Batı''nın sömürgeci kültüründen kurtulmalıyız

Tarih; bizlere hatırlamayı, farketmeyi, tanıklık yapmayı öğretmelidir. Herkes için yazılan tarihe, herkes için yazan tarihçiye dikkat kesilmeliyiz. Ulus-devletçi zihniyet kitleleri millileştirdiği için, kan ve toprak mitini, mezhep bağnazlıklarını açmak kolay olmuyor. Toplumların millileştirilmesi, toplumların bir şekilde şeyleştirilmesiyle sonuçlandı.

Tek boyuta, tek yoruma kapatılan toplumlar, bu yolla bilinçsizleştirildiler. Sözünü ettiğimiz şeyleştirme toplumların üretme, sorgulama, muhalefet etme yeteneklerini yok etti. Bugün de bu şeyleştirme, hamaset söylemiyle sündürülüyor.

Osmanlı İmparatorluğu döneminde; mezhepçi politik refleksler, saplantılar, bağnazlıklar sebebiyle; Osmanlılar, Arap dünyası toplumlarını Safavi Şiiliği''ne karşı himaye altına almışlardı. Bu bağnazlık bugün de canlılığını koruyor. Bu defa Türkiye, hem İran''ı, hem de Şii hareketleri/unsurları yalnızlaştırmak üzere oluşturulan küresel koalisyonun bir parçası gibi hareket ediyor.

Küresel çağda, toprak merkezli olmayan yeni bir egemenlik biçimi ortaya çıktığı halde, zamanın dinamiklerini anlamakta zorlanıyor, millileştirilen kitleleri; marşlar, bayraklar, simgeler popülizmi ile harekete geçirmeye çalışıyoruz. Efsanevi bir geçmiş kurgusu ile, geleneği dokunulmaz kılan bir tasavvurla, biyopolitika ve biyoiktidar uygulamalarından ibaret bulunan modernlikler karşısında tutunamıyoruz.

Sömürgeci Batı, Batı dışı dünyayı hala bir ganimet kaynağı olarak görmeye devam ediyor. Batı, ürettiği Doğu karşıtı kuramlarla, dünyaya vaziyet etmeye çalışıyor. Sömürgeci düşünce, oryantalist düşünce, toplumlarımıza özgü az gelişmişliği, yapısal bir özellik gibi, toplumlarımızın karakteristik bir özelliği gibi sunmaya devam edebiliyor. Sömürgeci düşünce nezdinde her konuda, hep ''Öteki'' muamelesi gören toplumlarımız, bu aşağılayıcı tavra rağmen, Batı''nın himayesine/ilgisine ihtiyaç duyabiliyor.

Batılı kurumların, topyekûn toplumlarımıza aktarılmasıyla birlikte, toplumlarımız İslami inşa tasavvurundan vazgeçmiş oldular. Özellikle Batılı eğitim sisteminin kabulü, dinin/İslam''ın bu eğitim sisteminin mantığı içerisinde öğretilmesi/anlaşılması sonrasında İslam, toplumsal/siyasal iddialarından vazgeçerek, yalnızca bir maneviyatçılığa dönüştürüldü. Bir özgürleşme/bağımsızlaşma, radikal yeniden inşa tasavvurunun adı olan İslamcılık; temel tevhidi ilkelere/ölçülere/yasalara/sınırlara, nasslara, akla, asla saygı duymayan, İbahiliğin/İşrakiliğin/Batınıliğin/Kalenderiliğin, postmodern versiyonları olarak faaliyet halinde bulunan ''hoşgörülü'' cemaatler, İslami, neoliberal etkiler altında yorumlayan siyasal iktidarlar tarafından bütünüyle etkisizleştirilmiş ve olumsuz bir yorum içerisine hapsedilmiştir.

Ulus-devletçi zihniyet maalesef Müslümanları da milliyetçileştirebiliyor. Bu milliyetçileşme ahlaki ve düşünsel dikkatsizliklere, ölçüsüzlüklere, bayağılıklara neden olabiliyor. Bu nedenle, evrensel ölçekte yankısı olabilecek ufuklar, yaklaşımlar, düşünceler, tartışmalar, sorgulamalar üretemiyoruz. Sömürgeci/oryantalist propoganda, toplumsal, siyasal, ekonomik istikrarsızlıklara neden olduğu gibi, zihinsel/düşünsel istikrarsızlıklara da neden olabiliyor.

İslami umutları ateşlemek, İslami özlemleri somutlaştırmak için, her şeyden önce her tür konformizmi temelden sarsmak gerekir.

Kurtuluş kehanetlerine dayalı umutlara, kehanet öykülerine itibar edilemez.

Duygusal bir sömürüye dayalı, Îslami söylem olamaz.

Kronik ahlaki hastalıklarla malûl, emperyal sistemle her türlü işbirliğine açık unsurlarla/yapılarla İslami mücadele yürütülemez.

Günümüzde, İslam dünyası toplumlarında, İslami cemaatler, düşünce hareketleri, partiler, seküler/kapitalist/neoliberal demokratik ufku/içeriği ne yazık ki aşılmaz, aşılamaz bir ufuk ve içerik gibi görüyor.

İslami kesimlerin, Avrupamerkezci kavram ve kurumlara, Avrupa modeline mahkûm olmadığımızı anlayamaması çok düşündürücü ve umutsuz bir durumun adıdır. Bu durum, tarihsel bir yenilgiye, düşüş ve çöküşe işaret eder. Bu bağlamda, içerisinde bulunulduğumuz dönemde, Ortadoğu''da yaşanan, devrim olarak tanımlanan ayaklanmaların kuşatıcı bir İslami gelecek tasavvuru/modeli içermediğini de hatırlatmak gerekir. Devrimler, yeni bir düşünce, yeni bir toplum, yeni bir ekonomik/politik model oluşturmak üzere başlar.

Bugün, ne Mısır''da, ne Tunus''ta, ne Suriye''de, İslami anlamda kültürel/siyasal/ekonomik temelde bir gelecek tasavvurunu şekillerdirebilecek, birikime, iradeye, ufka sahip ümmetçi kadrolar yoktur, farkına varmadığımız, yok saydığımız yapısal sorunlarımızla ilgili olarak radikal bir hesaplaşma yapabilmeliyiz.

Hakikat adına gerektiğinde tek başımıza mücadele etmekten kaçınmamalıyız.

Bütün iktidar yapıları karşısında eleştirel bir mesafe içerisinde bulunabilmeliyiz.

Yerel koşullara dayalı ufukları aşarak, küresel bir görüş ufku oluşturmalı, dünyayı bir bütünlük içerisinde anlamaya çalışmalı, genel geçer bilgilere iltifat etmemeliyiz. Modernitenin oluşturduğu küresel kültürel egemenlik karşısında tutunabilecek, insanlık dünyasını etkileyebilecek derinlikli bir dil inşa edebilmeliyiz.

İslami bir dünyaya katılmak, cemaate katılmak, harekete katılmak demek duygusal bir ''otomat''a dönüşmek demek değildir. Duygusallığın hakim olduğu bir dünyada hiç kimse düşünmek gibi bir zahmete katlanmaz.