Yolculuk Urfa'ya mı?

Yönetmenliğini Yeşim Ustaoğlu'nun yaptığı bol ödüllü "Güneşe Yolculuk" filmi, sinemasal anlatım açısından oldukça gerçekçi, doğal ve çarpıcı görüntülerle etkileyici bir film. Uluslararası film festivallerinde aldığı ödüller de bunun kanıtı.

Nazmi Kırık'ın canlandırdığı Berzan tiplemesinin de sürekli polis kovalamacısıyla, cezaevindeki mahkûmların açlık grevlerine destek veren eylemlere katılmasıyla ve nevruz eylemlerinde öldürülmesiyle gelişen olaylarda ideolojik bir karakter olarak, üstelik de bir PKK militanı olarak önplana çıkarıldığını görüyoruz.

Berzan'ın, otobüsün Urfa'ya girişi sırasında yolda kimlik kontrolü yapan askerlerden bir kız militanı kurtarması ve sonrasında kızın örgüte (PKK) katılışı sahnesi, filmin hangi "Dostluk ve Barış" ölçüsüne sığdırılması sorusunu getiriyor akla.

Mehmet'in yol boyunca uğradığı boşaltılmış köylerin yıkık ve yanık harabelerindeki kırmızı "X" işaretleri, bu köylerin hangi gerekçeyle bu hale getirildiğinin bir cevabı olarak verilmeye çalışılmış. Zaten askerlerin çamura fırlattığı "Gündem" gazetesi de filmin ideolojik çerçevesini çok çarpıcı bir şekilde belgelemiş oluyor. İstanbul, hiçbir filmde olmadığı kadar acımasız, karanlık, ürkütücü ve saldırgan bir mekan olarak çıkıyor karşımıza.

Yönetmeni ve amatör oyuncuları dışında nerdeyse tüm teknik ekibin Yunan, Macar vb gibi Avrupalı oluşu, filmin uluslararası bir gayretkeşlik örneği sergilemesi bakımından ayrıca düşündürücü.

Otobüsün "Urfa-İstanbul" tabelası, yönetmenin şehirlerarası yollarda otobüsle seyahat etmediği düşüncesini doğuruyor izleyicide. Otobüsün tabelasında sadece gideceği şehrin yazılı olduğunu otobüsle seyahat eden her yolcu bilir.

Yine militan kızın, Urfa'da, tıklım tıklım dolu bir kahvede Berzan'la birlikte oturduğu sahne de, Güneydoğu gerçeğiyle hiç bağdaşmayan bir kurgu olarak yönetmenin gözden kaçırdığı başka bir tuhaflık.

Filmin İstanbul Emniyet Müdürlüğü binasındaki çekimleri için nasıl izin alındığı da ayrıca merak konusu. Emniyet yetkililerinin, Emniyet'te çekilecek filmin senaryosunu incelemeden izin vermiş olabilecekleri düşüncesi her izleyicinin zihninde uyanmış olmalı herhalde.

İstanbul ve Ankara festivallerinde "En İyi Türk Filmi" ödülü verilen filmin, Türkçe altyazılı ilk Türk filmi olması da oldukça ilginç. Filmdeki diyalogların Kürtçe oluşu, Türk filmi(!)ni izleyen Türkler'in anlaması için yönetmenin haklı olarak altyazıyı tercih etmesini gerektirmiş. Bu inceliği için filmin yönetmenine izleyicinin şükran duymaması işten bile değil.

Filmde "Aygaz" cangılının birkaç kez tekrarlanıyor oluşu, "Hayata" diye reklamlarına spot düşen "Koç"un filme katkısının hangi düzeyde oluşu da zihinlere takılan küçük bir soru olarak kalsa da; filmin yapımcısının Türkiye'de adı duyulmamış bir Kürt işadamının olması, bunun, yönetmenin "T. C. egemenleri" imgesi olarak sunduğu şeklinde yorumlanmasına yol açıyor.