Otomobil tutkunlarının gurusu: Onno Usta

Otomobil meraklılarının sık sık adını duyduğu ve birçoğunun yakından tanıdığıbir isim Onno Usta. Asıl adı Ohannes Tatonyan. 1951 Şişli doğumlu Tatonyan, Fransız Saint Benoit Lisesi mezunu. Yıllarca yurt dışında eğitim almış ve çalışmış. Eski arabaları modifiye etme, kusursuz ve hayranlık uyandıran birer canavara dönüştürme konusunda Onno Usta'nın üstüne yok. Babası da bir otomobil ustası olan Totanyan Türkiye'nin en geniş otomobil mecmuası arşivine sahip kişilerden birisi.

Usta-çırak ilişkisiyle kendini geliştiren, daha sonra baba mesleğini devralan Onno Usta, bu işe 9 yaşında iken yaz aylarında babasının yanında çalışarak başlamış. Bilginin biraz da ilgi meselesi olduğunu hatırlatan Onno Usta, her şeyde olduğu gibi motor modifiye için de eğitimin şart olduğunu vurguluyor. 16 yaşında kendini tamamıyla işin içinde bulan Onno Usta, alanındaki başarısının sırrını şöyle anlatıyor: “Bir işi sevmeden onda başarılı olamazsınız, eğer işinizi seviyorsanız, bilgi size gelmese bile koşa koşa gidip buluyorsunuz. Düşünün ki 1960'lı yıllarda otomobille ilgili hiç bir bilgi bulmanız mümkün değildi Türkiye'de. Ayrıca mecmua yayımlama şansınız da yoktu, tamamen dışarıya bağlıydınız... Yurtdışından veri alabilmek için de gidip araştırmanız lazımdı. Tutku gerekli. Bununla birlikte birlikte öncelikle lisan şart, matematik, fizik şart. Bunları harmanlayamazsanız motor modifiyede başarılı olmanız zor. Yorumlama şansınız olmaz.”

Onno Usta ile sohbetimize modifiyeyi tanımlayarak devam ediyoruz. Türkiye'de insanların hayallerle yaşadığını anlatan Onno Usta, Türkiye'de modifiye denilince tamponlara etek giydirme, renkli aynalar kullanma gibi otomobiller üzerindeki küçük oynamaların akla geldiğini, ancak modifiyede aracın adeta yeniden üretildiğini söylüyor. Motor modifiyenin de dalları var. Birinci kademe dediğimiz, normal orta sınıf bir araca günlük kullanım sırasında çok az bir bütçeyle gücünün artırılması. Örneğin yokuşlarda daha rahat çıkar ya da acil araç sollaması gerektiği yerde avantajlar elde eder. Tabi bunun karşılığında yakıt tüketimini göze almak gerekir. Bir üst kademede ise son zamanlarda popüler olan drug ya da dirft yarışları için özel hazırlanmış otomobiller var. Ama nedense bizim halkımız hem günlük kullanayım hem drug yapayım düşüncesinde. Özel modifiye edilmiş aracı günlük zaten kullanamazsın, çünkü motor ömrü 1000 kilometredir. Mesela en üst sınıf, çok geliştirilmiş bir otomobil yapıyorsanız, özel etaplarda 550-600 km toplam da 1000 km yi bulan bir rallide aracın ömrü ancak bir yarıştır. Çok az motor 1200 km'yi görür.

Modifiye ile kaza yapmanın bir ilgisi yok. Kaza kullanıcının otomobili ne kadar mantıklı kullandığı ile alakalıdı. Hatta modifiyeli araçlar bugün trafikte kullanılan araçlardan daha güvenli. 10 takla atarsınız ama kapıyı açar dışarı çıkarsınız. Dünya Otomobil Fedarasyonu'nun belirlemiş olduğu güvenlik kurallarını uygulamadan yarışa girmeniz mümkün değil. Kullanılan parçaların bile bir ömrü var, koltuğunuzun kaskınızın bile konfigürasyon yılı var. Bunları tekrar kullanmanız mümkün değil.

Zaman zaman büyük kuruluşlardan mühendislere eğitim vermesi için çağrılan Onno Usta, geçen yıl 29 mühendise içten yanmalı motorların işleyişi hakkında sunum yapmış. Hibrid konusunda da bu otomobillerin satıcılarından daha fazla bilgi sahibi. Söz hibridden açılınca Onno Usta, geleceğin otomobillerine ilişkin de fikir yürütüyor: “Ne yazıkkı hibrid araç satanlar, kişiye nasıl kullanacağı hakkında bilgi vermiyorlar. Ben bunun eğitimini Almanya'da Porcshe'de aldım. Hibrid bir ara modeldir, geleceği yok. Hibrid'in sonu çevre dostu bataryalar olacak. İlerde tam zamanlı şarj edilebilir otomobiller kullanılacak. Nasıl ki şimdi yakıt almaya gidiyorsunuz, onun yerine batarya istasyonlarına girip iki dakikada eski bataryayı değiştirip yenisini taktırıp yola devam edeceksiniz. Ya da yarım saat içinde bataryanızın yüzde 60'nı doldurabileceksiniz. Ayrıca çevre dostu sıfır emisyonlu otomobiller gelecek. Bunun yanında soyadan, mısırdan, şeker kamışından elde edilen bio-yakıtlar önem kazanacak.”

Pistlerde fırtına gibi esen kimi tanıyorsanız, hemen hepsinin araçlarının motorunda Onno Usta'nın parmak izi var. Onno Usta, kimlerle çalıştınız diye sorunca isim saymakta zorlanıyor. Çünkü hangi ünlüyü tanıyorsanız hepsiyle birlikte çalışmış. “Hepsi benim yanımdan geçti. Çoğuna biz eğitim verdik, bunlar arasında Renç Koçibey, Serdar Bostancı, Ercan Kazaz, Ali Baceoğlu var. Mesela Nejat Avcı'yı ilk önden çeker otomobile ben bindirdim, bir daha da vazgeçemedi zaten. En son Cem Acar'a ait Renault Maxi Megan'ı modifiye yaptık. Ayrıca bu sene Pegasus'la birlikte yabancları yarıştırma organizasyonuna da girdik.” diyor.

Onno Usta, modifiye motoru ustalığının yanı sıra yaklaşık 20 yıldır otomobil yazarlığı yapan ilginç bir 'gazeteci' aynı zamanda. Bugüne kadar okurlardan gelen 12 bin soruya cevap vermiş. Bu kadar uzun bir süre bu işi yapmasının sırrı ise oldukça basit: “Hep okurun anladığı dilde yazdım. Yazılarımı teknik detaylara boğmadım. Bir de önemli, önemsiz diye ayırdetmeden her soruya cevap yazdım. Öyle ki soru var, üç gün araştırır öyle cevap verirsiniz. Öyle sorular da var ki çöpe atmanız lazım ama okurunuzu üzmemelisiniz. Mesela bir okuyucu 2004'ten beri bindiği aracın donanım listesini kendisine yazmamı istemişti.” Onno Usta başarısını sürekli kendini geliştirmesine ve yenilikleri yorumlayabilmesine bağlıyor ve devam ediyor:1990'lı yıllarda otomobil gazeteciliğine başladığımız zaman ne muhabir ne de yetişmiş kimse vardı.”

Onno Usta, otomobil sektöründe boy gösteren gazete ve dergilerdeki yayınların kalitesi konusunda da oldukça dertli. Önemli medya kuruluşlarının bile son zamanlarda sektörde bilgili, yetenekli, tanınan bir kişi olunmasını hesaba katmadığını ifade eden Onno Usta, “Daha az maaşa razı insanları tercih ediyorlar. Tirajlar da dibe vuruyor. Avrupa'da otomobil dergilerinin yaklaşık 4 milyon tirajı vardı, 600 bine düştü. Son yıllarda özellikle internetteki forum siteleri, haberleşme grupları gazetelerin, dergilerin yerini aldı. Bu durum okurunuza farklı birşey veremediğinizi gösteriyor.”

Onno Usta'yı en çok kızdıranlar ise bindiği otomobilin kıymetini bilmeyenler: “Porsche 928'e ya da BNW 7.40'a binip LPG taktırmaya gelenler var. Bunu ne siz sorun ne ben söyleyeyim. Böyle bir şeyi asla kabul etmiyorum. Yığınla para vermişsin bu aracı almak için, o zaman kalkıp da üç kuruşluk benzinin hesabını yapma ya da hiç binme böyle otomobile daha iyi.”

Sadece modifiye neredeyse bir otomobil parası kadar. Çünkü malzemeleri çok özel ve yüksek emniyet kademesinde üretiliyor. Her yarış sonrası da bunların yenilenmesi gerekiyor. Onno Usta “Bir vidayı bile iki kere sıkmayız. Örneğin yarışlarda iki üç etapta bir lastik değiştirirsiniz, bir lastiğin maliyeti yaklaşık 500 dolar civarında. Modifiye için görünmeyen masrafları da göze almak gerekli.”