Halil İnalcık'a ikinci armağan

Prof. Dr. Halil İnalcık , tarih alanında yazdığı makale ve kitaplarla sadece Türkiye tarihçiliğinde değil dünya tarihçiliğinde de seçkin bir yer edinmiştir. Eserleri bir çok yabancı dile çevrilen usta tarihçi, Türkiye ve Türkiye dışında birçok üniversite tarafından Fahri doktora unvanı almıştır. Prof. Dr. Halil İnalcık'ın öğrencileri ve meslektaşları tarafından hazırlanan ' Halil İnalcık Armağanı- II Tarih Araştırmaları' DoğuBatı Yayınları arasından çıktı. Serinin ikinci çalışması olan kitap, Prof. İnalcık'ın öğrencileri ve meslektaşlarının kaleme aldığı toplam on dört makaleden oluşuyor.

Çalışmada birbirinden dikkat çekici ve doyurucu makaleler yer alıyor. Bahçeşehir Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Özlem Kumrular'ın kaleminden çıkan 'Misyon Yüklü Gezginler' adlı makale, özellikle 16. yüzyılda gezginlerin yüklediği misyonlar hakkında dikkat çekici tespitler içeriyor. Kumrular'a göre Avrupa'nın büyük şehirlerinde ve Osmanlı sınır şehirlerinde 'gizli misyon' peşinde olan şahısların trafiğinde gözle görülür bir artış yaşanıyor.

Kumrular'ın 'misyon yüklü gezginler' olarak adlandırdığı ulaklar, tüccarlar, seyyahlar, din adamları ve Yahudiler'in başını çektiği grup istihbarat ağının en önemli halkasını oluşturuyordu. İşte Yrd. Doç. Kumrular'ın makalesinden dikkat çekici bir bölüm; ” Habsburg (Avusturya-Macaristan) İmparatorluğu'nun Osmanlı'nın sırlarını ele geçirmek için farklı taktikler geliştirip bunu geniş bir coğrafyada uyguladığı bilinmeyen bir gerçek değil. Lakin, üzerine basılarak belirtilmesi gereken nokta, bütün bu istihbarat ağlarının ve benzer teşkilatların II. Felipe zamanında V. Carlos'un devrinde olduğundan çok daha faal olduğudur. Başka bir deyişle İspanya'yla diplomatik ilişkilerin yok denecek kadar az olması Majesteleri'ni daha düzenli bir şekilde ajanlara başvurmaya zorlamıştır. Carlos döneminde bu çalışmalar çok daha düzensizdir. İmparator'un kendisi tarafından kontrol edilen istihbarat görevlilerince kurulan düzensiz sistem II.Felipe döneminde büyük teşkilatların yanında hayli basit kalır. Aviso'larda belirtildiği üzere ajanlar kralın 'gözleri ve kulaklarıdır.

Kitabın dikkat çeken makalelerinden biri de Yrd. Doç. Orhan Çakmak'ın Osmanlı'da para piyasası ve girişimciliğini ele aldığı çalışma. Gazi Üniversitesi'nden Yrd. Doç. Orhan Çakmak tarafından kaleme alınan 'Osmanlı'da Para Zihniyeti ve Girişimcilik' adlı makale Osmanlı'nın para politikaları ve girişimcilik özelliklerini sebep-sonuç ilişkisi içerisinde örneklerle açıklayarak geniş bir perspektifle sunuyor okurlarına. Çakmak makalesinde, Osmanlı'nın para ve girişimcilik politikalarının sanayi devrimi öncesi ve sonrasındaki durumunu, Osmanlı modernleşmesinin piyasaya ve kamu girişimciliğine etkisi gibi çok önemli konuları İskoç Filozof Adam Smith'in yaklaşımını baz alarak analiz ediyor.