile oluşan hafıza ve birikimini olumsuzlamaları, yok saymaları, hatta külliyyen yok etmeye, dinamitleme aymazlığına soyunmalarında gizli.

Türkiye''nin bir yenilenmeye elbette ki, ekmek kadar, hava kadar, su kadar ihtiyacı vardı ve halen de var. Ama Türkiye''nin, zihinleri batılı paradigmalarla değil, "şarklı" (irrasyonel) davranış kalıplarıyla çalışan sözümona "batıcı" elitleri, yenilenme projesi adı altında bu toplumun tarih yapan, medeniyetler kuran ne kadar esaslı dinamiği varsa hepsini dinamitleme yolunu seçtiler.

İnsanın hem iç, hem de dış dünyasına ve sorunlarına aynı anda hitap eden müslümanlığı, toplumun hayatından çekip almak ve sadece bireysel, dolayısıyla seküler bir inanç meselesi haline getirmekle, elbette ki, batılılaşmış veya modernleşmiş olamayacaktık. Buna kargalar bile güler!

Seküler elitler, Türkiye''nin hegemonya, otorite ve meşruiyet kaynaklarını müslümanlığa karşı tanımladılar ve belirlediler. Ve müslümanlığın yerine, tastamam içini boşalttıkları, kendilerine benzettikleri seküler ve kaba pozitivist bir zihin ve davranış dünyasını ikame etmeye, bunu topluma empoze etmeye çalıştılar. Eklektik (işlerine nasıl geliyorsa öylece) davranılarak alınan Batılı kavramları ve kurumları Türkiye''ye aktarmaya kalkışmak, Türkiye''yi asla yenileyemeyecekti.

Üstüne üstlük böylesine anakronik (tarih ve zaman dışına düşen) Batı/lılaşma anlayışı ve algısı, Türkiye''de söylemsel ve pratik şiddet kullanılarak hayata geçirilmeye çalışıldığı için, tutmamış ve geri tepmiştir. Benimsenen sözümona batılı kavramların ve kurumların bu toplumda karşılıkları olmadığı için, seküler sistem her bakımdan tam bir tıkanma yaşamaya başlamıştır: O yüzden ekonomi çökmüş, siyaset bitirilmiş, demokrasi, özgürlükler ve en temel insani ve hukuki haklar askıya alınmıştır.

Sözün özü, Türkiye''nin seküler elitleri, kendilerinin üretmedikleri ve bu toplumda karşılığı olmayan kavram ve kurumları topluma dayatma yolunu seçmekle sonunda kaba, kapalı, şiddet üreten ve bu nedenlerden ötürü kendini asla yenileyemeyen absürt, primitif bir statüko icat ettiler.

Türkiye''de İslam''ın siyasi, kültürel, entelektüel ve ekonomik bir söylem ve pratik olarak yükselişe geçmesi kısmen işte bu statükocu, baskıcı, kavgacı, nesneleştirici, asalaklaştırıcı sistemin doğal sonucudur.

Oysa İslami söylemleri benimseyen elit ve aydınlar, her şeye rağmen, her zaman belli bir dinamizm üretmeyi başardılar. Çünkü müslümanlık, insanın hem iç, hem de dış dünyasını anlamlı kılan yaratıcı bir ruha ve kurucu bir iradeye sahip olduğu ve hem ulusal, hem de küresel ölçekte çok yönlü bastırma, sindirme ve saldırı operasyonlarına maruz kaldığı için, İslami söylem sahipleri varlıklarını sürdürebilmek ve her yeni durumda yeni konumlar üretmek için her zaman dinamik, üretken, yeniden özne olma çabası içinde olageldiler.

Mevlana''nın pergel metaforunun işaret ettiği imkan, (yani, bir yandan kendi asli dinamiklerinden yola çıkma zorunluluğu, öte yandan da çağın imkanlarını ve zaaflarını keşfetme ve zamanın ruhuna özne olarak müdahale edebilme ihtiyacı) İslami söylem sahiplerinin önünde her zaman yaratıcı sinerjilerin ve taptaze arayışların önünü açagelmiştir.

Türkiye''deki yeni siyasi oluşumlar, Mevlana''nın pergel metaforundan hareketle bir "ayak"larını "bura"ya esaslı bir şekilde basıp, diğer "ayak"ları ile tüm dünyaları ve ufukları dolaşabilme kaygısı ile hareket edebilirlerse, buradan taptaze arayışların neşet etmesi ve yaratıcı bir sinerjinin doğması bir "an meselesi" haline gelecektir.