Piyasalarda canlılık için top bankalarda

Küresel krizin dünyada yoğun hissedildiği ekim ve kasım aylarında faiz oranlarını aylık yüzde 2.40'lara kadar çıkaran Türk bankacılık kesimi, bir de kredi vermeyi zorlaştırınca piyasadaki talep bazı sektörlerde durma noktasına geldi. Hesaplarını likitte kalmak için kredi vermemeye göre yapan ve Merkez Bankası'nın faiz indirimlerini kredi faizlerine tam olarak yansıtmayan bankalar, tüketici kredilerinde faizleri yüzde 2'ler seviyesine ancak çekebildi. Konuyla ilgili görüşlerine başvurduğumuz reel sektör temsilcileri ve uzmanlar, finans sektörünün para musluklarını olması gerekenden fazla sıktığını ve faizlerin biraz daha düşürülmesi gerektiğini belirtiyor.

Türkiye Finans Hazine Müdürü Ali Güney, Türk mali kesiminin küresel krizin etkisiyle likit kalmaya çalıştığını ancak elde tutulan likit paranın daha fazla tutulması durumunda bir bombaya dönüşeceğini ve el yakacağını söyledi. Merkez Bankası'nın en son yapmış olduğu 125 baz panlık faiz indiriminden sonra özellikle konut kredilerinde gevşeme olduğunu ancak yüzde 1.8'ler seviyesinde kaldığını belirten Güney, “Bankalar bu konuda biraz muhafazakar davranıyor olabilirler' dedi.

Merkez bankalarının faiz indirmeleriyle beraber, paraya ulaşmanın krizin en yoğun olduğu bir iki ay öncesine göre daha kolaylaştığını söyleyen Güney, “Bankalar arasında döviz mevduatına yüzde 8,5-9 faiz verenler vardı. Bunların azaldığını gördük. Bankaların likiditelerinin düzeldiğini düşünüyorum. Para el yakar. Mutlaka kullandırılması lazım. İlk başlardaki likit kıtlığı yok. Bu likidite bolluğu daha çok kısa vadeli ihtiyaçlar için. Uzun vadeli yatırımlar için böyle bir iştah yok şu an. O yüzden uzun vadeli tüketici kredileri vereceklerini düşünmek zor olur ama tüketici kredilerinden ziyade şirketlerin finansmanına yönelik ticari kredilerde bir gelişme olabilir diye bekliyorum. Çünkü atıl duran para bir bomba gibidir. Mutlaka onu bir gelire bağlamak gerekir. Merkez Bankası'na verseniz elinizdeki mevduatın maliyetini kurtaramayabilirsiniz. O yüzden verebilecek tek kanal olarak kredi kalıyor' dedi.

Esnaf ve Sanatkarlar Derneği Başkanı Mahmut Çelikus, piyasayı rahatlatmak, canlandırmak için en acil çözüm olarak faizlerin indirilmesini gösterdi. Faizlerin kapitalizmin merkezi Amerika ve İngiltere bile sıfıra yaklaştığını kaydeden Çelikus, bankacılık sektörünün faiz indirimlerini kredilere tam olarak yansıtmadıklarını söyledi. Faizi üretimin düşmanı olarak nitelendiren Çelikus, “Esnafı, çarşı-pazarı geziyoruz, sektörlerin de temel beklentisi faizlerin indirilmesi yönünde. Konut, otomotiv, mobilya, elektronik ve beyaz eşya gibi alanlarda daha çok taksitli alışveriş yapıldığı için üreticiler ve esnaf talebin canlandırılması için çıkış yolunu faizlerin indirilmesinde görüyor. İnşaat sektörü ekonominin lokomotifi. 120 sektörü doğrudan etkiliyor. Oradaki bir hareketlilik diğerlerine anında yansıyor' dedi. Çelikus, bankaların krizi fırsat bilip vadeleri öne çektiklerini, mevcut anlaşmayı bile hiçe sayıp ödemeleri öne çekerek ciddi manada panik havası başlattıklarını savundu.

Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler Derneği Nurettin Özgenç, bankaların Merkez Bankası'na paralel olarak faizleri indirmesi gerektiğini söyledi. Faizlerin çok yüksek olduğunu vurgulayan Öçzgenç, 'Bankalar işletmelere kredi verirken bin dereden su getiriyorlar. Fakat, kredi kartı konusunda aynı tavır içerisinde olmuyorlar. Bir bankanın kapısının önüne stand konulmuş '5 bin YTL'ye kadar kredi kartı verilir' yazıyor. Yoldan geçen herhangi birisi cebindeki kimliğiyle bu kredi kartını alabiliyor. Ama biz 15 bin YTL kredi talebinde bulunduğumuzda bu miktarda krediyi kullanamıyoruz. Ben bugün bir bankaya gidiyorum ve kredi talebinde bulunuyorum. Banka bana 'Başkan sana 10 bin YTL'lik kredi veremeyiz ama 10 bin YTL'lik kredi kartı verebiliriz' diyor. 'Kredi kartını rahat da kullanırsın. Nakit avans çekersin' diyor. Yoldan geçen vatandaşa kredi kartı ve-rilirken, bizim kredi taleplerimiz olumsuz karşılanıyor. Çünkü kredi kartı faiz oranları, kredi faiz oranlarından daha yüksek. Bankalar kaynak yok demiyor. Kaynak var ama en yüksek faizden kullandırmak istiyorlar' dedi.

İstanbul Umum Emlak Komisyoncuları Odası Başkanı Sabri Ateş, bankaların kullandırdıkları faiz oranlarını çok yüksek olduğunu belirterek, “Şu anda konut fiyatları dip yaptı. Ertelenen talepler var. Bankalar konut kredisi faizleri indirse talepte patlama olur” dedi. Bankaların kredi faizlerini, Merkez Bankası'nın faiz indirimi oranında aşağı çekmediğini savunan Ateş, herkes piyasaların canlanmasını isterken bankaların, kredileri geri çağırarak, fa-izleri yüksek tutarak dönen çarkları da durdurduğunu öne sürdü. İnsanların faizlerin yüksekliği nedeniyle krediye yaklaşamadığını, kredi almak isteyenlerin de banka duvarına çarpıtığın ifade eden Ateş, 'Şu anda faizlerin olması gereken yer aylık 1.25'ler seviyesi. Ancak bu oranlara inilirse piyasalar hareketlenir. Bankaların faiz oranlı şu anda çok afaki oranlarda. Ortalama 1.80 civarında. Piyasa bu sıkıntıdayken konut kredilerinin faizlerinin aşağıya çekilmesi bütün sektörlerin harekete gemesini sağlayacak. Herkes bundan nemalanacak. Piyasada hareketlilik olduğu zaman işçi çıkarılmayacak. Bir de konut fiyatları da dip yaptı. Tam bir fırsat ortamı kredileri açsalar talep patlayacak' diye konuştu. Bankaların kredi vermek istememesini de eleştiren Ateş, 'Bankalar elde ettikleri kârı nereden kazandılar? Kredilerden. Şu anda kredi verse-ler, birçok kişi ev alacak, araba alacak, beyaz eşya alacak” dedi.