Direkten döndük

Anadolu geneline yayılan geniş üye ağıyla reel sektörünün nabzını en iyi tutan sivil toplum örgütlerinden biri olan MÜSİAD, her zaman olduğu gibi kriz sürecinde hükümete çözüm önerileriyle dikkat çekiyor. MÜSİAD Başkanı Ömer Cihad Vardan'la yaptığımız sohbette piyasalardaki sıkıdan çıkış yollarını konuştuk.

Bu piyasaların nasıl büyüdüğüne bakmak lazım. Belki değerinden fazla büyüdü ardından düşmeye başladı. Mortgage ile birlikte faizler yüzde 1'in altına düşecek denildi. Ev almak için acele etmeyin, şu kadar kredi kullandırılacak, denildi. Aslında o zaman direkten döndük. Mortgage 2 sene önce başlamış olsaydı veya bu kriz iki sene sonra gelmiş olsaydı, o zaman sonucu belki çok daha kötü olabilirdi.

Ben daha kötü olabilirdik diyorum. Yoksa bugünkü durumu iyi göstermek açısından söylemiyorum. Gelinen noktada imalat sanayinin gerilemesi, yatırımların durması, insanların tüketiminin azalmasıyla bağlantılıdır. Durumu iyi olan bile harcamayı kesti. Harcamalar kısılınca bu sefer çark dönmüyor. Tabii denge mutlaka oluşacak. Ekonomik krizler sürekli olmaz.

Serbest piyasa ekonomilerinde illa da her şeyi devletin yapması gerekmeyebilir. Öncelikle belirtmek lazım ki hiçbir kurumların, kuruluşların birbiriyle kavga edecek hali yok. Kimse, onlar yapılsaydı, şunlar olsaydı deme lüksüne de sahip değil. İşçisiyle, işvereniyle, muhalefetiyle iktidarıyla herkes cebindekini çıkaracak, biz bu olaydan nasıl sıyrılabiliriz ona bakacak. Bazı kurumların ellerinde paralar var. Şimdi onlar yavaş yavaş kullandırılmaya başlandı. Bazı mevzuat eksiklikleri var, onların tamamlanması gerekiyor. Eğer bu ekonomi, toplumun her kesimini ilgilendiriyorsa, bu kesimlerin hepsini biraraya getirmek lazım. Bu mesela Ekonomik Sosyal Konsey'in toplanmasıyla sağlanabilir.

Bugün yaşadığımız piyasa daralması, firmaların çok zor durumda kalması, milletin ah, puf çekmesi, işten çıkarmaların bu kadar olmaması gerektiğini düşünüyorum. Kartopunu fazla büyüttük. Bu kadar olmaması lazımdı. Ekonomik göstergelere bizim durumumuz pek çok ülkeden kat be kat iyi. Ne biz bir İzlanda'yız, ne biz bir Ukrayna'yız, Macaristan'ız. Yılmaz YILDIZ/İSTANBUL

Eğer Merkez Bankası, bankalara kaynak aktaracaksa, o zaman bu kaynağın belirli bölümünün KOBİ'lere direkt olarak kullandırılması için bir karar alabilir mi? diyorduk. Birleşmelerle ilgili vergi indirimi yapılacak. Biz bunu 1.5 yıldır söylüyorduk. Dünyada ölçek ekonomisi çok önemli. Küçük firmalar ayakta kalamayacaklar. Maliyetleri düşürmek adına büyük firma haline gelmek gerekiyor, bunun da yolu birleşmekten geçiyor. 10-15 firma nasıl bir araya gelecek? Onlara bir takım avantajlar sunacaksınız ki birleşsin.Bizim insanlarımızın morale, güvene ihtiyacı var. 2009'un yatırımlarda atılım yılı ilan edilmesi lazım. Burada iki türlü avantaj var. Mevcut firmalarımızın ayakta kalabileceği bir ortamın oluşması, yurtdışında hiç böyle kriz yaşamamış ülkelerdeki büyük markaların Türkiye'ye getirilmesi yönünde imkân olabilir. Yatırımlarda atılım yılını bu yönde kullanabiliriz. İnsanlar yaşadığı sürece insanların ihtiyaçları bitmiyor. Bu ekonomi er-geç dönecek.

Bahsettiğiniz durum özellikle seramik, cam gibi yüksek ısı gerektiren sektörlerde çok önemli. En büyük sıkırntı şu: siz belli bir düzeni kurmuşsunuz, ona uygun bir insan gücünü, altyapısını kurmuşsunuz, bunları bozup tekrar düzene oturtmak zor. Bu nedenle KDV'ler en azından bu döneme ait olarak makine yatırımları, arsa-bina yatırımı gibi konularda yüzde 1'e indirilebilir. Leasing'de KDV en azından 2009 yılı için yüzde 1'e indirilsin, sistem yürüsün. enerji maliyetleri çok arttı. Özellikle bu yıl için gazın, elektriğin fiyatının düşürülmesi lazım.

Ben bunu MÜSİAD'a veya bizim gibi kuruluşlara bir hakaret olarak görüyorum. Biz bu vatanın evladı değil miyiz? İstanbul'da bizim yaklaşık bin tane üyemiz var. Yapmış olduğumuz etkinlikler ortada. 17 ülkeden 23 bakan, 62 ülkeden 2 bin 224 işadamını getirmişiz. İstanbul'u, Türkiye'yi tanıtmışız. MÜSİAD'ın katkılarını ve üyelerinin yapısını düşündüğünüz zaman, el-insaf diyorum. Haksızlık. İlla 'TÜSİAD girmedi, girmedi' diye yazan gazeteci arkadaşlarımızın bir de bu yönden bakmaları gerekir.

Bir hikaye var: Adamın biri ölüyor. Günahlarından dolayı cehenneme gidecek. Cehennemde kazanlar var. Bunlar ne diye soruyor. Hangi ülkeden geldiysen o kazanlardan birine gireceksin diyorlar. Kazanların üzerinde ülke isimleri var. Yanlarında da zebaniler var, ellerinde tokmakla bekliyorlar. Kazandan çıkanların kafasına vurup aşağıya indiriyorlar. İlerideki bir kazanın başında zebani yok. Niye yok diyor. O Türklerin kazanı. Onalar gerek yok zaten onlar birlerini çekiyorlar aşağı. Kimse çıkamıyor kazandan dışarı.

Maalesef bizim durumumuz böyle.

Bizim IMF'ye ideolojik bir karşı duruşumuz olamaz. Çünkü Türkiye IMF'nin ortağı, 185 üyesinden biri. Ama genele baktığımızda bu 185 üye ülkeler içerisinde IMF ile anlaşma yapması gereken ülkelerin başında mıyız? Değiliz ama öyle enteresan ki her başımız sıkıştığında gidip onlara başvurmuşuz. Bu programların çoğu da başarısız olmuş, en son ki hariç. Bunu bir can simidi olarak görmüş. Bankacılık kesimi de bunu çok iyi biliyor, mali sistemimizin sağlam olduğunu onlar da söylüyor.

Bir güven çapası olarak görüyorlar. Özellikle dışarıdan alınabilecek kredilerin, Türkiye'nin kredibilitesinin artması yönünde bir çapa olacağını düşünüyorlar. Anlaşmanın basına yansıyan noktalarını incelediğimizde özellikle o kalemler yer alıyor. Türkiye'nin doğmuş ve doğacak borçlarının hem kamuda hem özel sektörde, ödenmesinin garanti altına alınması şeklinde bir düşünce var. Fakat bizim söylediğimiz şey şu: Türkiye son dönemdeki performansıyla IMF'ye olan sözlerini yerine getirdi. İtalya'nın, Fransa'nın borçlarının milli gelire oranı yüzde 60 seviyesindeyse, Türkiye'nin yüzde 36. Demek ki biz onlardan çok daha iyiyiz.

Yapılacak anlaşmanın büyümeyi engellemeyici, istihdamı artırıcı, KOBİ'leri destekleyici nitelikli olması gerektiğini söyledik. İnşallah bu yönde çıkar. Çünkü Türkiye kim ne derse desin büyümek zorunda. Eski alıştığımız usulde, kemer sıkacaksın, yatırım yapmayacaksın diyemezler. Biz yatırım yapmak zorundayız. Türkiye olarak biz çok gerilerden geldik ama şu an bizim imalat kabiliyetimiz, tesislerimiz son derece modern.

Üyelerini Filistin'de zulme uğrayan Müslümanlara yardım için teşvik ettiklerini belirten Vardan, “Zaten hepimiz zekatımızı, sadakamızı vermek zorundayız. İşte fırsat bu fırsat. Orada ihtiyacı olan binlerce insan var” dedi.

Var tabiî ki. İnsanlarımız duyarlı. Türkiye'de ve dünyada belki de uzun zamandır ilk defa bir konu üzerinde ekseriyetle mutabakat sağlamış durumda. Toplumun her kesiminin içi kanıyor. Her yerde zulüm protesto ediliyor. Bazıları bunu geç şarj etmiş olsalar da onlar da idrak ettiler. Orada yapılan insanlık dışı bir şey. Sanki zamanında Hitler'in kendilerine yaptıklarının acısını çıkarıyorlarmış gibi bir şey var. Biz de tabii üyelerimizi yardım yapmaları konusunda teşvik ediyoruz, yönlendiriyoruz. Onları bu konuda duyarlı olmaya çalışıyoruz. Zaten hepimiz zekatımızı, sadakamızı vermek zorundayız. İşte fırsat bu fırsat. Orada ihtiyacı olan binlerce insan var. Orada Refah kapısının açılmasını istedik. Mutlaka açılıp, her türlü yardımın oraya gitmesi gerektiğini söyledik. Özellikle ilaç ve gıda. Belki ilk defa bütün dünya ortak bir tepkide buluşuyor.

Herkesin bir empati yapması lazım. Kendini Filistin'deki insanların yerine koyması lazım. Kendi çocuğunuzun o halde olduğunu düşünebiliyor musunuz? Nerede Türkleri Ermenilere karşı soykırım yapmakla suçlayanlar. Filistin'de şu yapılan nedir? Birilerinin de internette Filistin için özür diliyorum sitesi açması lazım?

Kardeş aile programı başlatılmasını istedik. Buradaki bazı aileler, Filistin'deki mağdur olmuş ailelerle bir kardeş aile programı düzenleyebilirler. Onların iaşesini, ihtiyaçlarını karşılayabilirler. Hatta hükümetimize şunu önerdik; yetim ve öksüz kalan çocuklar varsa, buraya getirilip burada okutulması sağlanabilir. Tabii çocuk kaldıysa çünkü çocukları vuruyorlar. YaralılarınTürkiye'ye getirilip tedavi edilmesini istedik. Biz de orada elimizden geleni yapmaya çalışıyoruz. Hükümetimiz de bu konuda önemli bir sınav vermiştir. Sonuçta Müslüman veya değil diye bakamazsınız. İnsanlık gidiyor orada. Avrupa'da bir kedi veya köpeğe bir tekme vursanız, hayvan hakları savunucuları sizi içeri attırırlar.