Cumhurbaşkanlığı seçimleri döneminde zirveye çıkan Suriyelilere yönelik ırkçı tehditler, bu ülkeden gelen yatırımların durmasına yol açtı. Suriyeli İş Adamlar Derneği'nin raporuna göre, 2022'ye kadar 2,6 milyar lira seviyelerini koruyan Suriye menşeli yatırım hacmi, 2023'te yarı yarıya azaldı.
Bazı siyasi parti liderlerinin seçim dönemlerinde ırkçı söylemlerle Suriyelileri hedef alması sermaye kaybına yol açan başlıca nedenler arasında gösteriliyor. Suriyeli İş Adamlar Derneği (SURİAD) tarafından hazırlanan "Suriyeli İş Adamlarının Türkiye Ekonomisine Katkısı" adlı rapora göre, son 2 yılda peş peşe yapılan seçimlerin ardından Türkiye'deki Suriyeli sermayesi ve yatırımlarında ciddi düşüşler yaşandı. İstanbul'da 2020, 2021 ve 2022 yıllarında 2,58 milyar lira seviyelerini koruyan Suriye sermaye hacmi, 2023'te ise yarı yarıya azaldı.
YENİ YATIRIMLARDA DÜŞÜŞ VAR
2024 yılı ortasında Türkiye'de ruhsatlı yabancı şirket sayısının 83 bin 542 olduğu görülüyor. 15 bin 6 ruhsatlı şirketle ve yüzde 17,96'lık payla Suriyeli yatırımcılar başı çekiyor. Onu, yüzde 9,97 ile Almanlar, yüzde 8,8 ile İranlılar izliyor. Rapora göre; Suriyeli şirketlerin yüzde 31'i toptan ticaret sektöründe yoğunlaşıyor. Geri kalanlar perakende, inşaat, seyahat acenteleri ve mobilya gibi alanlarda faaliyet gösteriyor.
Ancak verilere bakıldığında; birçok sektördeki Suriyeli şirket sayısında son 2 yılda düşüş olduğu gözleniyor. Öyle ki 2019 ve 2020 yıllarında İstanbul'da yeni yatırım yapan yabancı şirketlerin yüzde 25'ini Suriyeliler temsil ederken, 2023'te bu oran yüzde 14,3'e geriledi.
UCUZ İŞ GÜCÜ DE ETKİLEDİ
SURİAD Başkanı Halit Savafoğlu, İstanbul’daki yeni Suriye yatırımlarının başka ülkelere kaymasında ucuz iş gücünün de etkili olduğunu söyledi. Savafoğlu, "Sanayicilerin sermayesi, iş gücünün ucuz olması, orada zaten büyük bir Suriyeli topluluğunun bulunması ve Mısır halkının Suriyelilere karşı büyük sevgisi nedeniyle Mısır’a yöneldi" dedi. Yüksek talebin de etkili olduğunu belirten Savafoğlu, şöyle devam etti:
"Teknoloji ve ticaret şirketleri, ülkedeki büyük gelişmeleri ve yüksek talebi yakalayabilmek için Suudi Arabistan’a taşındı. Son olarak, gayrimenkul pazarlama ve hizmet sektöründeki şirketler ise ağırlıklı olarak Birleşik Arap Emirlikleri’ne göç etti. Ancak şimdi, Suriye'nin tekrar gündeme gelmesiyle birlikte, geçmişte Türkiye'de kalan ya da ayrılan birçok kişi hesaplarını yeniden gözden geçirecektir."
FATİH, ŞİŞLİ VE ESENYURT İLK SIRADA
İstanbul'da yabancı yatırımcı sayısının 2023'te 2022'ye kıyasla yüzde 50,65 azaldığı görülüyor. Yeni yabancı şirketlerin çoğu Fatih'te yoğunlaşıyor. Fatih ilçesini, Şişli ve Esenyurt takip ediyor. Büyük sermaye çeken ilçeler arasında ilk sırada Şişli, ardından Sarıyer ve Fatih geliyor. Rapora göre, İstanbul'daki toplam yeni yatırımcı sayısının yüzde 40,48'ini Arap yatırımcılar oluşturuyor. Avrupalı yatırımcılar yüzde 53,93'ünü temsil ediyor. Sermaye bazında en büyük yatırımların ise yüzde 67,51 ile İngiltere ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden geldiği belirtiliyor.
