Tarihin taşlara yazıldığı şehir: Diyarbakır

Asya - Avrupa arasında çağlar boyu köprü kuran yönetimlerin, büyük uygarlıkların kültürel ilişkileri içinde gelişen bir ortamı sürekli kılabilen Diyarbakır ve çevresi, insanlık tarihinin birçok “ilklerine” tanık olmuş; son yapılan kazılarda Çayönü ve benzeri örneklerin gösterdiği gibi, bu sürekliliği günümüze dek tüm canlılığıyla taşıyabilmiş.

ULU CAMİ: Çok sağlam, kara taştan yapılmış, Anadolu’nun en eski camilerinden. M.S. 639 yılında islam orduları Diyarbakır’ı fethedince Mar-Toma Kilisesi’nin camiiye çevrilmesiyle kurulmuş. Duvarlarında birçok uygarlığın kitabesi bulunmakta.

MERYEM ANA KİLİSESİ: 3. Yüzyıldan kalmadır. Zamanla birçok onarım görmüş olup, Bizans devrinden kalma mihrabı, Roma biçimi kapısı ilginç. Kilisede bazı azizlerin türbesi bulunmakta.

DİYARBAKIR SURLARI: Çin Seddi’nden sonra dünyanın en uzun ikinci surları. Sağlam kalmayı başarmış bu surlara Diyarbakırlılar ‘Beden’ der. Kesin olarak ne zaman ve kimin tarafından yapıldığı bilinmeyen Diyarbakır Surları, M.S. 349 yılında Roma İmparatoru Konstantin tarafından genişletilerek onarılmış. Surların üzerinde on iki medeniyete ait kitabeler bulunmakta.

NEBİ CAMİİ: Akkoyunlu eseri olup, 15. yüzyıldan kalma taşla örtülü tek kubbeli bir camii. Minaresinde Hz. Muhammed'den söz eden kitabeler olduğu için Nebi yani Peygamber Camisi olarak da bilinmekte. 1530 yılında Hacı Hüseyin adlı bir kasap tarafından yaptırılan minaresi 1960 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü’nce yeri değiştirilerek onarılmış.

DİYARBAKIR ATATÜRK KÖŞKÜ: Diyarbakır Atatürk Köşkü, Diyarbakır surlarının 2, 5 Km. güneyindedir. Diyarbakır Atatürk Köşkü, Diyarbakır evleri tipinde geniş eyvanlı siyah-beyaz kesme taşlardan yapılmış örneklerinden biri. Bugün onarılmış ve ziyarete açılmış. Evin etrafında kafe ve restoranlar bulunmakta.

BEHRAM PAŞA CAMİİ: Diyarbakır Valisi Behram Paşa tarafından 1572 yılında Mimar Sinan’a yaptırılmış. Caminin çok süslü minberi bir sanat harikası. Tamamen kesme taştan yapılmış tek kubbeli bir yapı. Giriş kapısının üstündeki sağ ve sol sahanların ters düzeninin bugünkü inşaatlarda kullanılan modern sıkıştırma yöntemine göre yapılması dikkat çekici.

CAHİT SITKI TARANCI MÜZESİ: 'Yaş 35 yolun yarısı eder' dizeleriyle ünlü şairimiz Cahit Sıtkı Tarancı'nın doğduğu ev, bugün müze olarak hizmet vermekte. Geleneksel Diyarbakır evlerine güzel bir örnek teşkil eden müzede Tarancı’nın eşyaları, mektupları ve kitapları sergilenmekte.